Bị bắt sau gần 13 năm trốn nã, tự thú thêm hành vi buôn lậu
Ngày 1/11/2010, Cơ quan CSĐT Công an tỉnh Quảng Trị khởi tố vụ án, khởi tố bị can Nguyễn Duy Kiên (SN 1975), trú tại TP Hà Nội và Hồ Tấn Hùng về tội “Buôn lậu” quy định tại khoản 4 Điều 153 Bộ luật Hình sự 1999, xảy ra tại Công ty TNHH Big 24H.
Quá trình điều tra, Kiên bỏ trốn, ngày 17/1/2011 Cơ quan CSĐT Công an tỉnh Quảng Trị ra Quyết định truy nã số 02/QĐTN-PC46; ngày 15/11/2013, TAND tỉnh Quảng Trị đã xét xử vụ án và tuyên phạt Hồ Tấn Hùng 7 năm tù.
Vào lúc 15h ngày 22/12/2023, tại số nhà 18 ngõ 487 đường Cổ Nhuế, TP Hà Nội, Cơ quan CSĐT Công an tỉnh Quảng Trị phối hợp với Công an TP Hà Nội phát hiện Nguyễn Duy Kiên đang trốn tại địa chỉ trên nên đã tiến hành bắt giữ đưa về trụ sở để làm việc.
    |
 |
| Phiên tòa sơ thẩm xét xử bị cáo Nguyễn Duy Kiên về tội "Buôn lậu". |
Quá trình điều tra, Nguyễn Duy Kiên khai nhận đầu năm 2010, trong một lần đi lên cửa khẩu Móng Cái, tỉnh Quảng Ninh chơi đã gặp một người đàn ông Trung Quốc (nói được tiếng Việt Nam, không xác định được nhận thân, lai lịch).
Người này đặt vấn đề với Kiên về việc làm hàng tạm nhập tái xuất qua Trung Quốc đồng thời hướng dẫn Kiên làm hồ sơ, thủ tục mở Công ty để thực hiện việc tạm nhập hàng hoá vào nội địa sau đó tái xuất qua Trung Quốc.
Sau một thời gian tìm hiểu các cửa khẩu dọc biên giới các tỉnh miền Trung, Nguyễn Duy Kiên lựa chọn cửa khẩu Lao Bảo vì ở đây đường giao thông và hoạt động xuất nhập khẩu hàng hoá rất thuận lợi.
Kiên đã trực tiếp hoặc nhờ nhiều cá nhân đứng tên thành lập một số công ty bao gồm: Công ty TNHH ABC, Công ty TNHH 3G, Công ty TNHH Mỹ Linh, Công ty TNHH ANZ, Công ty Cổ phần quốc tế Big 24H.
Sau khi thành lập Công ty Big 24H, Nguyễn Duy Kiên đã liên hệ với một số người tại khu thương mại Lao Bảo, đồng thời chỉ đạo Hồ Tấn Hùng dò hỏi giá hàng hoá bao gồm bia Henieken, nước giải khát Redbull (bò húc) để thông báo cho người đàn ông Trung Quốc.
Nguyễn Duy Kiên và người đàn ông Trung Quốc đã thống nhất Kiên có trách nhiệm tìm kiếm nguồn hàng, thống nhất giá cả, sau đó mở tờ khai nhập khẩu về Việt Nam qua cửa khẩu Lao Bảo, làm hồ sơ tái xuất qua Trung Quốc. Người đàn ông Trung Quốc cung cấp thông tin công ty tại Trung Quốc nhập khẩu hàng để Kiên làm hồ sơ tái xuất. Kiên chỉ đạo Hồ Tấn Hùng liên hệ mua hàng và làm hồ sơ tạm nhập, tái xuất đi Trung Quốc.
Sau khi mua hàng hoá và làm hồ sơ tái xuất xong, Kiên đưa hàng hoá từ cửa khẩu Lao Bảo về nội địa giao cho người đàn ông Trung Quốc kèm theo hồ sơ hải quan để người này tái xuất hàng hoá qua Trung Quốc và làm các thủ tục hải quan.
Theo thoả thuận ban đầu, Kiên bàn giao hàng hoá còn trách nhiệm xuất hàng qua Trung Quốc và hoàn tất hồ sơ tái xuất do người đàn ông Trung Quốc thực hiện. Tiền mua hàng và chi phí vận chuyển người này đưa cho Kiên trước, sau khi bàn giao hàng hoá, hồ sơ thì Kiên được nhận tiền công khoảng 20 triệu đồng/1 conteiner. Sau khi trừ tiền công trả cho người áp tải hàng, kế toán, Hùng và những người mở tờ khai, số tiền còn lại khoảng 5 đến 8 triệu/1 xe Kiên được hưởng.
Trong thời gian này, Kiên dò hỏi thì được biết tại cửa khẩu Móng Cái có một số người làm dịch vụ hồ sơ tái xuất đi Trung Quốc (đóng dấu hồ sơ hải quan xuất khẩu nhưng thực tế không có hàng tái xuất qua Trung Quốc mà bán nội địa). Sau đó, Kiên đã liên hệ được với một người đàn ông tên Hoàng (người ở Móng Cái, chưa xác định được nhẫn thân, lai lịch, địa chỉ ở đâu) nhận làm hồ sơ với giá 30 triệu đồng/1 bộ.
Tại thời điểm này, giá bia Heneiken và nước giải khát Redtbull (bò húc) nếu bán nội địa mỗi Conteiner hàng sau khi trừ chi phí sẽ lời khoảng 50 đến 60 triệu đồng tuỳ thời điểm. Nếu trừ đi 30 triệu đồng tiền làm tiền chi phí nhân công (kế toán, người áp tải hàng ...) thì mỗi Conteiner hàng có lợi nhuận là 20 đến 30 triệu đồng. Sau đó, Kiên đi tìm hiểu thì có rất nhiều người có nhu cầu mua hàng nên nảy sinh ý định sẽ mang hàng hoá đi bán trong nội địa và nhờ người đàn ông tên Hoàng làm hồ sơ tái xuất đi Trung Quốc.
Tuy nhiên, một số lô hàng của Công ty Big 24H và Công ty ABC, Kiên đã không xuất hàng hoá theo quy định như hợp đồng đã ký kết mà bán hàng cho các cá nhân và đại lý ở trong nước để thu lợi bất chính.
Tại Bản án hình sự sơ thẩm số 22/2025/HS-ST ngày 17/3/2025 của TAND tỉnh Quảng Trị áp dụng điểm a khoản 4 Điều 188 Bộ luật Hình sự, xử phạt bị cáo Nguyễn Duy Kiên 1,7 tỉ đồng về tội "Buôn lậu".
Tòa phúc thẩm chấp nhận kháng nghị
Quá trình kiểm sát bản án sơ thẩm, Viện phúc thẩm 2 (VKSND tối cao) nhận thấy, TAND tỉnh Quảng Trị xét xử bị cáo Nguyễn Duy Kiên về tội “Buôn lậu” quy định tại điểm a khoản 4 Điều 188 Bộ luật Hình sự năm 2015 là có căn cứ.
Tuy nhiên, việc TAND tỉnh Quảng Trị áp dụng tình tiết giảm nhẹ trách nhiệm hình sự quy định tại điểm b khoản 1 Điều 51 Bộ luật Hình sự năm 2015 và quyết định hình phạt tiền là hình phạt chính đối với bị cáo Nguyễn Duy Kiên là không đúng với quy định của pháp luật, bởi lẽ:
Việc bị cáo Nguyễn Duy Kiên nộp lại một phần tiền thu được do buôn lậu (100 triệu đồng/3.260.560.000 đồng) và được TAND tỉnh Quảng Trị áp dụng tình tiết giảm nhẹ trách nhiệm hình sự quy định tại điểm b khoản 1 Điều 51 Bộ luật Hình sự năm 2015 là không đúng với pháp luật (Án lệ số 48/2021/AL được Hội đồng Thẩm phán TAND tối cao thông qua ngày 25/11/2021). Trong trường hợp này bị cáo chỉ được hưởng tình tiết giảm nhẹ quy định tại khoản 2 Điều 51 BLHS.
Tại khoản 1 Điều 35 BLHS năm 2015 quy định phạt tiền được áp dụng là hình phạt chính đối với các trường hợp sau đây:
a) Người phạm tội ít nghiêm trọng, phạm tội nghiêm trọng do Bộ luật này quy định;
b) Người phạm tội rất nghiêm trọng xâm phạm trật tự quản lý kinh tế, môi trường, trật tự công cộng, an toàn công cộng và một số tội phạm khác do Bộ luật này quy định.
Như vậy, hình phạt tiền không được áp dụng là hình phạt chính đối với người phạm tội đặc biệt nghiêm trọng. Bị cáo Nguyễn Duy Kiên phạm tội "Buôn lậu" theo điểm a khoản 4 Điều 188 BLHS năm 2015 có mức hình phạt tù từ 12 đến 20 năm là thuộc tội phạm đặc biệt nghiêm trọng theo điểm d khoản 1 Điều 9 BLHS năm 2015. Thế nhưng, TAND cấp sơ thẩm đã tuyên phạt bị cáo hình phạt chính là hình phạt tiền, số tiền 1,7 tỉ đồng là không đúng với quy định của pháp luật.
Hành vi phạm tội của bị cáo đã được phát hiện và được khởi tố vụ án, khởi tố bị can nhưng trong quá trình điều tra bị cáo Nguyễn Duy Kiên đã bỏ trốn hơn 10 năm và bị bắt theo quyết định truy nã. Sau khi bị bắt, bị cáo khai thêm 1 lô hàng của Công ty ABC do đó tình tiết giảm nhẹ trách nhiệm hình sự “Tự thú” quy định tại điểm r khoản 1 Điều 51 BLHS năm 2015 không ảnh hưởng lớn đến tính chất, mức độ nguy hiểm của toàn bộ hành vi phạm tội.
Ngoài ra, bị cáo Nguyễn Duy Kiên là người chủ mưu, cầm đầu, giữ vai trò chính trong vụ án; bị cáo là người đã chỉ đạo bị cáo Hồ Tấn Hùng thực hiện hành vi phạm tội "Buôn lậu".
Vì các lẽ trên, Viện phúc thẩm 2 quyết định kháng nghị Bản án hình sự sơ thẩm số 22/2025/HS-ST ngày 17/3/2025 của TAND tỉnh Quảng Trị về hình phạt đối với bị cáo Nguyễn Duy Kiên.
Đề nghị Tòa phúc thẩm TAND tối cao tại Đà Nẵng xét xử theo thủ tục phúc thẩm theo hướng không áp dụng điểm b khoản Điều 51 Bộ luật Hình sự năm 2015, áp dụng hình phạt tù có thời hạn là hình phạt chính đối với bị cáo Nguyễn Duy Kiên.
Tại phiên tòa phúc thẩm, Tòa phúc thẩm TAND tối cao tại Đà Nẵng đã chấp nhận kháng nghị của Viện phúc thẩm 2, tuyên phạt bị cáo Nguyễn Duy Kiên 8 năm tù về tội “Buôn lậu”.