    |
 |
| Kiểm sát viên VKSND TP Hồ Chí Minh tham gia xét xử một vụ án về ma túy (ảnh minh họa). |
Tội phạm ma túy lợi dụng xe công nghệ với nhiều thủ đoạn tinh vi
Qua công tác thực hành quyền công tố, kiểm sát việc giải quyết các vụ án ma túy, VKSND TP Hồ Chí Minh nhận thấy tình hình tội phạm ma túy trên địa bàn tiếp tục diễn biến phức tạp, với xu hướng gia tăng cả về số vụ lẫn số bị can.
Theo thống kê trong văn bản kiến nghị, năm 2022, TP Hồ Chí Minh xảy ra 242 vụ với 354 bị can phạm các tội về ma túy; năm 2023 tăng lên 293 vụ/796 bị can; đến năm 2024 là 350 vụ/1.462 bị can…
Đáng chú ý, một trong những phương thức phạm tội nổi lên thời gian gần đây là việc các đối tượng lợi dụng các dịch vụ xe công nghệ như Grab, Gojek, Be, Xanh SM, Vinasun App, AhaMove, Lalamove… để vận chuyển và mua bán trái phép chất ma túy.
Theo tài liệu kiểm sát, chỉ riêng đối với các tội “Vận chuyển trái phép chất ma túy” và “Mua bán trái phép chất ma túy”, trong giai đoạn từ năm 2022 đến 6 tháng đầu năm 2025, TAND TP Hồ Chí Minh đã xét xử tổng cộng hàng trăm vụ án với hơn 1.000 bị cáo; trong đó có rất nhiều trường hợp sử dụng dịch vụ xe công nghệ để thực hiện hành vi phạm tội.
Nhiều vụ án điển hình đã được Viện kiểm sát chỉ ra trong kiến nghị. Đơn cử, ngày 26/8/2024, TAND TP Hồ Chí Minh tuyên phạt tử hình đối với Phạm Văn Trung - là tài xế xe ôm công nghệ - về tội “Vận chuyển trái phép chất ma túy”. Trung đã nhận vận chuyển gần 5kg ma túy loại MDMA để lấy tiền công 10 triệu đồng.
Hay vụ Hoàng Đại Dương và Vũ Văn Phôn, đều là lái xe ôm công nghệ, bị tuyên phạt tử hình và chung thân về tội “Mua bán trái phép chất ma túy” sau khi tham gia vận chuyển hơn 1,8kg ma túy tổng hợp theo chỉ đạo của đối tượng khác để nhận tiền công.
Một vụ án khác, Trương Thị Thu Hồng bị tuyên phạt 20 năm tù vì nhiều lần nhận vận chuyển ma túy thuê bằng xe công nghệ với tiền công 200.000 đồng/chuyến.
Không chỉ lợi dụng tài xế công nghệ để giao ma túy, các đối tượng còn sử dụng nhiều thủ đoạn tinh vi như dùng tài khoản ảo, sim rác; ngụy trang ma túy trong hộp quà, đồ ăn, loa nghe nhạc, thú nhồi bông; chia nhỏ lộ trình giao nhận; sử dụng các nhóm kín trên Zalo, Telegram, Viber để giao dịch; thanh toán bằng chuyển khoản hoặc tiền mã hóa nhằm che giấu dấu vết.
Đặc biệt, có trường hợp các đối tượng còn trực tiếp đăng ký làm tài xế công nghệ, sử dụng xe mang thương hiệu của hãng để vận chuyển ma túy nhằm tránh bị nghi ngờ, gây nhiều khó khăn cho công tác phát hiện, điều tra của cơ quan chức năng.
Kiến nghị nhiều giải pháp nhằm siết quản lý hoạt động xe công nghệ
Trước thực trạng trên, VKSND TP Hồ Chí Minh xác định nguyên nhân xuất phát từ cả yếu tố khách quan lẫn chủ quan.
Trong đó, sự phát triển mạnh của các loại hình xe công nghệ với hàng chục nghìn phương tiện và tài xế trên địa bàn đã tạo điều kiện để các đối tượng lợi dụng hoạt động phạm tội. Bên cạnh đó, việc kiểm tra, giám sát hoạt động giao hàng tại một số doanh nghiệp còn lỏng lẻo; quy trình xác minh danh tính tài xế, khách hàng chưa chặt chẽ; công tác phối hợp với cơ quan chức năng chưa kịp thời, đầy đủ.
Theo kiến nghị của Viện kiểm sát, cần yêu cầu các công ty xe công nghệ tăng cường kiểm tra, giám sát hoạt động giao hàng; siết chặt quy trình đăng ký tài khoản bằng các biện pháp xác minh danh tính chặt chẽ hơn nhằm ngăn chặn tình trạng sử dụng thông tin giả để hoạt động phạm pháp.
Viện kiểm sát cũng đề nghị quy định bắt buộc tài xế công nghệ phải kiểm tra hàng hóa trước khi vận chuyển; thực hiện đầy đủ quy trình xác nhận danh tính khi nhận, giao hàng; cập nhật hồ sơ cá nhân định kỳ và chấp hành cơ chế kiểm tra đột xuất để kịp thời phát hiện vi phạm.
Một nội dung đáng chú ý khác là kiến nghị các doanh nghiệp lưu trữ toàn bộ lịch sử giao dịch trên phần mềm ứng dụng tối thiểu 2 năm để phục vụ thanh tra, kiểm tra; đồng thời phải cung cấp thông tin liên quan cho cơ quan chức năng khi có yêu cầu theo quy định pháp luật.
Bên cạnh đó, Viện kiểm sát đề nghị xây dựng cơ chế phối hợp chặt chẽ giữa cơ quan chức năng với doanh nghiệp và đội ngũ tài xế công nghệ; thiết lập đường dây nóng hoặc ứng dụng phản ánh để kịp thời tiếp nhận thông tin về các trường hợp nghi vấn vận chuyển, mua bán ma túy.
Ngoài việc tăng cường tuyên truyền nâng cao nhận thức cho người dân và tài xế công nghệ, VKSND TP Hồ Chí Minh còn kiến nghị nghiên cứu sửa đổi, bổ sung Nghị định số 10/2020/NĐ-CP theo hướng hoàn thiện các quy định về kinh doanh vận tải bằng xe công nghệ, bổ sung chế tài buộc doanh nghiệp và tài xế phải có trách nhiệm phát hiện, ngăn chặn, tố giác hành vi vi phạm pháp luật trong hoạt động vận tải.
Việc ban hành kiến nghị nêu trên cho thấy vai trò chủ động của ngành Kiểm sát trong công tác phòng ngừa tội phạm từ sớm, từ xa; không chỉ dừng lại ở xử lý các vụ án cụ thể mà còn kịp thời kiến nghị hoàn thiện cơ chế quản lý nhà nước, góp phần nâng cao hiệu quả đấu tranh phòng, chống tội phạm ma túy trên địa bàn TP Hồ Chí Minh.