Trong bối cảnh Luật Tư pháp người chưa thành niên năm 2024 chính thức có hiệu lực từ ngày 01/01/2026, hoạt động xét xử các vụ án có người chưa thành niên không chỉ nhằm xử lý hành vi vi phạm pháp luật mà còn mang ý nghĩa đặc biệt quan trọng trong việc giáo dục, cảm hóa và định hướng sự phát triển lành mạnh của người chưa thành niên.
Thực tiễn triển khai cho thấy, các quy định tiến bộ của Luật đã và đang góp phần xây dựng một nền tư pháp thân thiện, lấy người chưa thành niên làm trung tâm.
Vừa qua, Kiểm sát viên VKSND khu vực 3, tỉnh Phú Thọ đã tham gia phiên tòa xét xử vụ án hình sự có bị cáo là người chưa thành niên theo thủ tục thân thiện, qua đó, góp phần bảo đảm quyền con người, quyền công dân và lợi ích tốt nhất cho người chưa thành niên trong tố tụng hình sự.
Phiên tòa được tổ chức tại phòng xử án thân thiện, với cách bố trí không gian phù hợp đặc thù tâm lý lứa tuổi: những người tiến hành tố tụng và tham gia tố tụng được sắp xếp trên cùng một mặt phẳng, tạo sự gần gũi, giảm áp lực tâm lý. Bị cáo được ngồi cạnh người bào chữa và người đại diện hợp pháp, qua đó giúp ổn định tinh thần, tạo điều kiện để trình bày trung thực, đầy đủ ý kiến của mình. Đây là yếu tố quan trọng góp phần bảo đảm quyền được tham gia tố tụng một cách thực chất của người chưa thành niên.
Kiểm sát viên đã thực hiện tốt chức năng kiểm sát, bảo đảm sự tham gia đầy đủ của các chủ thể theo quy định của Luật như người đại diện hợp pháp, người bào chữa, người làm công tác xã hội… Việc tuân thủ nghiêm ngặt thành phần tham gia phiên tòa không chỉ bảo đảm tính hợp pháp của quá trình tố tụng mà còn thể hiện rõ nguyên tắc lấy lợi ích tốt nhất của người chưa thành niên làm trọng tâm.
    |
 |
| Kiểm sát viên tham gia phiên tòa. |
Quá trình xét xử được điều hành theo hướng thân thiện, phù hợp với đặc điểm, tâm sinh lý của người chưa thành niên. Chủ tọa phiên tòa sử dụng ngôn ngữ dễ hiểu, thái độ nhẹ nhàng; hoạt động xét hỏi, tranh tụng được tiến hành khách quan, toàn diện, bảo đảm làm rõ nội dung vụ án nhưng không gây áp lực, căng thẳng đối với bị cáo. Việc giảm tính nghi thức trong trang phục tố tụng cũng góp phần tạo môi trường xét xử cởi mở, giúp người chưa thành niên cảm thấy an toàn, từ đó hợp tác tốt hơn trong quá trình làm rõ sự thật vụ án.
Tại phiên tòa, Kiểm sát viên đã phát huy vai trò thực hành quyền công tố và kiểm sát xét xử một cách linh hoạt, nhân văn và đúng pháp luật. Trên cơ sở nghiên cứu kỹ hồ sơ vụ án, Kiểm sát viên không chỉ làm rõ hành vi phạm tội mà còn đặc biệt chú trọng phân tích nguyên nhân, điều kiện dẫn đến vi phạm, các yếu tố về nhân thân, hoàn cảnh gia đình và khả năng giáo dục, cải tạo của bị cáo. Đây là cơ sở quan trọng để đề xuất hướng xử lý phù hợp, bảo đảm mục tiêu giáo dục là chủ yếu.
|
 |
| Hội đồng xét xử tại phiên toà |
Trong phần tranh tụng, Kiểm sát viên đã luận tội khách quan, toàn diện, đồng thời đề xuất áp dụng các biện pháp xử lý theo hướng tăng cường giáo dục và tạo điều kiện cho người chưa thành niên sửa chữa sai lầm, tái hòa nhập cộng đồng. Qua đó thể hiện rõ tinh thần của Luật Tư pháp người chưa thành niên: xử lý không chỉ để răn đe mà còn nhằm mở ra cơ hội sửa chữa sai lầm và phát triển tích cực cho các em.
Thông qua việc tham gia phiên tòa, Kiểm sát viên không chỉ thực hiện chức năng buộc tội mà còn góp phần định hướng nhận thức pháp luật, giáo dục ý thức tuân thủ pháp luật cho người chưa thành niên. Hoạt động xét xử theo thủ tục thân thiện vì vậy không chỉ mang ý nghĩa pháp lý mà còn có giá trị xã hội sâu sắc, thể hiện rõ tính nhân văn, tiến bộ của nền tư pháp Việt Nam trong giai đoạn mới.