58,6m² đất tranh chấp và phán quyết khác nhau của hai cấp xét xử
Mới đây, Báo Bảo vệ pháp luật nhận được đơn thư của ông Phùng Ngọc Thanh và vợ ông là bà Trần Thị Sơn cùng trú tại thôn Phúc Hạ, xã Thọ Long, tỉnh Thanh Hóa phản ánh về những dấu hiệu bất cập trong quá trình giải quyết vụ án dân sự tranh chấp quyền sử dụng đất giữa gia đình ông bà với ông Lê Văn Thắng và bà Phùng Thị Vân, trú tại thôn Phố Neo, xã Thọ Long, tỉnh Thanh Hóa.
Theo nội dung đơn thư, gia đình ông Phùng Ngọc Thanh được cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất đối với thửa đất số 45, tờ bản đồ số 02, tổng diện tích 559m² tại thôn Phúc Hạ, xã Nam Giang (cũ), nay thuộc xã Thọ Long từ năm 2017. Sau đó, gia đình ông phát hiện gia đình ông Thắng, bà Vân lấn chiếm một phần diện tích đất thuộc quyền sử dụng hợp pháp của gia đình, gia đình ông Thanh đã khởi kiện ra tòa yêu cầu trả lại đất.
Tại Bản án dân sự sơ thẩm số 14/2026/DS-ST ngày 3/2/2026 của TAND khu vực 8 - Thanh Hóa xác định, ông Lê Văn Thắng và bà Phùng Thị Vân đã lấn chiếm 58,6m² đất của gia đình ông Thanh; trong đó có 21m² đất ở và 37,6m² đất nuôi trồng thủy sản. TAND khu vực 8 - Thanh Hóa tuyên xử, buộc gia đình ông Thắng, bà Vân phải trả lại diện tích đất này và tháo dỡ các công trình lấn chiếm trên đất gồm: Một phần nhà cấp 4 mái fibro xi măng (diện tích 44,1m²); một phần nhà cấp 4 mái lợp tôn (diện tích 2,7m²); một phần công trình phụ mái bằng diện tích 2,1m²; mái tôn diện tích 9,7m² nền lát gạch men; 01 bể nước có kích thước (1,25x2,03x1,80)m; 01 đoạn tường dài 3,95m, cao 0,65m có rào kèm thêm lưới B40.
Không đồng ý với bản án sơ thẩm, gia đình bị đơn ông Lê Văn Thắng và bà Phùng Thị Vân kháng cáo đến TAND tỉnh Thanh Hóa. Đến ngày 21/5/2026, TAND tỉnh Thanh Hóa mở phiên xét xử phúc thẩm vụ án và ban hành Bản án số 44/2026/DS-PT.
Theo phản ánh của ông Thanh, bản án sơ thẩm đã đánh giá khách quan, đúng bản chất sự việc, việc TAND khu vực 8 tuyên gia đình ông Thắng, bà Vân phải tháo dỡ các công trình lấn chiếm, hoàn trả lại toàn bộ diện tích 58,6m² là hoàn toàn chính xác. Tại phiên phúc thẩm ngày 21/5/2026, HĐXX TAND tỉnh Thanh Hóa cũng đã một lần nữa xác định rõ việc này.
“Bản án phúc thẩm số 44/2026/DS-PT của TAND tỉnh Thanh Hóa cũng xác định diện tích 58,6m² đang thuộc quyền sử dụng hợp pháp của gia đình tôi, đồng thời xác định phía ông Thắng, bà Vân đang lấn chiếm và quản lý, sử dụng phần đất này. Tuy nhiên, thay vì buộc tháo dỡ công trình lấn chiếm, hoàn trả đất như bản án sơ thẩm, HĐXX phúc thẩm lại tuyên án cho phép bên đang sử dụng trái phép tiếp tục quản lý phần đất tranh chấp và thanh toán cho gia đình tôi số tiền hơn 157 triệu đồng (trong đó 21m² đất ở là hơn 156 triệu đồng; 37,6m² đất nuôi trồng thủy sản là hơn 1,5 triệu đồng-PV) là không chính xác, gây thiệt hại đến quyền, lợi ích hợp pháp của vợ chồng tôi”, ông Thanh chia sẻ.
Ông Thanh cho biết thêm: “Căn cứ Luật Đất đai 2024, Bộ Luật dân sự, các quy định của pháp luật và cũng như xác định của 2 phiên tòa thì phía ông Thắng, bà Vân đã lấn chiếm đất của nhà tôi; tuy nhiên bản án phúc thẩm đã làm thay đổi bản chất vụ việc, chúng tôi yêu cầu trả đất chứ không yêu cầu trả tiền”.
Đề nghị xem xét bản án theo thủ tục Giám đốc thẩm
Trao đổi với phóng viên Báo Bảo vệ pháp luật, ông Thanh hoàn toàn đồng tình với 2 bản án về việc xác định rõ việc lấn chiếm 58,6m² đất của gia đình; tuy nhiên ông Thanh cho rằng, quá trình giải quyết phúc thẩm, HĐXX chưa xem xét đầy đủ hiện trạng thực tế các công trình trên diện tích đất tranh chấp.
Theo bản án phúc thẩm, HĐXX xét thấy rằng, các công trình nêu trên theo các đương sự trình bày được xây dựng khoảng năm 2000, hiện gắn với phần nhà ở và công trình sinh hoạt còn lại của gia đình bị đơn (ông Thắng, bà Vân - PV); nếu buộc tháo dỡ sẽ làm mất hoặc giảm đáng kể giá trị sử dụng của công trình, ảnh hưởng lớn đến điều kiện sinh hoạt của gia đình bị đơn.
Đồng thời chưa có căn cứ xác định nguyên đơn đã yêu cầu chính quyền địa phương ngăn chặn việc xây dựng trái phép tại thời gian bị đơn xây dựng công trình. Từ đó, HĐXX phiên phúc thẩm đã tuyên gia đình ông Thắng, bà Vân được tiếp tục quản lý, sử dụng phần diện tích đã lấn chiếm, buộc thanh toán cho gia đình ông Thanh, bà Sơn số tiền hơn 157 triệu đồng.
Ông Thanh cho biết, tại phiên tòa phúc thẩm, gia đình ông bà đã cung cấp hình ảnh, video hiện trạng và đề nghị HĐXX xem xét, thẩm định lại thực địa, không nên chỉ căn cứ theo lời khai của bị đơn tại tòa cũng như đưa ra một số yêu cầu, ý kiến, tuy nhiên các đề nghị này không được chấp nhận.
“Các công trình được xây dựng trên phần đất lấn chiếm đều là công trình tạm bợ, không phải kiên cố, được cơi nới, xây dựng thêm từ năm 2014 (công trình phụ trợ, một phần chuồng nuôi lợn, …) và không ảnh hưởng đến kết cấu chính của ngôi nhà bị đơn đang ở; các công trình này hoàn toàn có thể tháo dỡ, không ảnh hưởng gì lớn đến đời sống sinh hoạt của gia đình bị đơn. Đây cũng là lý do để HĐXX phúc thẩm tuyên án cho ông Thắng, bà Vân được tiếp tục quản lý, sử dụng diện tích 58,6m² lấn chiếm và được trả bằng tiền cho gia đình tôi”, ông Thanh chia sẻ.
Cho rằng phán quyết của phiên phúc thẩm chưa thỏa đáng, ông Thanh đã gửi đơn đề nghị Viện trưởng VKSND tối cao xem xét bản án theo thủ tục Giám đốc thẩm. Đồng thời có đơn tố cáo đến TAND tối cao.
Ngày 10/6/2026, VKSND tối cao đã có thông báo đến ông Phùng Ngọc Thanh về việc đã tiếp nhận đơn và xác định, đề nghị trên của ông Thanh thuộc thẩm quyền giải quyết của VKSND tối cao. TAND tối cao cũng đã có thông báo chuyển đơn của ông Thanh đến Chánh án TAND tỉnh Thanh Hóa để xem xét, giải quyết theo thẩm quyền.
Báo Bảo vệ pháp luật sẽ tiếp tục thông tin đến bạn đọc.