Sau gần 3 tuần xét xử và nghị án, chiều 16/11, TAND TP Hà Nội đã tuyên án đối với 188 bị cáo trong vụ án “Lừa đảo chiếm đoạt tài sản”, “Rửa tiền”, “Chứa chấp hoặc tiêu thụ tài sản do người khác phạm tội mà có” và “Trốn thuế”, xảy ra tại Hà Nội và nhiều địa phương.
    |
 |
| Hội đồng xét xử do Thẩm phán Trần Nam Hà làm Chủ tọa phiên tòa. |
HĐXX tuyên phạt Phó Đức Nam và Lê Khắc Ngọ (Mr Hunter) cùng mức án tù chung thân sau khi tổng hợp hình phạt về hai tội “Lừa đảo chiếm đoạt tài sản” và “Rửa tiền”; Nguyễn Hòa Bình bị tuyên phạt 10 năm tù về tội “Rửa tiền”. Các bị cáo còn lại nhận mức án tương ứng với tính chất, mức độ và hậu quả hành vi phạm tội.
Đằng sau bản án ấy là quá trình giải quyết vụ án đặc biệt phức tạp, với 188 bị cáo, 919 bị hại, số tiền bị chiếm đoạt gần 1.560 tỉ đồng, cùng hệ thống tài liệu, chứng cứ đồ sộ (số liệu kết thúc điều tra giai đoạn 1 của vụ án). Trong suốt quá trình xét xử, Kiểm sát viên Đào Việt Dũng, Phó Trưởng phòng 2 và Kiểm sát viên Nguyễn Hương Giang, phòng 2, VKSND TP Hà Nội được phân công thực hành quyền công tố và kiểm sát xét xử tại phiên tòa đã thể hiện rõ vai trò, trách nhiệm của người thực hành quyền công tố, kiểm sát hoạt động tư pháp, góp phần làm sáng tỏ bản chất vụ án và trách nhiệm hình sự của từng bị cáo.
    |
 |
| Kiểm sát viên Đào Việt Dũng, Phó Trưởng phòng 2, VKSND TP Hà Nội công bố cáo trạng tại phiên tòa. |
    |
 |
| Kiểm sát viên Nguyễn Hương Giang, Phòng 2, VKSND TP Hà Nội tiếp tục công bố cáo trạng tại phiên tòa. |
Thận trọng trong buộc tội, công minh trong luận tội
Ngay từ phần công bố cáo trạng, các Kiểm sát viên đã phải thực hiện khối lượng công việc lớn. Bản cáo trạng dài gần 300 trang, được công bố trong hai ngày 26 và 27/10, thể hiện hành vi phạm tội, vai trò của từng bị cáo, phương thức, thủ đoạn hoạt động của đường dây lừa đảo và các hành vi liên quan.
Việc công bố đầy đủ nội dung truy tố trước HĐXX, các bị cáo, luật sư và những người tham gia tố tụng là bước quan trọng để làm rõ phạm vi xét xử, bảo đảm quyền bào chữa và tạo cơ sở cho quá trình xét hỏi, tranh tụng công khai tại phiên tòa.
Đến phần luận tội (ngày 4/11), bản lĩnh và trách nhiệm của các Kiểm sát viên tiếp tục được thể hiện qua việc phân tích, đánh giá chứng cứ, xác định vai trò, tính chất, mức độ hành vi phạm tội của từng bị cáo, đồng thời xem xét những tình tiết tăng nặng, giảm nhẹ trách nhiệm hình sự.
    |
 |
| Kiểm sát viên Đào Việt Dũng, Phó Trưởng phòng 2, VKSND TP Hà Nội đối đáp quan điểm bào, luận cứ chữa của các luật sư. |
Đại diện Viện kiểm sát xác định Phó Đức Nam giữ vai trò chủ mưu, cầm đầu, trực tiếp chỉ đạo hệ thống lừa đảo; Lê Khắc Ngọ giữ vai trò quan trọng thứ hai, tham gia quản lý, điều hành nhiều văn phòng trong hệ thống
Từ kết quả xét hỏi và các chứng cứ, tài liệu thu thập được trong quá trình điều tra, Viện kiểm sát đề nghị HĐXX tuyên phạt hai bị cáo Phó Đức Nam và Lê Khắc Ngọ cùng mức án tù chung thân sau khi tổng hợp hình phạt về hai tội danh.
Đối với nhóm bị cáo thuộc Công ty cổ phần Ngân Lượng, đại diện Viện kiểm sát đã phân tích hành vi của Nguyễn Hòa Bình (shark Bình) trong việc chỉ đạo cấp dưới duy trì hoạt động các ví thanh toán trung gian phục vụ các sàn giao dịch có dấu hiệu phạm tội, đồng thời trao đổi, thống nhất cách thức làm giả dữ liệu giao dịch để cung cấp cho cơ quan Công an.
Tuy nhiên, khi đề nghị hình phạt, Viện kiểm sát không chỉ xem xét hành vi phạm tội mà còn ghi nhận các tình tiết giảm nhẹ, việc khắc phục hậu quả và hoàn cảnh của từng bị cáo.
    |
 |
| Các Kiểm sát viên đại diện VKSND TP Hà Nội thực hành quyền công tố và kiểm sát xét xử tại phiên tòa. |
    |
 |
| Kiểm sát viên Đào Việt Dũng, Phó Trưởng phòng 2 và Kiểm sát viên Nguyễn Hương Giang, phòng 2, VKSND TP Hà Nội được phân công thực hành quyền công tố và kiểm sát xét xử tại phiên tòa. |
Theo đó, Nguyễn Hòa Bình bị đề nghị từ 9 đến 10 năm tù; hai bị cáo là nhân viên cấp dưới, Trần Thị Thanh Tâm và Nguyễn Thị Nam, được đề nghị từ 30 đến 36 tháng tù nhưng cho hưởng án treo.
Sự phân hóa trách nhiệm hình sự giữa người chỉ đạo và người thực hiện, cùng việc đánh giá đầy đủ các tình tiết giảm nhẹ, cho thấy quan điểm luận tội của Viện kiểm sát không chỉ nghiêm minh mà còn thận trọng, khách quan, bảo đảm nguyên tắc cá thể hóa trách nhiệm hình sự.
Sắc bén trong đối đáp, kiên định bảo vệ quan điểm truy tố
Cũng trong phần tranh luận, nếu luận tội thể hiện khả năng đánh giá, tổng hợp chứng cứ thì phần đối đáp là nơi bản lĩnh của các Kiểm sát viên được thể hiện rõ nét.
Trong 5 ngày tranh luận, từ ngày 4 đến 8/11, với sự tham gia của khoảng 200 luật sư, nhiều quan điểm bào chữa đặt ra những vấn đề phức tạp về chứng cứ, trách nhiệm hình sự, phạm vi truy tố và tính hợp pháp của các hoạt động tố tụng. Trong đó, một những nội dung đáng chú ý là đề nghị trưng cầu giám định pháp y tâm thần đối với Phó Đức Nam.
    |
 |
| Kiểm sát viên Nguyễn Hương Giang, phòng 2, VKSND TP Hà Nội luận tội và đề nghị mức hình phạt đối với từng bị cáo. |
    |
 |
| Quang cảnh đại diện Viện kiểm sát luận tội và đề nghị mức hình phạt đối với từng bị cáo. |
Đối đáp quan điểm này, đại diện Viện kiểm sát không chỉ bác bỏ đề nghị của luật sư mà còn viện dẫn các tài liệu xác minh tại trại tạm giam, lời khai của những người từng làm việc cùng Nam và diễn biến khai báo của bị cáo.
Các Kiểm sát viên đã phân tích, trong quá trình điều tra và xét hỏi tại phiên tòa, Nam khai báo rõ ràng, logic về hoạt động của hệ thống. Những tài liệu được thu thập cho thấy không có căn cứ nghi ngờ khả năng nhận thức, điều khiển hành vi của bị cáo khi phạm tội.
Từ đó, Viện kiểm sát khẳng định không có cơ sở chấp nhận đề nghị giám định tâm thần đối với Phó Đức Nam. Quan điểm này sau đó cũng được HĐXX xem xét, chấp nhận khi tuyên án.
Đáng chú ý trong phần đối đáp, quan điểm của luật sư cho rằng chưa đủ căn cứ xác định toàn bộ 919 bị hại bị nhóm Phó Đức Nam chiếm đoạt tiền.
    |
 |
| Kiểm sát viên Đào Việt Dũng, Phó Trưởng phòng 2, VKSND TP Hà Nội đối đáp quan điểm bào, luận cứ chữa của các luật sư. |
    |
 |
| Quang cảnh đại diện Viện kiểm sát đối đáp quan điểm, luận cứ bào chữa của các luật sư. |
Để bảo vệ quan điểm truy tố, các Kiểm sát viên đã viện dẫn nhiều biên bản hỏi cung, lời khai của chính Phó Đức Nam cùng tài liệu thể hiện mối liên hệ giữa các công ty “ma”, cổng thanh toán trung gian và hệ thống 36 sàn giao dịch do Nam điều hành.
Những chứng cứ được công bố, phân tích trực tiếp tại phiên tòa đã góp phần làm rõ phương thức vận hành đường dây lừa đảo, quá trình tiếp nhận tiền của các bị hại và vai trò điều hành của Phó Đức Nam.
Đối với quan điểm bào chữa liên quan đến các giao dịch qua cổng thanh toán Ngân Lượng, đại diện Viện kiểm sát tiếp tục đối chiếu lời khai của Nguyễn Hòa Bình với các giao dịch phát sinh sau thời điểm doanh nghiệp này được cho là đã chấm dứt hợp tác với những sàn forex có dấu hiệu vi phạm.
Việc sử dụng chứng cứ cụ thể để đối đáp từng vấn đề, thay vì chỉ khẳng định lại nội dung cáo trạng, đã thể hiện sự chuẩn bị kỹ lưỡng, khả năng nắm chắc hồ sơ và tư duy lập luận chặt chẽ của các Kiểm sát viên thực hành quyền công tố và kiểm sát xét xử tại phiên tòa.
    |
 |
| Các Kiểm sát viên đại diện VKSND TP Hà Nội thực hành quyền công tố và kiểm sát xét xử tại phiên tòa. |
    |
 |
| Các luật sư tham gia phiên tòa. |
Không làm oan người vô tội, không bỏ lọt tội phạm
Một chi tiết đáng chú ý khác tại phiên tòa là việc đại diện Viện kiểm sát đối đáp quan điểm của luật sư cho rằng có dấu hiệu bỏ lọt tội phạm đối với Bùi Trung Đức, người được xác định có liên quan đến hoạt động của hệ thống do Phó Đức Nam điều hành.
Để làm rõ vấn đề, các Kiểm sát viên viện dẫn cụ thể lời khai của Phó Đức Nam tại một số bút lục và lời khai của Lê Khắc Ngọ, đồng thời đối chiếu với kết quả điều tra đối với Bùi Trung Đức.
Theo đại diện Viện kiểm sát, mặc dù có lời khai thể hiện Đức từng tham gia quản lý một số bộ phận trong hệ thống, nhưng Cơ quan điều tra chưa cá thể hóa được những bị hại cụ thể liên quan đến nhóm do Đức phụ trách, đồng thời chưa thu thập đủ chứng cứ vật chất chứng minh khoản tiền Đức được hưởng lợi. Trên cơ sở đó, hành vi của Bùi Trung Đức đã được tách ra để tiếp tục điều tra, làm rõ, xử lý khi có đủ căn cứ.
    |
 |
| Bị cáo Phó Đức Nam (trái) và Lê Khắc Ngọ trước bục khai báo. |
    |
 |
| Bị cáo Nguyễn Hòa Bình trước bục khai báo. |
Đại diện Viện kiểm sát cũng khẳng định những thông tin liên quan đến các đối tượng khác được khai bổ sung trong quá trình chuẩn bị xét xử và tại phiên tòa sẽ tiếp tục được chuyển đến Cơ quan điều tra để xác minh, giải quyết theo quy định.
Đây là những chi tiết thể hiện rõ sự thận trọng trong buộc tội của Viện kiểm sát, không vì nghi vấn hay lời khai một phía mà quy kết trách nhiệm hình sự khi chưa đủ chứng cứ; đồng thời không bỏ qua những dấu hiệu phạm tội cần tiếp tục điều tra, xử lý.
Phiên tòa khép lại bằng bản án nghiêm minh, các bị cáo đã phải chịu mức hình phạt tương xứng với hành vi phạm tội của bản thân. Nhưng trong suốt quá trình xét xử, từ việc công bố cáo trạng truy tố, luận tội, đề nghị mức hình phạt đến những cuộc tranh luận, đối đáp kéo dài, dấu ấn của các Kiểm sát viên VKSND TP Hà Nội còn được thể hiện ở tinh thần trách nhiệm, sự chính trực, công tâm, khách quan, thận trọng và kiên định bảo vệ quan điểm truy tố trên cơ sở chứng cứ, pháp luật; bảo đảm việc giải quyết vụ án đúng người, đúng tội, đúng pháp luật, không làm oan người vô tội, không bỏ lọt tội phạm.
    |
 |
| Các bị cáo tại phiên xét xử. |