Bản lĩnh Kiểm sát viên tại phiên tòa xét xử vụ án Z Holding

Đại diện VKSND TP Hà Nội luận tội các bị cáo tại phiên tòa.

Sau hơn một tháng khép lại phiên tòa xét xử 18 bị cáo trong vụ án xảy ra tại Công ty Cổ phần Z Holding nhưng nhiều người theo dõi diễn biến phiên tòa rất ấn tượng với phần tranh luận, đại diện VKSND TP Hà Nội đã trình bày bản luận tội đối các bị cáo bị truy tố về các tội “Sản xuất, buôn bán hàng giả là thực phẩm”, “Vi phạm quy định về kế toán gây hậu quả nghiêm trọng” và “Rửa tiền”. Bản luận tội không chỉ dừng lại ở việc xác định hành vi phạm tội, mà còn phân tích bối cảnh, nguyên nhân và hậu quả xã hội của vụ án.

Mở đầu bản luận tội, Kiểm sát viên nhấn mạnh trong bối cảnh Nhà nước khuyến khích phát triển doanh nghiệp, một số cá nhân đã lợi dụng cơ chế thông thoáng để trục lợi. Hành vi phạm tội trong vụ án này không đơn lẻ, mà được tổ chức bài bản, khép kín từ khâu sản xuất đến phân phối, tiêu thụ, kéo dài trong thời gian dài, gây thiệt hại đặc biệt lớn cho ngân sách và xâm phạm trực tiếp quyền lợi người tiêu dùng.

Hội đồng xét xử.

Viện kiểm sát xác định, Hoàng Quang Thịnh, Chủ tịch HĐQT, Tổng Giám đốc Công ty cổ phần Z Holding giữ vai trò chủ mưu, trực tiếp quản lý, điều hành toàn bộ hoạt động của doanh nghiệp. Cùng với Nguyễn Văn Minh và La Khắc Minh, bị cáo Thịnh đã thống nhất thành lập nhà máy để sản xuất thực phẩm bổ sung, tổ chức hệ thống công ty và mạng lưới bán hàng nhằm đưa sản phẩm ra thị trường. Kết quả giám định xác định có 26 sản phẩm là hàng giả, với tổng giá trị hơn 2.122 tỉ đồng; thiệt hại về thuế hơn 1.037 tỉ đồng. Số tiền hưởng lợi của các bị cáo chủ chốt lên tới hàng chục tỉ đồng.

Từ việc đánh giá vai trò trung tâm, xuyên suốt của Hoàng Quang Thịnh, Viện kiểm sát đề nghị tổng hợp hình phạt đối với bị cáo Thịnh lên tới 28 năm tù; đề nghị đối với bị cáo Nguyễn Văn Minh lên tới 26 năm tù; La Khắc Minh lên tới 24 năm tù.

Đại diện VKSND TP Hà Nội đối đáp lại quan điểm bào chữa của các luật sư.

Theo Viện kiểm sát, việc đề nghị mức án nghiêm khắc đối với nhóm bị cáo cầm đầu là cần thiết để bảo đảm tính răn đe, phòng ngừa chung, đồng thời khẳng định nguyên tắc xử lý nghiêm minh đối với người chủ mưu, tổ chức.

Tuy nhiên, bản luận tội không đánh đồng trách nhiệm. Với nhóm điều hành nhà máy như Nguyễn Thị Thu Hiền, Lê Văn Duyên, Viện kiểm sát xác định đây là đồng phạm tích cực, trực tiếp tổ chức sản xuất dù biết sản phẩm không bảo đảm tiêu chuẩn. Song, khi lượng hình, Viện kiểm sát đã cân nhắc mối quan hệ phụ thuộc, vai trò thực hiện theo chỉ đạo của nhóm cầm đầu để đề nghị mức án phù hợp.

Đối với các bị cáo tham gia khâu tiêu thụ, như Trần Xuân Chiến, Nguyễn Thị Bích Phương, Viện kiểm sát phân tích rõ: dù đã có kết quả kiểm nghiệm thể hiện sản phẩm không đạt chất lượng, các bị cáo vẫn tiếp tục đặt hàng, phân phối ra thị trường, thu lợi bất chính. Đây là mắt xích quan trọng giúp hàng giả đến tay người tiêu dùng, vì vậy cần áp dụng hình phạt đủ sức răn đe.

Đại diện VKSND TP Hà Nội luận tội các bị cáo tại phiên tòa.

Riêng nhóm 10 bị cáo phạm tội “Vi phạm quy định về kế toán gây hậu quả nghiêm trọng”, từ lãnh đạo tài chính đến nhân viên kế toán, đều bị xác định biết rõ việc duy trì hai hệ thống sổ sách là trái quy định nhưng vẫn thực hiện theo chỉ đạo. Hành vi này không chỉ che giấu doanh thu, trốn thuế mà còn tạo điều kiện để chuỗi sản xuất, buôn bán hàng giả tồn tại trong thời gian dài. Song, khi đề nghị hình phạt, Viện kiểm sát đã phân hóa rõ vai trò từng người, có bị cáo được đề nghị án treo, thể hiện sự thận trọng, khoan hồng và nhân văn.

Tại phần tranh luận, một số luật sư cho rằng quy định về “hàng giả” còn bất cập; nhiều chỉ tiêu sản phẩm vượt 100% so với công bố nên không thể coi là giả, thậm chí không gây hại cho sức khỏe.

Đối đáp lại, Kiểm sát viên viện dẫn quy định tại Nghị định 98/2020/NĐ-CP và khẳng định khái niệm hàng giả đã được quy định rõ. Việc cho phép sai số 30% nhằm tạo điều kiện cho doanh nghiệp, nhưng không đồng nghĩa với việc tùy tiện vượt chuẩn. Trong vụ án này, kết luận giám định xác định 26 sản phẩm không đạt tiêu chuẩn theo hồ sơ công bố, đủ căn cứ xác định là hàng giả.

Các bị cáo tại phiên xét xử.

Về lập luận “chỉ tiêu vượt 100% là tốt hơn”, đại diện Viện kiểm sát phân tích: trong lĩnh vực thực phẩm bổ sung, ngành nghề kinh doanh có điều kiện theo quy định của Bộ Y tế, việc dư thừa thành phần dinh dưỡng có thể gây tác dụng phụ, đặc biệt đối với người già, trẻ em, người có bệnh nền. Hàng hóa không đúng công thức, tiêu chuẩn đã đăng ký là xâm phạm quyền được cung cấp thông tin trung thực của người tiêu dùng. Vì vậy, quan điểm cho rằng sản phẩm không phải hàng giả là không có cơ sở chấp nhận.

Trước đề nghị giảm nhẹ hình phạt của các luật sư, Kiểm sát viên khẳng định đã cân nhắc toàn diện tính chất, mức độ hành vi; vai trò, nhân thân, hoàn cảnh phạm tội; các tình tiết tăng nặng, giảm nhẹ. Hầu hết bị cáo thành khẩn khai báo, ăn năn, tự nguyện khắc phục hậu quả, đó là căn cứ để Viện kiểm sát đề nghị xử dưới khung đối với nhiều bị cáo và cho hưởng án treo với một số trường hợp.

Toàn cảnh phiên tòa.

Sự kiên định trong bảo vệ quan điểm truy tố, song không cực đoan, không quy kết nặng nề vượt quá tính chất hành vi, cho thấy bản lĩnh của các Kiểm sát viên tại phiên xét xử. Đó là sự nghiêm khắc với đối tượng chủ mưu, cầm đầu, đồng thời là sự cảm thông đối với những người phạm tội do lệ thuộc, nhận thức hạn chế hoặc bị chi phối bởi mệnh lệnh cấp trên.

Cuối bản luận tội, Viện kiểm sát đề nghị tịch thu, tiêu hủy hàng giả; buộc nộp lại khoản thu lợi bất chính; khắc phục thiệt hại cho Nhà nước, việc này không chỉ hướng tới việc xử lý trách nhiệm hình sự mà còn bảo vệ lợi ích công cộng, củng cố niềm tin của xã hội vào cơ quan công tố, để pháp luật được thực thi nghiêm minh nhưng thể hiện rõ tính nhân văn của pháp luật.