Viện kiểm sát kiến nghị truy thu thuế đối với hợp đồng kê khai 2 giá

Tài liệu tuyên truyền Nghị quyết 205 của VKSND khu vực 3, tỉnh Vĩnh Long (ảnh minh họa).

Triển khai Nghị quyết số 205/2025/QH15 của Quốc hội về thí điểm VKSND khởi kiện vụ án dân sự để bảo vệ quyền dân sự của các chủ thể là nhóm dễ bị tổn thương hoặc bảo vệ lợi ích công, VKSND khu vực 3, tỉnh Vĩnh Long đã chủ động rà soát, phát hiện những vụ việc có dấu hiệu ảnh hưởng đến lợi ích công thông qua hoạt động kiểm sát.

Từ việc kiểm sát giải quyết một vụ án dân sự, đơn vị phát hiện đương sự có hành vi kê khai giá chuyển nhượng quyền sử dụng đất thấp hơn nhiều so với giá giao dịch thực tế, có dấu hiệu vi phạm quy định của Luật Quản lý thuế năm 2019.

Cụ thể, vụ án dân sự sơ thẩm được TAND khu vực 3, tỉnh Vĩnh Long thụ lý về việc “Tranh chấp yêu cầu tuyên bố giao dịch dân sự bị vô hiệu, hợp đồng vay tài sản, yêu cầu công nhận quyền sử dụng đất, hợp đồng chuyển nhượng quyền sử dụng đất, đòi lại tài sản là quyền sử dụng đất và tài sản gắn liền với đất”.

Quá trình kiểm sát hồ sơ cho thấy, ngày 19/11/2024, ông Nguyễn Văn Đ nhận chuyển nhượng của anh Nguyễn Hoài P và chị Nguyễn Thị Xuân C quyền sử dụng đất và tài sản gắn liền với đất thuộc thửa số 22, tờ bản đồ số 16, diện tích 291,1m² tại xã Tân An Thạnh, huyện Bình Tân, tỉnh Vĩnh Long, nay là xã Tân Lược, tỉnh Vĩnh Long.

Giá chuyển nhượng thực tế giữa các bên là 3,5 tỉ đồng. Tuy nhiên, hợp đồng chuyển nhượng được công chứng cùng ngày chỉ thể hiện giá chuyển nhượng 200 triệu đồng, nhằm giảm nghĩa vụ thuế, phí phải thực hiện đối với Nhà nước. Như vậy, giá trị ghi trên hợp đồng chỉ bằng một phần rất nhỏ so với giá trị chuyển nhượng thực tế.

Sự chênh lệch này tiếp tục được thể hiện qua Bản án dân sự sơ thẩm số 58/2026/DS-ST ngày 3/6/2026 của TAND Khu vực 3 tỉnh Vĩnh Long đã có hiệu lực pháp luật.

Qua kiểm sát giải quyết vụ án, VKSND khu vực 3, tỉnh Vĩnh Long nhận thấy, việc các bên cố ý ghi giá chuyển nhượng thấp hơn nhiều so với giá giao dịch thực tế không chỉ ảnh hưởng đến tính minh bạch của giao dịch dân sự mà còn có dấu hiệu vi phạm các quy định của Luật Quản lý thuế năm 2019, tiềm ẩn nguy cơ gây thất thu ngân sách nhà nước.

Từ góc độ thực hiện Nghị quyết số 205/2025/QH15, đây là vấn đề liên quan trực tiếp đến lợi ích công cần được phát hiện, xem xét và xử lý kịp thời. Trên cơ sở kết quả kiểm sát, ngày 6/7/2026, VKSND khu vực 3, tỉnh Vĩnh Long ban hành Kiến nghị số 194/KN-VKS-DS gửi Cơ quan Thuế cơ sở 2 tỉnh Vĩnh Long, đề nghị kiểm tra, xem xét và xử lý theo quy định pháp luật.

Sau khi tiếp nhận kiến nghị, Cơ quan Thuế cơ sở 2 tỉnh Vĩnh Long tiến hành xác minh, làm việc trực tiếp với người có liên quan. Kết quả, cơ quan Thuế ban hành thông báo truy thu 16.500.000 đồng lệ phí trước bạ còn thiếu; xử phạt vi phạm hành chính 3.300.000 đồng đối với hành vi kê khai sai giá chuyển nhượng.

Bên cạnh đó, số tiền chậm nộp được xác định đến ngày 14/7/2026 là 2.811.600 đồng. Người vi phạm còn phải tiếp tục tự tính và nộp khoản tiền chậm nộp phát sinh cho đến khi hoàn thành nghĩa vụ theo quy định. Tổng số tiền được xác định xử lý là 22.611.600 đồng.

Từ một vụ án tranh chấp dân sự, việc phát hiện sự chênh lệch giữa giá chuyển nhượng thực tế với giá kê khai trên hợp đồng đã giúp cơ quan chức năng kịp thời xử lý nghĩa vụ tài chính còn thiếu.

Kết quả này cũng cho thấy một hướng triển khai Nghị quyết số 205/2025/QH15 từ chính hoạt động nghiệp vụ thường xuyên của Viện kiểm sát. Thông qua kiểm sát giải quyết các vụ việc dân sự, Kiểm sát viên có điều kiện phát hiện những thông tin, dấu hiệu không chỉ liên quan đến quyền lợi của các đương sự trong vụ án mà còn có khả năng ảnh hưởng đến lợi ích công.

Trong vụ việc trên, VKSND khu vực 3, tỉnh Vĩnh Long chưa phải sử dụng đến quyền khởi kiện vụ án dân sự. Việc ban hành kiến nghị đã giúp cơ quan có thẩm quyền kiểm tra, xử lý vi phạm, truy thu khoản nghĩa vụ tài chính còn thiếu cho Nhà nước.

Qua đó, không chỉ góp phần khắc phục vi phạm trong một trường hợp cụ thể mà còn nâng cao hiệu quả quản lý thuế, ý thức tuân thủ pháp luật trong các giao dịch chuyển nhượng quyền sử dụng đất, đồng thời cụ thể hóa nhiệm vụ bảo vệ lợi ích công theo tinh thần Nghị quyết số 205/2025/QH15.

Từ vụ việc trên, VKSND khu vực 3, tỉnh Vĩnh Long khuyến cáo các tổ chức, cá nhân khi tham gia giao dịch dân sự, đặc biệt là giao dịch chuyển nhượng quyền sử dụng đất và tài sản gắn liền với đất, cần thực hiện đúng trình tự, thủ tục theo quy định pháp luật.

Các bên tham gia giao dịch phải kê khai trung thực thông tin, giá trị chuyển nhượng và thực hiện đầy đủ nghĩa vụ tài chính với Nhà nước. Việc cố tình ghi giá chuyển nhượng trong hợp đồng thấp hơn giá giao dịch thực tế để giảm nghĩa vụ thuế, phí không chỉ tiềm ẩn những rủi ro pháp lý cho chính các bên khi phát sinh tranh chấp mà còn có thể xâm phạm lợi ích của Nhà nước.

Mỗi người dân vì vậy cần nâng cao ý thức chấp hành pháp luật, không thực hiện hoặc tiếp tay cho các hành vi gian dối, che giấu giá trị thực của giao dịch, trốn tránh nghĩa vụ tài chính hoặc lợi dụng giao dịch dân sự để xâm phạm quyền, lợi ích hợp pháp của tổ chức, cá nhân và lợi ích công.