Cựu Phó Chủ tịch UBND tỉnh Thanh Hóa phải chịu trách nhiệm cao nhất trong nhóm cán bộ sai phạm
Ngày 12/11, tại phiên tòa xét xử sơ thẩm vụ án xảy ra tại Công ty Thiên An Phát và các đơn vị liên quan, đại diện VKSND TP Hà Nội thực hành quyền công tố và kiểm sát xét xử đã trình bày bản luận tội, phân tích hành vi, vai trò của từng bị cáo và đề nghị HĐXX quyết định mức hình phạt đối với 11 bị cáo.
    |
 |
| Đại diện Viện kiểm sát công bố bản luận tội và đề nghị mức hình phạt đối với các bị cáo. |
Theo đại diện Viện kiểm sát, kết quả điều tra, truy tố và xét hỏi công khai tại phiên tòa cho thấy, các bị cáo đều thừa nhận hành vi phạm tội, tội danh và điều khoản áp dụng như trong cáo trạng của VKSND tối cao. Trên cơ sở các chứng cứ đã được thẩm tra, lời khai của các bị cáo và những người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan, đại diện Viện kiểm sát khẳng định việc truy tố 11 bị cáo là có căn cứ, đúng người, đúng tội, đúng pháp luật.
Đối với nhóm bị cáo phạm tội “Vi phạm quy định về quản lý, sử dụng tài sản nhà nước gây thất thoát, lãng phí”, đại diện Viện kiểm sát nhấn mạnh, tài nguyên khoáng sản là tài sản công thuộc sở hữu toàn dân, do Nhà nước đại diện chủ sở hữu và thống nhất quản lý. Việc chuyển nhượng quyền khai thác, cấp giấy phép khai thác khoáng sản phải tuân thủ các điều kiện, trình tự, thủ tục theo quy định pháp luật.
Tuy nhiên, trong quá trình thẩm định, tham mưu và quyết định cho phép chuyển nhượng, cấp giấy phép khai thác khoáng sản tại Mỏ số 02 chuyển đổi cho Công ty Thiên An Phát, các bị cáo Lê Đức Giang, Phạm Văn Hoành, Nguyễn Thế Hùng và Nguyễn Văn Tâm đã thực hiện những hành vi trái quy định.
    |
 |
| Bị cáo Lê Đức Giang trước bục khai báo. |
Theo bản luận tội, do nể nang và vụ lợi, các bị cáo đã làm trái nhiệm vụ được giao, cho phép Công ty Thiên An Phát nhận chuyển nhượng quyền khai thác khoáng sản khi không đủ điều kiện; cấp giấy phép khai thác khoáng sản vượt trữ lượng đã được phê duyệt. Hành vi của các bị cáo đã gây thất thoát tài sản Nhà nước số tiền 5,1 tỉ đồng.
Phân tích trách nhiệm của từng bị cáo, đại diện Viện kiểm sát xác định, Lê Đức Giang, nguyên Phó Chủ tịch UBND tỉnh Thanh Hóa, là người có thẩm quyền quyết định việc cho phép chuyển nhượng và cấp giấy phép khai thác khoáng sản. Do đó, bị cáo Giang phải chịu mức hình phạt cao hơn các bị cáo còn lại trong nhóm.
Đối với bị cáo Phạm Văn Hoành, nguyên Phó Giám đốc Sở Tài nguyên và Môi trường tỉnh Thanh Hóa, Viện kiểm sát đánh giá bị cáo chịu trách nhiệm chính dưới góc độ cơ quan chuyên môn tham mưu, đề xuất cho UBND tỉnh. Vì vậy, bị cáo Hoành phải chịu mức hình phạt cao hơn hai bị cáo Nguyễn Thế Hùng và Nguyễn Văn Tâm.
Theo quan điểm luận tội, sai phạm của nhóm cán bộ không chỉ nằm ở khâu quyết định cấp phép mà còn xuất phát từ quá trình thẩm định, tham mưu, đề xuất, dẫn đến việc Công ty Thiên An Phát được nhận chuyển nhượng quyền khai thác khi chưa đủ điều kiện và được cấp phép vượt trữ lượng phê duyệt.
Tuy nhiên, khi lượng hình, đại diện Viện kiểm sát cũng xem xét các tình tiết giảm nhẹ đối với nhóm bị cáo này.
Theo đó, trong quá trình điều tra, truy tố và tại phiên tòa, các bị cáo Giang, Hoành, Hùng và Tâm đều tích cực hợp tác với Cơ quan điều tra, thành khẩn khai báo, thừa nhận sai phạm, tự nguyện khắc phục hậu quả và nộp lại toàn bộ số tiền hưởng lợi bất chính.
    |
 |
| Bị cáo Phạm Văn Hoành trước bục khai báo. |
Các bị cáo có nhân thân tốt, quá trình công tác đạt nhiều thành tích, được tặng thưởng bằng khen, giấy khen. Gia đình các bị cáo Giang, Hoành và Hùng có công với cách mạng.
Trên cơ sở đánh giá tính chất, mức độ hành vi phạm tội, vai trò và các tình tiết giảm nhẹ, đại diện Viện kiểm sát đề nghị HĐXX tuyên phạt bị cáo Lê Đức Giang từ 36 đến 42 tháng tù; bị cáo Phạm Văn Hoành từ 30 đến 36 tháng tù; Nguyễn Thế Hùng và Nguyễn Văn Tâm mỗi bị cáo từ 24 đến 30 tháng tù nhưng cho hưởng án treo, cùng về tội “Vi phạm quy định về quản lý, sử dụng tài sản nhà nước gây thất thoát, lãng phí”.
Khai thác cát trái phép trị giá hơn 75,8 tỉ đồng
Đối với nhóm bị cáo thuộc Công ty Thiên An Phát, đại diện Viện kiểm sát xác định các bị cáo Nguyễn Xuân Tùng, Hà Thị Nga, Nguyễn Gia Hải và Nguyễn Thị Cúc là những cổ đông đã thống nhất góp vốn để nhận chuyển nhượng quyền khai thác khoáng sản tại Mỏ số 02 chuyển đổi.
Theo đó, 4 bị cáo thống nhất mỗi người góp 15,5 tỉ đồng, tổng cộng 62 tỉ đồng để nhận chuyển nhượng mỏ cát. Số tiền này cao hơn nhiều so với trị giá trữ lượng cát còn lại tại mỏ. Viện kiểm sát xác định mục đích của các bị cáo là lợi dụng giấy phép khai thác khoáng sản để tổ chức khai thác cát trái phép.
Từ tháng 4/2023 đến tháng 3/2025, các bị cáo Tùng, Nga, Hải và Cúc đã cùng tổ chức, chỉ đạo hoạt động khai thác cát trái phép với tổng trị giá hơn 75,8 tỉ đồng. Trong đó, các bị cáo đã tiêu thụ hơn 407.000 m3, trị giá hơn 65,41 tỉ đồng. Các bị cáo Tùng, Nga, Hải và Cúc mỗi bị cáo đã nhận hơn 8,2 tỉ đồng.
Hai bị cáo Nguyễn Công Bắc và Trần Văn Linh tham gia thực hiện hành vi phạm tội với vai trò đồng phạm. Trong đó, bị cáo Bắc hưởng lợi bất chính hơn 1,65 tỉ đồng.
Đại diện Viện kiểm sát đánh giá, các bị cáo đã khai thác khoáng sản trái quy định, vượt nhiều lần trữ lượng được cấp phép, với trị giá khoáng sản đặc biệt lớn. Vì vậy, cần áp dụng hình phạt bảo đảm tính răn đe, phòng ngừa chung.
Không chỉ khai thác tài nguyên trái phép, các bị cáo Tùng, Nga, Hải và Cúc còn thống nhất chỉ đạo để ngoài sổ kế toán hơn 133.000m3 cát đã khai thác cùng doanh thu từ việc tiêu thụ số cát này, gây thiệt hại về thuế, phí cho Nhà nước hơn 10 tỉ đồng.
Sau đó, nhằm che giấu hoạt động khai thác cát trái phép, tránh sự kiểm tra, phát hiện của cơ quan chức năng, các bị cáo tiếp tục kê khai, nộp hơn 2,03 tỉ đồng tiền thuế, phí. Viện kiểm sát xác định, số tiền còn thiệt hại hơn 8,1 tỉ đồng.
    |
 |
| Các bị cáo tại phiên xét xử. |
Về vai trò của từng bị cáo, đại diện Viện kiểm sát xác định Nguyễn Xuân Tùng là Giám đốc, người đại diện theo pháp luật của Công ty Thiên An Phát, trực tiếp điều hành hoạt động khai thác và hạch toán kế toán nên phải chịu mức hình phạt cao hơn các bị cáo cùng nhóm.
Đối với Hà Thị Nga và Nguyễn Gia Hải, mặc dù số tiền hưởng lợi bất chính thấp hơn Nguyễn Thị Cúc nhưng các bị cáo phạm tội thuộc trường hợp tái phạm. Hai bị cáo Nguyễn Công Bắc và Trần Văn Linh cùng giữ vai trò đồng phạm, song bị cáo Linh có nhân thân xấu nên Viện kiểm sát đề nghị áp dụng hình phạt nghiêm khắc hơn bị cáo Bắc.
Từ những phân tích trên, đại diện Viện kiểm sát đề nghị HĐXX tuyên phạt Nguyễn Xuân Tùng từ 3 đến 4 năm tù về tội “Vi phạm quy định về khai thác tài nguyên”, từ 4 đến 5 năm tù về tội “Vi phạm quy định về kế toán gây hậu quả nghiêm trọng”; tổng hợp hình phạt từ 7 đến 9 năm tù.
Các bị cáo Nguyễn Gia Hải, Hà Thị Nga và Nguyễn Thị Cúc bị đề nghị mỗi bị cáo từ 3 đến 4 năm tù về tội “Vi phạm quy định về khai thác tài nguyên”, từ 3 đến 4 năm tù về tội “Vi phạm quy định về kế toán gây hậu quả nghiêm trọng”; tổng hợp hình phạt từ 6 đến 8 năm tù.
Riêng bị cáo Hà Thị Nga còn bị đề nghị tổng hợp hình phạt với Bản án số 169/2021/HS-ST ngày 19/4/2021 của TAND TP Thanh Hóa.
Ngoài hình phạt tù, Viện kiểm sát đề nghị phạt bổ sung mỗi bị cáo Tùng, Nga, Hải và Cúc 200 triệu đồng về tội “Vi phạm quy định về khai thác tài nguyên”.
Đối với Nguyễn Công Bắc, Viện kiểm sát đề nghị xử phạt từ 12 đến 18 tháng tù nhưng cho hưởng án treo; bị cáo Trần Văn Linh bị đề nghị từ 12 đến 18 tháng tù. Cả hai cùng bị đề nghị phạt bổ sung 100 triệu đồng.
Đối với hành vi “Trốn thuế”, đại diện Viện kiểm sát xác định, tháng 9/2022, bị cáo Nguyễn Thị Tâm, Giám đốc Công ty Thanh Tâm, chuyển nhượng quyền khai thác khoáng sản tại Mỏ số 02 cho Công ty Thiên An Phát với giá thực tế 62 tỉ đồng.
Tuy nhiên, bị cáo Tâm chỉ đạo kế toán xuất hóa đơn giá trị gia tăng với số tiền hơn 2,59 tỉ đồng, thấp hơn nhiều so với giá trị thanh toán thực tế; đồng thời không ghi nhận khoản thu chuyển nhượng vào sổ kế toán để xác định nghĩa vụ thuế, gây thiệt hại cho Nhà nước hơn 16,39 tỉ đồng.
Xét bị cáo thành khẩn khai báo, tự nguyện khắc phục toàn bộ hậu quả, bản thân là thương binh, tuổi cao, đại diện Viện kiểm sát đề nghị HĐXX tuyên phạt Nguyễn Thị Tâm từ 18 đến 24 tháng tù nhưng cho hưởng án treo.
Về trách nhiệm dân sự, đại diện Viện kiểm sát đề nghị: tịch thu sung quỹ Nhà nước hơn 82.000m3 cát khai thác trái phép cùng hơn 168 triệu đồng tiền bán cát đã thu giữ; buộc nhóm bị cáo Tùng, Nga, Hải và Cúc khắc phục hơn 65,4 tỉ đồng liên quan đến hành vi khai thác tài nguyên trái phép và hơn 8,12 tỉ đồng thiệt hại từ hành vi vi phạm quy định về kế toán; buộc các bị cáo nộp lại tiền hưởng lợi bất chính.