Từ những hố sâu không rào chắn đến kiến nghị bảo vệ lợi ích công

Tổ công tác của VKSND TP Đồng Nai khảo sát hiện trường mỏ đá.

Những ngày đầu tháng 6/2026, thông tin về các hồ nước sâu hình thành tại những mỏ đá đã ngừng hoạt động trên địa bàn phường Biên Hòa tiếp tục thu hút sự quan tâm của dư luận. Nhiều khu vực từng là mỏ khai thác đá nay trở thành những hồ nước sâu hàng chục đến gần 100 mét, trong khi hệ thống hàng rào, biển cảnh báo tại một số vị trí không còn nguyên trạng như thời điểm bàn giao sau đóng cửa mỏ.

Đáng lo ngại hơn, một số hồ nước nằm không quá xa khu dân cư, thường xuyên có người dân qua lại, tiềm ẩn nguy cơ mất an toàn, nhất là đối với trẻ em.

Tiếp nhận thông tin từ các phương tiện truyền thông, thực hiện Nghị quyết số 205/2025/QH15 của Quốc hội, VKSND TP Đồng Nai đã tiến hành kiểm tra, xác minh, thu thập tài liệu, chứng cứ để làm rõ vụ việc. Quá trình xác minh được thực hiện thông qua nhiều cuộc làm việc với UBND phường Biên Hòa, Trung tâm Phát triển quỹ đất TP Đồng Nai, Sở Nông nghiệp và Môi trường cùng các đơn vị liên quan; đồng thời trực tiếp khảo sát hiện trạng tại các khu vực mỏ đá đã đóng cửa.

Khi các hồ nước sâu sau khai thác đá trở thành mối lo giữa lòng đô thị

Theo hồ sơ xác minh, trên địa bàn phường Biên Hòa hiện có 9 mỏ đá xây dựng đã được đóng cửa theo quy định. Tổng diện tích các khu đất sau thu hồi khoảng 157,99ha, trong đó hình thành 5 hồ nước lớn sau quá trình khai thác khoáng sản.

Làm việc với VKSND TP Đồng Nai, Sở Nông nghiệp và Môi trường cho biết trước khi hoàn tất thủ tục đóng cửa mỏ, các doanh nghiệp đã thực hiện nhiều hạng mục cải tạo, phục hồi môi trường như san gạt mặt bằng, cải tạo vách bờ, trồng cây xanh, xây dựng hàng rào bảo vệ, lắp đặt hàng rào thép gai tại các khu vực nguy hiểm và cắm biển cảnh báo. Sau khi hoàn thành các nghĩa vụ theo quy định, hiện trạng khu mỏ được bàn giao cho cơ quan nhà nước quản lý.

Tuy nhiên, kết quả khảo sát thực tế của Đoàn công tác VKSND TP Đồng Nai cho thấy hiện trạng tại một số khu vực đã có nhiều thay đổi.

Tại mỏ đá Hóa An trước đây do Công ty Cổ phần Hóa An quản lý, khu vực xung quanh xuất hiện các bãi rác tự phát; chỉ còn lại một số trụ bê tông, trong khi hàng rào và biển cảnh báo hầu như không còn. Tại khu vực mỏ đá của Công ty TNHH MTV Đồng Tân trước đây, xung quanh cũng hình thành các điểm tập kết rác, chỉ còn lại một số cọc bê tông, cây keo và vài đoạn tường gạch thấp.

Những ghi nhận này cũng phù hợp với phản ánh của người dân về tình trạng các hồ nước sâu nằm giữa khu vực từng khai thác đá nhưng thiếu các biện pháp cảnh báo, ngăn ngừa nguy hiểm tương xứng với mức độ rủi ro hiện nay.

Qua làm việc với địa phương, UBND phường Biên Hòa đã kiến nghị Trung tâm Phát triển quỹ đất TP Đồng Nai khẩn trương sửa chữa, gia cố hệ thống hàng rào; cắm mới các biển cảnh báo nguy hiểm; tăng cường tuần tra, kiểm soát khu vực các mỏ đá; đồng thời tổ chức dọn vệ sinh định kỳ tại những nơi phát sinh tình trạng đổ rác trái phép.

Theo đánh giá của VKSND TP Đồng Nai, mặc dù chưa ghi nhận hậu quả đáng tiếc xảy ra tại các hồ nước nêu trên, nhưng nguy cơ mất an toàn là hiện hữu. Đặc biệt, trong bối cảnh nhiều khu vực đã không còn đầy đủ hàng rào, biển báo như thời điểm đóng cửa mỏ, việc chủ động phòng ngừa rủi ro là yêu cầu cần thiết nhằm bảo vệ tính mạng, sức khỏe của người dân, nhất là trẻ em.

VKSND TP Đồng Nai làm việc cùng các cơ quan đơn vị có liên quan.

Không để gần 158ha đất công tiếp tục bị bỏ ngỏ

Qua xác minh, VKSND TP Đồng Nai nhận thấy câu chuyện không chỉ dừng lại ở nguy cơ mất an toàn từ các hồ nước sâu.

Sau khi hoàn tất thủ tục đóng cửa mỏ, toàn bộ diện tích đất được bàn giao cho Nhà nước quản lý, trực tiếp là Trung tâm Phát triển quỹ đất TP Đồng Nai. Đây là quỹ đất công có diện tích rất lớn, nằm tại khu vực đô thị đang phát triển nhanh của thành phố.

Làm việc với cơ quan Kiểm sát, Trung tâm Phát triển quỹ đất TP Đồng Nai cho biết hằng năm đều xây dựng kế hoạch quản lý, kiểm tra hiện trạng các khu đất được giao. Đơn vị cũng phối hợp với địa phương kiểm tra định kỳ để phát hiện các hành vi lấn chiếm, đổ rác gây ô nhiễm môi trường. Năm 2023, Trung tâm đã cắm 28 bảng cảnh báo hố sâu nguy hiểm và cấm đổ rác tại khu vực 9 mỏ đá. Tuy nhiên, theo phản ánh của đơn vị, nhiều bảng cảnh báo sau đó bị mất trộm, hư hỏng hoặc bị phá hoại.

Đơn vị cũng thừa nhận còn gặp nhiều khó khăn trong công tác quản lý do diện tích các khu mỏ lớn, địa hình phức tạp, nằm xa khu dân cư; trong khi nguồn kinh phí phục vụ quản lý, bảo vệ chưa đáp ứng yêu cầu thực tế.

Một nội dung đáng chú ý khác được VKSND TP Đồng Nai làm rõ là việc ký quỹ cải tạo, phục hồi môi trường của các doanh nghiệp khai thác khoáng sản.

Tại cuộc họp với các cơ quan, doanh nghiệp liên quan ngày 9/6/2026, các đơn vị báo cáo đã có 6/9 mỏ được hoàn trả tiền ký quỹ cải tạo, phục hồi môi trường với tổng số tiền hơn 2,17 tỉ đồng theo quy định. Đối với một số trường hợp còn lại, việc ký quỹ được thực hiện tại ngân hàng. Riêng Công ty Đồng Tân cho biết hiện vẫn còn khoản tiền ký quỹ 982 triệu đồng tại ngân hàng và đồng ý sử dụng nguồn tiền này để phục vụ việc khắc phục, phục hồi môi trường khi cần thiết.

Qua nghiên cứu hồ sơ và kết quả xác minh, VKSND TP Đồng Nai đã ban hành văn bản kiến nghị đối với UBND TP Đồng Nai, Trung tâm Phát triển quỹ đất TP Đồng Nai và UBND phường Biên Hòa, đề nghị rà soát toàn diện hiện trạng các khu mỏ sau đóng cửa; có giải pháp bổ sung cây xanh, hệ thống hàng rào, biển cảnh báo; xử lý tình trạng đổ rác trái phép; đồng thời tăng cường các biện pháp quản lý, bảo vệ tài sản công tại khu vực này.

Bên cạnh đó, cơ quan Kiểm sát cũng đề nghị nghiên cứu các giải pháp khai thác, sử dụng hiệu quả quỹ đất sau khai thác khoáng sản; rà soát các nguồn kinh phí liên quan đến công tác cải tạo, phục hồi môi trường; đánh giá toàn diện trách nhiệm quản lý đối với các khu vực đã được bàn giao cho Nhà nước.

Từ một phản ánh về những hồ nước sâu tiềm ẩn nguy hiểm, quá trình xác minh của VKSND TP Đồng Nai đã làm rõ nhiều vấn đề liên quan đến công tác quản lý tài sản công, bảo vệ môi trường và bảo đảm an toàn cộng đồng.

Đây cũng là một ví dụ cho thấy Nghị quyết số 205/2025/QH15 không chỉ được vận dụng để bảo vệ quyền, lợi ích của những cá nhân cụ thể, mà còn tạo cơ sở pháp lý để ngành Kiểm sát chủ động phát hiện, xử lý những vụ việc có nguy cơ ảnh hưởng đến lợi ích công, góp phần phòng ngừa rủi ro và bảo vệ môi trường sống an toàn cho cộng đồng dân cư.