Sáng 20/11, VKSND khu vực 2 phối hợp với BHXH cơ sở Lưu Vệ đồng chủ trì, tổ chức hội nghị làm việc, đối thoại với các đơn vị sử dụng lao động còn nợ tiền chậm đóng, trốn đóng BHXH, BHYT, BHTN trên địa bàn các xã thuộc phạm vi quản lý của BHXH cơ sở Lưu Vệ.
Con số 5,68 tỉ đồng và những thiệt thòi phía sau
Tại hội nghị, ông Đặng Sỹ Mười, Giám đốc BHXH cơ sở Lưu Vệ, cho biết thời gian qua đơn vị chủ yếu tập trung tuyên truyền, nhắc nhở và đôn đốc; trước tình trạng một số đơn vị nợ kéo dài, ông cho rằng việc tăng cường phối hợp với các cơ quan chức năng để chấn chỉnh, xử lý là yêu cầu cần thiết. Ông Mười cũng chỉ ra rằng chậm đóng không chỉ làm tăng nợ và tiền lãi mà còn tiềm ẩn nguy cơ vi phạm pháp luật. Tùy tính chất, mức độ và căn cứ xác định hành vi, doanh nghiệp có thể bị xử phạt hành chính, hoặc bị xem xét xử lý hình sự nếu đủ yếu tố cấu thành tội phạm.
Giám đốc BHXH cơ sở Lưu Vệ thông tin, trong 9 tháng đầu năm 2026, BHXH cơ sở Lưu Vệ đã kiểm tra tại 9 đơn vị; kiến nghị truy đóng cho 152 người lao động đủ điều kiện nhưng chưa được tham gia bảo hiểm; lập 4 biên bản xử phạt vi phạm hành chính; gửi thông báo đôn đốc 155 lượt đơn vị. Dù vậy, tình trạng chậm đóng vẫn chưa được khắc phục triệt để. Có doanh nghiệp để nợ kéo dài nhiều tháng, thậm chí nhiều năm. Khoản nợ và tiền lãi vì thế ngày càng phình ra, đến mức doanh nghiệp càng khó xoay xở.
    |
 |
| Ông Đặng Sỹ Mười, Giám đốc BHXH cơ sở Lưu Vệ phát biểu tại Hội nghị. |
Tính đến hết tháng 9/2026, toàn địa bàn BHXH cơ sở Lưu Vệ còn 41 đơn vị chậm đóng từ 3 tháng trở lên, với tổng số tiền khoảng 5,68 tỷ đồng. Đằng sau mỗi con số là những người lao động có thể bị ảnh hưởng khi ốm đau, thai sản, tai nạn lao động hay mất việc làm.
"Đây đều là những lúc họ cần đến quyền lợi bảo hiểm nhất. Việc doanh nghiệp chậm đóng BHXH, BHYT, BHTN không chỉ trực tiếp tước đoạt quyền lợi an sinh thiết thân của 241 người lao động, khiến họ không được thanh toán chế độ ốm đau, thai sản, tai nạn lao động, không được chốt sổ bảo hiểm khi chuyển việc, không được hưởng trợ cấp thất nghiệp và bị gián đoạn thẻ bảo hiểm y tế khi khám chữa bệnh mà còn đẩy chính doanh nghiệp và người quản lý doanh nghiệp vào vòng xoáy hệ lụy pháp lý và kinh tế đặc biệt nghiêm trọng", Phó Viện trưởng VKSND khu vực 2 Nguyễn Trọng Hùng nhận định.
    |
 |
| Đồng chí Nguyễn Trọng Hùng, Phó Viện trưởng VKSND khu vực 2 phát biểu. |
Tại hội nghị, Phó Viện trưởng VKSND khu vực 2 Nguyễn Trọng Hùng đã phân tích chức năng, nhiệm vụ của ngành Kiểm sát nhân dân gắn với việc triển khai Luật BHXH năm 2024 và Nghị định 274/2025/NĐ-CP; Công văn số 6065/VKSTC-V3 ngày 20/10/2026 của VKSND tối cao và Kế hoạch số 140/KH-VKS-P9 của VKSND tỉnh Thanh Hóa. Vai trò của Viện kiểm sát ở đây có hai mặt, một là kiểm sát chặt chẽ việc tiếp nhận, giải quyết nguồn tin về tội phạm và kiến nghị khởi tố; Hai là làm rõ cơ chế phối hợp bảo vệ quyền lợi dân sự cho người lao động và lợi ích công theo tinh thần Nghị quyết 205/2025/QH15 và Luật BHXH năm 2024.
Đại diện VKSND khu vực 2, nhấn mạnh việc chậm đóng, trốn đóng bảo hiểm không đơn thuần là vi phạm nghĩa vụ tài chính. Hành vi này ảnh hưởng trực tiếp đến quyền lợi hợp pháp của người lao động, xâm phạm lợi ích công và chính sách an sinh xã hội. Thực hiện Nghị quyết số 205/2025/QH15 của Quốc hội về thí điểm VKSND khởi kiện vụ án dân sự để bảo vệ quyền dân sự của các chủ thể là nhóm dễ bị tổn thương hoặc bảo vệ lợi ích công, Viện kiểm sát nhân dân đã có cơ sở pháp lý vững chắc để trực tiếp khởi kiện các doanh nghiệp nợ đọng bảo hiểm kéo dài ra Tòa án nhân dân, buộc doanh nghiệp phải thực hiện nghĩa vụ thanh toán và áp dụng các biện pháp cưỡng chế thi hành án nhằm khôi phục quyền lợi cho người lao động.
Phó Viện trưởng VKSND khu vực 2 cho biết: "Phân tích cơ cấu nợ đọng trên địa bàn cho thấy tình trạng vi phạm tập trung ở hai nhóm đáng báo động là nhóm nợ có giá trị lớn ảnh hưởng đến đông đảo người lao động và nhóm nợ kéo dài nhiều năm mang tính chất chây ỳ. Hệ quả, người lao động thường là người chịu thiệt đầu tiên. Khi quyền lợi bị vướng, mâu thuẫn dễ phát sinh thành đơn thư, khiếu nại phức tạp. Quan hệ lao động trong doanh nghiệp bị tổn hại, an sinh xã hội ở địa phương cũng chịu tác động. Nếu để kéo dài, cả doanh nghiệp lẫn người lao động đều thiệt”.
Hội nghị được tổ chức theo hướng phổ biến pháp luật được đặt song hành với phần đối thoại. Doanh nghiệp được trình bày thẳng thắn về tình hình sản xuất, kinh doanh, nguyên nhân phát sinh nợ và những vướng mắc khi thực hiện nghĩa vụ. Các cơ quan chức năng lắng nghe và giải đáp.
    |
 |
| Đại diện các doanh nghiệp, chủ sử dụng lao động trình bày những khó khăn, và cam kết hực hiện nghĩa vụ trong thời gian tới. |
Đại diện các doanh nghiệp nêu khó khăn trong hoạt động, lý do chậm đóng và phương án thực hiện nghĩa vụ trong thời gian tới. Cách làm này giúp cơ quan chức năng hiểu rõ từng trường hợp thay vì áp một thước đo chung cho tất cả. Doanh nghiệp cũng thấy rằng cơ quan pháp luật vào cuộc không phải để "đánh" mà để cùng tìm cách tháo gỡ.
Sau khi được phổ biến, phân tích các quy định, các đơn vị cơ bản nhận thức rõ hơn tính chất, mức độ và hệ lụy của việc chậm đóng. Họ cam kết khắc phục các khoản nợ BHXH, BHYT, BHTN, bảo đảm quyền lợi cho người lao động.
Giới hạn không thể vượt qua và sự đồng hành có điều kiện
Theo Ông Đặng Sỹ Mười, Giám đốc BHXH cơ sở Lưu Vệ, mục tiêu của Hội nghị không phải là đẩy doanh nghiệp vào tình thế bị xử lý hình sự. Điều quan trọng hơn là nâng cao ý thức chấp hành pháp luật, vận động các đơn vị chủ động khắc phục vi phạm và bảo đảm quyền lợi người lao động.
Với các doanh nghiệp còn nợ, BHXH cơ sở sẽ phối hợp hướng dẫn xây dựng lộ trình khắc phục cụ thể, có cam kết rõ ràng về thời gian và trách nhiệm, hướng tới xử lý dứt điểm các khoản nợ. Các đơn vị vắng mặt tại hội nghị, BHXH cơ sở sẽ tiếp tục phối hợp với Công an các xã, VKSND khu vực 2 để tuyên truyền, giải thích, yêu cầu thực hiện nghĩa vụ và cam kết khắc phục.
    |
 |
| Ông Đào Nguyên Dũng, Phó Chủ tịch UBND xã Quảng Yên phát biểu. |
Ông Đào Nguyên Dũng, Phó Chủ tịch UBND xã Quảng Yên, cho biết từ hội nghị này, xã có thêm thông tin về hoạt động, khả năng tài chính, "sức khoẻ" và việc chấp hành pháp luật của các doanh nghiệp trên địa bàn. Hiện trên địa bàn xã có 6 doanh nghiệp còn nợ bảo hiểm. Theo ông, với những đơn vị mới phát sinh nợ trong thời gian ngắn, số tiền chưa lớn, việc đôn đốc, nhắc nhở và yêu cầu khắc phục sớm sẽ thuận lợi hơn. Cách làm này tránh để khoản nợ tích tụ, kéo dài, gây khó khăn cho cả doanh nghiệp lẫn người lao động.
    |
 |
| Đồng chí Lê Bá Thái, Phó Trưởng Công an xã Quảng Bình phát biểu. |
Quan điểm của Phó Trưởng Công an xã Quảng Bình Lê Bá Thái cũng cho rằng, trước hết các cơ quan hữu quan tập trung tuyên truyền, giải thích, tháo gỡ khó khăn vướng mắc cho chủ sử dụng lao động. Tuy nhiên, việc tạo điều kiện không có nghĩa là buông lỏng. Những đơn vị không nghiêm túc thực hiện cam kết, không có biện pháp khắc phục hoặc có dấu hiệu vi phạm sẽ tiếp tục được kiểm tra, xác minh, củng cố hồ sơ để xử lý theo quy định. Khi đủ căn cứ, cơ quan chức năng sẽ chuyển hồ sơ, kiến nghị xem xét trách nhiệm hình sự.
Hội nghị đã cụ thể hóa cơ chế phối hợp liên ngành trong bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của người lao động và lợi ích công. Qua đối thoại trực tiếp, cơ quan chức năng vừa làm rõ giới hạn pháp lý doanh nghiệp không được phép vượt qua, vừa tạo cơ hội cho những đơn vị gặp khó khăn sửa chữa vi phạm.
Thời gian tới, VKSND khu vực 2, BHXH cơ sở Lưu Vệ và Công an các xã sẽ tiếp tục tăng cường trao đổi thông tin, phối hợp kiểm tra, đôn đốc, kịp thời phát hiện và xử lý vi phạm.
Mục tiêu cuối cùng không dừng ở thu hồi 5,68 tỷ đồng còn nợ. Quan trọng hơn là ngăn chặn vi phạm từ sớm, không để quyền lợi người lao động bị bỏ ngỏ. Đồng thời, giúp doanh nghiệp nhận thức đúng, thực hiện đúng, để không phải đối diện hậu quả pháp lý đáng tiếc vì sự chậm trễ, thiếu trách nhiệm của chính mình.