Vụ dược phẩm MediPhar: HĐXX chỉ rõ nhiều lỗ hổng quản lý, kiến nghị hoàn thiện chính sách

Sau 5 ngày xét xử và nghị án, chiều 31/7, TAND TP Hà Nội đã tuyên phạt các mức án nghiêm minh đối với 14 bị cáo về các tội "Sản xuất, buôn bán hàng giả là lương thực, thực phẩm, phụ gia thực phẩm", "Vi phạm quy định về kế toán gây hậu quả nghiêm trọng", "Đưa hối lộ", "Nhận hối lộ" và "Cố ý làm lộ bí mật công tác", trong vụ án xảy ra tại Công ty CP Dược phẩm liên doanh MediPhar và các đơn vị liên quan.

Quang cảnh HĐXX tuyên án.

Đáng chú ý, bên cạnh việc tuyên mức án tương xứng với hành vi phạm tội của từng bị cáo, giải quyết trách nhiệm dân sự, áp dụng các biện pháp tư pháp và xử lý vật chứng, HĐXX còn chỉ ra những tồn tại, hạn chế trong công tác quản lý đối với thực phẩm chức năng, quản lý kế toán, tài chính doanh nghiệp, quản lý cán bộ và hoạt động xuất nhập khẩu. Từ đó, HĐXX đưa ra nhiều kiến nghị nhằm hoàn thiện cơ chế, chính sách, tăng cường hiệu lực quản lý nhà nước và phòng ngừa các vụ việc tương tự.

Phạm tội có tổ chức, gây hậu quả đặc biệt nghiêm trọng

Theo HĐXX, vụ án xảy ra tại Công ty CP Dược phẩm MediPhar và các đơn vị liên quan là vụ án đặc biệt nghiêm trọng, có quy mô lớn, diễn ra trong thời gian dài.

HĐXX xác định bị cáo Nguyễn Năng Mạnh cùng các đồng phạm đã tổ chức sản xuất, buôn bán hàng giả là các sản phẩm thực phẩm chức năng với nhiều chủng loại, hướng tới nhiều nhóm người tiêu dùng từ trẻ em, người trưởng thành đến người cao tuổi. Các sản phẩm được tiêu thụ với số lượng rất lớn, mang lại doanh thu bất hợp pháp lên tới hàng trăm tỷ đồng, gây thiệt hại cho người tiêu dùng.

Thay mặt HĐXX, Thẩm phán Tô Thanh Tú - Chủ tọa phiên tòa tuyên án.

Không dừng lại ở đó, các bị cáo còn lập hai hệ thống sổ sách kế toán nhằm che giấu doanh thu thực tế, gây thất thu cho ngân sách nhà nước hàng trăm tỷ đồng tiền thuế. Hành vi này làm suy giảm nghiêm trọng niềm tin của người tiêu dùng đối với công tác quản lý an toàn thực phẩm, đồng thời ảnh hưởng tiêu cực đến môi trường cạnh tranh lành mạnh trong hoạt động kinh doanh.

Đặc biệt, trong quá trình thực hiện hành vi phạm tội, bị cáo Nguyễn Năng Mạnh đã đưa hối lộ hơn 4,9 tỉ đồng cho một số cán bộ thuộc Bộ Y tế, Tổng cục Hải quan và ngành Công an nhằm tác động từ khâu kiểm tra, cấp phép thành lập nhà máy, công bố sản phẩm, thông quan hàng hóa đến việc che giấu hành vi phạm tội, tạo điều kiện để hoạt động sản xuất, buôn bán thực phẩm chức năng giả diễn ra trong thời gian dài và thu lợi bất chính với số tiền đặc biệt lớn.

Chỉ ra nhiều lỗ hổng trong công tác quản lý

Qua xét xử, HĐXX nhận thấy còn nhiều bất cập trong thể chế và công tác quản lý đối với thực phẩm chức năng, quản lý kế toán, tài chính doanh nghiệp cũng như công tác quản lý cán bộ.

Thứ nhất, công tác quản lý từ khâu cấp phép, tiền kiểm, hậu kiểm đối với các nhà máy sản xuất đạt tiêu chuẩn GMP và hoạt động kiểm tra chất lượng sản phẩm còn thiếu chặt chẽ, chưa được thực hiện thường xuyên, liên tục, tạo điều kiện để doanh nghiệp đối phó khi bị kiểm tra.

Quang cảnh HĐXX tuyên án.

Thứ hai, sự phối hợp, chia sẻ thông tin giữa các cơ quan chức năng còn thiếu đồng bộ. Cơ quan quản lý tại địa phương nơi đặt nhà máy, lực lượng quản lý thị trường, ngành Công Thương trong khâu lưu thông hàng hóa, ngành Y tế trong cấp phép và kiểm tra chất lượng sản phẩm, cùng cơ quan Công an và cơ quan Thuế trong quản lý doanh nghiệp chưa có cơ chế phối hợp hiệu quả.

Thứ ba, cơ chế kiểm soát kế toán, tài chính doanh nghiệp còn nhiều bất cập. Theo HĐXX, việc liên tiếp xảy ra các vụ vi phạm về kế toán, thuế tại hệ sinh thái MediPhar cũng như nhiều doanh nghiệp khác cho thấy công tác phát hiện vi phạm còn chậm, chủ yếu chỉ được phát hiện khi cơ quan điều tra làm rõ các hành vi phạm tội khác.

Thứ tư, các quy định về chính sách xuất nhập khẩu đối với một số nguyên liệu sản xuất hiện còn phân tán ở nhiều văn bản, do nhiều cơ quan quản lý khác nhau ban hành. Trong khi đó, việc quản lý lại phụ thuộc vào mục đích sử dụng hàng hóa do doanh nghiệp khai báo, tạo kẽ hở để doanh nghiệp lợi dụng nhằm né tránh các thủ tục kiểm soát chặt chẽ, đồng thời gây khó khăn cho cơ quan Hải quan trong quá trình áp dụng quy định để thông quan.

Kiến nghị nhằm hoàn thiện chính sách và tăng cường quản lý

Từ những tồn tại nêu trên, HĐXX kiến nghị các cơ quan có thẩm quyền nghiên cứu hoàn thiện pháp luật về quản lý thực phẩm chức năng theo hướng siết chặt việc quản lý chất lượng, sản xuất và phân phối theo cơ chế tương tự đối với thuốc chữa bệnh.

Các bị cáo đứng nghe HĐXX tuyên án.

HĐXX cũng kiến nghị xây dựng quy trình, quy chuẩn thống nhất về kiểm định, kiểm soát chất lượng sản phẩm; hoàn thiện tiêu chuẩn đối với trang thiết bị kiểm nghiệm và đội ngũ kiểm định viên; công khai kết quả kiểm nghiệm; đồng thời xây dựng cơ sở dữ liệu quốc gia về các đơn vị kiểm nghiệm được cấp phép gắn với hoạt động thanh tra, kiểm tra định kỳ và đột xuất.

Bên cạnh đó, cần rà soát, thống nhất chính sách quản lý đối với hàng hóa nhập khẩu, hạn chế tình trạng một loại hàng hóa chịu sự quản lý của nhiều cơ quan với các thủ tục khác nhau phụ thuộc vào mục đích khai báo của doanh nghiệp.

Đối với hoạt động quản lý nhà nước, HĐXX đề nghị các cơ quan chức năng tăng cường quản lý, giám sát chặt chẽ hoạt động sản xuất, kinh doanh thực phẩm chức năng; kịp thời phát hiện, ngăn chặn vi phạm nhằm bảo vệ sức khỏe người dân và bảo đảm trật tự quản lý kinh tế.

Cơ quan Thuế cần nâng cao hiệu quả quản lý thuế đối với doanh nghiệp, tăng cường phối hợp với các cơ quan chức năng để kịp thời phát hiện, ngăn chặn các thủ đoạn gian lận về kế toán, thuế. Đồng thời, các cơ quan nhà nước cần siết chặt công tác quản lý cán bộ trong quá trình thực thi công vụ, ngăn chặn tình trạng dùng tiền hoặc lợi ích vật chất để tác động, làm sai lệch hoạt động công vụ, tiếp tay cho các hành vi vi phạm pháp luật có tổ chức, tinh vi và quy mô lớn.

Bị cáo Nguyễn Năng Mạnh tại phiên xét xử.

Ngoài ra, HĐXX còn đề nghị Cơ quan điều tra và Viện kiểm sát tiếp tục quyết liệt đấu tranh, xử lý nghiêm các hành vi phạm tội trong lĩnh vực an toàn thực phẩm; kịp thời phát hiện, xử lý các hành vi vi phạm, không để kéo dài gây hậu quả nghiêm trọng; đồng thời nghiên cứu bổ sung quy định xử lý nghiêm các vi phạm trong hoạt động kiểm nghiệm.

HĐXX cũng đề nghị các cơ quan nhà nước có thẩm quyền cùng các đơn vị sản xuất, phân phối khẩn trương thu hồi toàn bộ các sản phẩm thực phẩm chức năng giả liên quan đến vụ án để tiêu hủy theo quy định.