    |
 |
| Kiểm sát viên VKSND khu vực 9 tại một phiên tòa xét xử vụ án dân sự trên địa bàn. |
Những năm gần đây, cùng với sự phát triển của đời sống kinh tế - xã hội, các tranh chấp về hôn nhân và gia đình có xu hướng diễn biến ngày càng phức tạp. Một thực tế đáng suy ngẫm là nhiều cuộc hôn nhân của các cặp vợ chồng trẻ đang rơi vào đổ vỡ khi chưa kịp xây dựng nền tảng gia đình bền vững. Mỗi vụ ly hôn không chỉ khép lại mối quan hệ giữa vợ và chồng mà còn để lại nhiều hệ lụy đối với con cái, gia đình hai bên và cộng đồng dân cư.
Xuất phát từ thực tiễn kiểm sát hoạt động tư pháp trong giải quyết các vụ án tranh chấp hôn nhân và gia đình, VKSND khu vực 9, tỉnh Lâm Đồng đã nhận thấy tình trạng ly hôn trên địa bàn có chiều hướng gia tăng và ngày càng trẻ hóa. Đây cũng là cơ sở để đơn vị đồng loạt ban hành 7 văn bản kiến nghị gửi Chủ tịch UBND các xã Cư Jút, Nam Đà, Nam Dong, Krông Nô, Đắk Wil, Nam Nung và Quảng Phú, đề nghị triển khai các giải pháp phòng ngừa ngay từ cơ sở.
Nhìn từ 242 vụ án hôn nhân và gia đình
Theo thống kê của VKSND khu vực 9, trong thời gian từ ngày 1/12/2025 đến ngày 30/6/2026, đơn vị đã thụ lý kiểm sát 242 vụ án tranh chấp về hôn nhân và gia đình. Trong số này, xã Cư Jút có 59 vụ, Nam Đà 37 vụ, Nam Dong 36 vụ, Krông Nô 32 vụ, Đắk Wil 30 vụ, Nam Nung 26 vụ và Quảng Phú 22 vụ.
Điều đáng chú ý là, theo đánh giá của Viện kiểm sát, các cặp vợ chồng trong độ tuổi từ 25 đến 35 chiếm trên 60% số vụ ly hôn. Phần lớn các gia đình đã có con, trong đó nhiều trường hợp con còn nhỏ - nhóm đối tượng dễ bị tổn thương và chịu nhiều thiệt thòi khi cha mẹ chấm dứt quan hệ hôn nhân.
Qua quá trình kiểm sát, VKSND khu vực 9 nhận thấy, tình trạng này xuất phát từ nhiều nguyên nhân đan xen.
Trước hết, một bộ phận các cặp vợ chồng còn hạn chế nhận thức, hiểu biết về các quy định của pháp luật liên quan đến hôn nhân và gia đình, bảo vệ, chăm sóc và giáo dục trẻ em, phòng chống bạo lực gia đình cũng như bình đẳng giới.
Bên cạnh đó, không ít cặp đôi yêu nhanh, kết hôn khi chưa có sự tìm hiểu đầy đủ về nhau, chưa chuẩn bị những kiến thức và kỹ năng cần thiết để xây dựng cuộc sống gia đình. Khi phát sinh những mâu thuẫn trong cuộc sống, việc thiếu bản lĩnh và kỹ năng giải quyết xung đột khiến mâu thuẫn dễ bị đẩy lên cao, dẫn đến ly hôn.
Theo đánh giá của Viện kiểm sát, yếu tố kinh tế cũng là một trong những nguyên nhân tác động đáng kể. Khó khăn về việc làm, thu nhập không ổn định, việc một bên vợ hoặc chồng phải đi làm ăn xa trong thời gian dài dẫn đến thiếu sự quan tâm, chia sẻ; cùng với những tác động từ ngoại tình, tệ nạn xã hội, bạo lực gia đình... đã làm gia tăng nguy cơ đổ vỡ hôn nhân.
Ngoài ra, công tác tuyên truyền, phổ biến pháp luật, giáo dục truyền thống tốt đẹp của gia đình; hoạt động hòa giải ở cơ sở tại một số địa phương được xác định còn chưa đạt hiệu quả như kỳ vọng.
Kiến nghị chủ động phòng ngừa từ cơ sở
Từ những kết quả kiểm sát nêu trên, VKSND khu vực 9 xác định, việc phòng ngừa không chỉ dừng lại ở giải quyết các tranh chấp đã phát sinh mà cần được thực hiện ngay từ cơ sở, thông qua sự vào cuộc đồng bộ của chính quyền, các tổ chức đoàn thể và cộng đồng dân cư.
Theo đó, trong các văn bản kiến nghị gửi Chủ tịch UBND 7 xã, VKSND khu vực 9 đề nghị tiếp tục chỉ đạo các cơ quan, ban, ngành và đoàn thể tăng cường công tác tuyên truyền, phổ biến, giáo dục pháp luật về Luật Hôn nhân và gia đình, Luật Bảo vệ, chăm sóc và giáo dục trẻ em, Luật Phòng chống bạo lực gia đình và Luật Bình đẳng giới, góp phần nâng cao nhận thức pháp luật của người dân, nhất là các cặp vợ chồng trẻ.
Cùng với đó, các địa phương được kiến nghị tiếp tục đẩy mạnh phát triển kinh tế hộ gia đình; xây dựng và nhân rộng các mô hình gia đình điển hình, tiêu biểu; bảo đảm hiệu quả bền vững của các chương trình xóa đói, giảm nghèo và tạo việc làm, nhất là tại các địa bàn có đông đồng bào dân tộc thiểu số sinh sống hoặc có điều kiện kinh tế - xã hội còn nhiều khó khăn.
Một nội dung quan trọng khác được VKSND khu vực 9 nhấn mạnh là nâng cao chất lượng công tác hòa giải ở cơ sở. Theo kiến nghị, các địa phương cần phát huy vai trò của Mặt trận Tổ quốc, các tổ chức đoàn thể và những người làm công tác hòa giải nhằm giúp các cặp vợ chồng bình tĩnh nhìn nhận những mâu thuẫn, cùng tìm giải pháp tháo gỡ trước khi phát sinh tranh chấp phải đưa ra Tòa án giải quyết.
Việc đồng loạt ban hành kiến nghị đối với 7 xã cho thấy cách tiếp cận chủ động của VKSND khu vực 9 trong thực hiện chức năng kiểm sát hoạt động tư pháp. Ngoài việc phát hiện nguyên nhân phát sinh tranh chấp thông qua các vụ án cụ thể, đơn vị còn hướng tới mục tiêu phối hợp với chính quyền địa phương triển khai các giải pháp phòng ngừa từ sớm, góp phần hạn chế những hệ lụy của tình trạng ly hôn đối với mỗi gia đình và xã hội.
Trong bối cảnh các tranh chấp hôn nhân và gia đình vẫn đang đặt ra nhiều vấn đề cần quan tâm, những kiến nghị từ thực tiễn kiểm sát của VKSND khu vực 9 không chỉ là yêu cầu đối với các địa phương trong việc tăng cường quản lý, tuyên truyền và hòa giải ở cơ sở, mà còn thể hiện vai trò của ngành Kiểm sát trong việc kịp thời phát hiện những vấn đề phát sinh từ thực tiễn, kiến nghị các giải pháp phù hợp nhằm góp phần xây dựng gia đình ấm no, tiến bộ, hạnh phúc và bền vững.