Kiểm sát viên đề nghị chấp nhận kháng cáo
Tòa Phúc thẩm TAND tối cao tại Đà Nẵng đã ban hành Bản án số 283/2026/HC-PT ngày 21/8, giải quyết vụ án hành chính về việc “Khiếu kiện yêu cầu hủy quyết định hành chính” giữa người khởi kiện là ông Phạm Hùng Mạnh và người bị kiện là Chủ tịch UBND phường Sơn Trà, TP Đà Nẵng, kế thừa quyền, nghĩa vụ tố tụng của Chủ tịch UBND quận Sơn Trà trước đây.
Tham gia phiên tòa, Kiểm sát viên Trần Viết Tuấn, đại diện Viện Công tố và kiểm sát xét xử phúc thẩm tại Đà Nẵng, đề nghị HĐXX chấp nhận kháng cáo và kháng nghị của Viện trưởng VKSND TP Đà Nẵng, sửa bản án sơ thẩm theo hướng chấp nhận yêu cầu khởi kiện.
    |
 |
| Ông Phạm Hùng Mạnh tại khu đất liên quan đến vụ án. |
Theo hồ sơ vụ án, ngày 31/12/2024, Chủ tịch UBND quận Sơn Trà, TP Đà Nẵng ban hành Quyết định số 6073/QĐ-KPHQ về việc buộc thực hiện biện pháp khắc phục hậu quả đối với ông Mạnh. Quyết định xác định ông Mạnh có hành vi chiếm đất chưa sử dụng tại khu vực đô thị để sử dụng vào mục đích phi nông nghiệp, với diện tích 321m² tại tiểu khu 63, bán đảo Sơn Trà, phường Thọ Quang, quận Sơn Trà trước đây.
Theo quyết định này, ông Mạnh phải khôi phục tình trạng ban đầu của đất trước khi vi phạm và trả lại đất đã chiếm. Thời hạn thực hiện biện pháp khắc phục hậu quả là 10 ngày kể từ ngày nhận quyết định.
Không đồng ý, ông Mạnh khiếu nại. Ngày 4/4/2025, Chủ tịch UBND quận Sơn Trà ban hành Quyết định số 1298/QĐ-UBND giải quyết khiếu nại lần đầu, không chấp nhận khiếu nại và giữ nguyên Quyết định số 6073.
Ông Mạnh sau đó khởi kiện, yêu cầu hủy cả hai quyết định. Người khởi kiện cho rằng diện tích đất nói trên có nguồn gốc từ việc giao khoán đất trồng rừng, phát triển kinh tế vườn cho các hộ dân từ những năm 1997–1998; các công trình nhà tạm, lán trại phục vụ trông coi, bảo vệ rừng đã tồn tại qua nhiều thời kỳ.
Tại Bản án hành chính sơ thẩm số 15/2026/HC-ST ngày 5/5, TAND TP Đà Nẵng bác toàn bộ yêu cầu khởi kiện của ông Mạnh. Không đồng ý với kết quả giải quyết, ông Mạnh cùng những người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan kháng cáo.
Ngày 15/5, Viện trưởng VKSND TP Đà Nẵng ban hành Quyết định kháng nghị phúc thẩm số 09/QĐ-VKS-HC. Kháng nghị của VKSND TP Đà Nẵng xác định việc cấp sơ thẩm bác yêu cầu khởi kiện là không đúng, ảnh hưởng đến quyền, lợi ích hợp pháp của người khởi kiện; đề nghị sửa án sơ thẩm, chấp nhận toàn bộ yêu cầu khởi kiện của ông Mạnh.
Tại phiên tòa phúc thẩm, trên cơ sở tài liệu, chứng cứ trong hồ sơ, Kiểm sát viên tiếp tục nhận định việc Tòa án cấp sơ thẩm bác yêu cầu khởi kiện là không có căn cứ. Đại diện Viện Công tố và kiểm sát xét xử phúc thẩm tại Đà Nẵng đề nghị HĐXX chấp nhận kháng cáo của người khởi kiện, người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan và kháng nghị của Viện trưởng VKSND TP Đà Nẵng.
Nhiều thiếu sót về chứng cứ, phải giải quyết lại vụ án
Qua xem xét hồ sơ và kết quả tranh tụng, HĐXX phúc thẩm chỉ ra nhiều thiếu sót trong việc xác định nguồn gốc đất, ranh giới giao khoán và đánh giá tính hợp pháp của quyết định hành chính bị kiện.
|
 |
| Đoàn của Cục Quản lý Y, Dược cổ truyền tham quan khu đất trồng dược liệu. |
Đối với diện tích 321m², cấp sơ thẩm nhận định phần đất này nằm ngoài phạm vi bốn hợp đồng giao khoán, chủ yếu dựa vào Báo cáo số 432/HKL-QLBVR ngày 17/12/2024 của Hạt Kiểm lâm liên quận Sơn Trà – Ngũ Hành Sơn. Theo HĐXX phúc thẩm, căn cứ này chưa đủ vững chắc.
Hồ sơ thể hiện, từ những năm 1997–1998, ông Mạnh và các hộ dân đã nhận giao khoán đất để trồng rừng, phủ xanh đất trống, đồi trọc. Trong quá trình sử dụng, các công trình nhà tạm, lán trại phục vụ trông coi, bảo vệ rừng đã hình thành và được các đợt kiểm tra liên ngành năm 2010, 2011 ghi nhận hiện trạng.
Tuy nhiên, cấp sơ thẩm chưa thu thập, làm rõ vị trí, diện tích, tứ cận và đối chiếu bản đồ giao khoán lâm nghiệp thời kỳ 1997–1998 với bản đồ địa chính hiện nay. Việc không tiến hành đo đạc, thẩm định tại chỗ hoặc trưng cầu giám định để xác định chính xác ranh giới giao khoán trên thực địa được HĐXX đánh giá là thiếu sót.
Một vấn đề khác là sự không thống nhất giữa biên bản vi phạm hành chính và quyết định buộc thực hiện biện pháp khắc phục hậu quả. Biên bản số 193/BB-VPHC ngày 28/12/2023 của UBND phường Thọ Quang xác định hành vi là “chuyển đất rừng trồng sang đất phi nông nghiệp”. Trong khi đó, Quyết định số 6073 lại áp dụng biện pháp khắc phục hậu quả đối với hành vi “chiếm đất chưa sử dụng tại khu vực đô thị”.
Theo nhận định của HĐXX, việc thay đổi bản chất hành vi vi phạm nhưng không lập lại biên bản vi phạm hành chính đúng quy định là vi phạm nghiêm trọng thủ tục xử lý vi phạm hành chính. Cấp sơ thẩm chưa đánh giá đầy đủ sự bất thống nhất này khi bác yêu cầu khởi kiện.
HĐXX cũng chỉ ra việc chưa xem xét đầy đủ Biên bản giao nhận đất tại hiện trường ngày 25/8/1997. Tài liệu này thể hiện việc đóng mốc ranh giới, giao nhận khu đất thực tế cho hộ nhận khoán, có xác định tứ cận và diện tích.
Các tài liệu thống kê, kiểm tra và bàn giao qua những thời kỳ còn ghi nhận sự tồn tại của lán trại, chòi gỗ, ao cá, công trình vệ sinh và đường nội bộ. Theo HĐXX, đây là những dữ liệu cần được xem xét khi đánh giá quá trình quản lý, sử dụng đất và tài sản trên đất.
|
 |
| Thu hoạch dược liệu trong khu đất liên quan đến vụ khiếu kiện hành chính. |
Đáng chú ý, bản án phúc thẩm nêu việc Hạt Kiểm lâm có văn bản thừa nhận kết quả số hóa bốn hợp đồng giao khoán bị chồng đè, trùng vị trí trên bản đồ số; vị trí giao khoán theo hồ sơ khác với vị trí sản xuất thực tế của người dân. Do đó, việc dựa vào dữ liệu bản đồ có lỗi kỹ thuật để xác định phần đất nằm ngoài phạm vi giao khoán, khi chưa kiểm chứng bằng đo đạc mốc giới, là không chính xác.
Từ những phân tích trên, HĐXX xác định cấp sơ thẩm chưa thu thập đầy đủ tài liệu, chứng cứ để làm rõ nguồn gốc đất, ranh giới giao khoán thực tế và bỏ qua những vi phạm nghiêm trọng về thủ tục ban hành quyết định hành chính.
Các thiếu sót này không thể bổ sung, khắc phục ngay tại phiên tòa phúc thẩm. Từ đây, HĐXX tuyên chấp nhận kháng cáo của ông Mạnh, hủy toàn bộ bản án hành chính sơ thẩm, giao hồ sơ cho TAND TP Đà Nẵng giải quyết lại theo thủ tục sơ thẩm.