Vùng biên Na Mèo vươn lên xây dựng Nông thôn mới

Hành trình này được dẫn dắt bởi một chính quyền xã năng động, đặt niềm tin vào sức mạnh nội sinh cộng đồng.

Thắp lửa cho khát vọng

Na Mèo, cái tên gắn liền với cửa ngõ biên giới Thanh Hóa. Xã nghèo này nằm lọt thỏm giữa những dãy núi đá vôi cheo leo, hiểm trở. Bà con ở đây chủ yếu làm nông, việc sản xuất còn nhiều khó khăn. Chỉ có khoảng 12% người dân được đào tạo nghề, nên chuyện thiếu kiến thức, thiếu kỹ năng là điều dễ hiểu. Dù được Nhà nước quan tâm nhiều, nhưng để Na Mèo thực sự "thay da đổi thịt" thì vẫn cần một cú hích lớn, bởi lẽ, bà con thiếu nhất là mô hình thực tế để làm theo và tính chủ động để vươn lên.

Những vườn rau xanh mướt mát trên vùng đất biên giới Na Mèo.

Bí thư Đảng ủy xã Hà Thị Tuyến, người con sinh ra tại huyện Quan Sơn (cũ), bà đã mang theo hành trang tri thức được tích lũy từ thời gian học tập và làm việc tại thành phố để trở về gánh vác trọng trách tại quê hương. Dù chỉ mới nhận nhiệm vụ được hai tháng, làn gió mới từ chị đã bắt đầu thổi mạnh mẽ vào công tác lãnh đạo. Chuyển công tác từ "dưới xuôi" lên vùng biên, chị Tuyến hiểu rằng, rào cản lớn nhất không phải là đường sá, mà là làm sao để kéo gần hy vọng với phương pháp cũ đang tồn tại. Chị nhận ra, mấu chốt nằm ở chỗ phải làm cho bộ máy Chính quyền thực sự linh hoạt, kiến tạo sau đợt tái cơ cấu Chính quyền hai cấp vừa qua.

Bí thư Đảng ủy xã cho biết: “Bà con mình yên tâm, quá trình tái cơ cấu không làm công việc Nông thôn mới bị đứt gãy đâu. Ngược lại, nó giúp bộ máy xã mình mạnh mẽ hơn, chủ động hơn. Với tôi, nhiệm vụ của Chính quyền xã không phải lúc nào cũng là xin thêm tiền từ cấp trên. Việc mình cần làm trước tiên là đánh thức ý chí tự lực của người dân. Bà con không thiếu sức lao động, chỉ thiếu cái mình gọi là 'mô hình mẫu' để họ tin thôi. Vì thế, Chính quyền phải là 'người thợ cả', phải xắn tay áo làm mẫu trước, chứ không thể chỉ là người phát lệnh.”

Quan điểm này chính là định hướng mới, mở đường cho Chiến lược "Ba sức mạnh" là kỹ thuật, hạ tầng và văn hóa. Đây là cách Chính quyền xã chuyển vai trò từ người "phân phát" sang người kết nối, người định hướng, nhằm biến hỗ trợ từ bên ngoài thành động lực phát triển nội tại.

Theo đó, xã đã chọn một bản, đó là Ché Lầu để dồn hết sức lực làm mẫu. Đây là cách nhanh nhất để mọi người hiểu rằng, Nông thôn mới là thành quả từ mồ hôi, công sức và ý chí vươn lên của chính mình, khi được Chính quyền định hướng đúng.

Chính quyền xã cam kết cung cấp vật liệu và định hướng kỹ thuật. Bộ đội Biên phòng cam kết góp sức lao động. Quan trọng nhất, bà con tự cam kết góp công sức giải phóng mặt bằng, duy tu. Chính tầm nhìn mới của người lãnh đạo và ý chí mạnh mẽ muốn thay đổi của người dân Na Mèo đã tạo nên sự đồng lòng, đặt nền móng vững chắc cho công cuộc phát triển sắp tới.

 Câu chuyện chuyển hóa điển hình ở biên cương

Để thực hiện Chiến lược "Ba Sức Mạnh", Chính quyền xã Na Mèo đã khéo léo triển khai các giải pháp chi tiết, trong đó nguyên tắc "lấy dân làm gốc, lấy gương làm chuẩn" được áp dụng triệt để.

Về Sức mạnh kỹ thuật, Chính quyền tập trung vào việc xóa đói giảm nghèo bền vững bằng cách cung cấp công cụ và kiến thức, thay vì chỉ cung cấp vật chất. 

Câu chuyện của bà Mùa Thị Sênh, người phụ nữ Mông ở bản Ché Lầu là minh chứng cho sự thay đổi này. Bà từng ngần ngại nhận con giống vì sợ thất bại. Chính quyền xã, thông qua cán bộ kinh tế, đã cử người trực tiếp xuống tận nơi, xây dựng một mô hình chuồng trại nhỏ ngay tại vườn nhà bà. “Cán bộ xã chỉ dạy mình cách tiêm thuốc khi gà ốm để gà khỏi bệnh, dạy mình cách nhân giống gà hiệu quả. Nhờ thế mà giờ đàn gà nhà mình có hàng trăm con, còn được bán gà giống cho bà con trong bản, có thêm thu nhập mình mừng lắm” bà Sênh nói.

Bà Sênh từ một hộ nghèo thụ động thành một "điểm trình diễn" về chăn nuôi hiệu quả. Làng xóm thấy được hiệu quả thực tế và làm theo, đó là cách Chính quyền dùng "sự thật" về hiệu quả kinh tế để thuyết phục bà con thay đổi "tư tưởng" ỷ lại.

Nhờ chiến lược này, Na Mèo đã đạt những thành tựu kinh tế vượt bậc trong năm 2025 với tổng thu nhập bình quân đầu người ước đạt 36.200.000 đồng, vượt 108,3% so với chỉ tiêu giao (34.200.000 đồng).

Diện tích đất nông nghiệp được tích tụ, tập trung để sản suất nông nghiệp ứng dụng khoa học kỹ thuật ước đạt 150 ha, một con số ấn tượng vượt 500% so với chỉ tiêu giao (30 ha), thể hiện bước đột phá trong tái cơ cấu sản xuất.

Tổng đàn gia súc, gia cầm ước khoảng 24.300 con, cũng vượt 108% chỉ tiêu giao. Về lâm nghiệp, xã quản lý chặt chẽ tổng số diện rừng hơn 5 nghìn ha, nhân dân tiếp tục trồng xen canh, mở rộng diện tích vầu, nứa, những sản phẩm thế mạnh đang có dấu hiệu phục hồi.

Đặc biệt, công tác thu ngân sách đạt hiệu quả cao, tổng thu ngân sách nhà nước trên địa bàn tính đến 20/11/2025 ước đạt 97 tỉ đồng, đạt 127% vượt chỉ tiêu giao, minh chứng cho sự phục hồi kinh tế và quản lý tài chính hiệu quả.

Về Sức mạnh hạ tầng, Chính quyền đã thể hiện vai trò điều phối tài tình. Việc thiếu cơ sở vật chất luôn là rào cản, nhưng sự chủ động của chính quyền đã biến hỗ trợ từ bên ngoài thành cơ hội phát huy nội lực.

Tỷ lệ đường giao thông trên địa bàn xã đã được cứng hóa đã đạt 86%.

Ông Hà Văn Thống, Trưởng phòng Kinh tế xã Na Mèo kể lại: "Chúng tôi xuống tận nơi, tổ chức họp ngay tại bản, công bố số tiền tài trợ sửa trường và phát động: "Đường đi của con em chúng ta, người Na Mèo phải là người đặt viên đá đầu tiên" Sự minh bạch và lời kêu gọi từ Chính quyền đã khiến người dân Ché Lầu tự nguyện góp công, góp đất."

Đến nay, tỉ lệ đường giao thông trên địa bàn được cứng hóa đã đạt 86% (vượt 101% so với chỉ tiêu). Tổng vốn đầu tư xây dựng kết cấu hạ tầng như giao thông, thủy lợi, đường, điện và các công trình công cộng đạt 112 tỉ đồng. Sự quan tâm này còn thể hiện qua việc thực hiện Chỉ thị 22-CT/TU của Ban Thường vụ Tỉnh ủy: trong 2 năm 2024 - 2025, toàn xã có 127 hộ sửa chữa và xây mới nhà ở, đã giải ngân 8.040 triệu đồng, đạt 100% chỉ tiêu giao, đảm bảo an sinh xã hội cho người dân vùng biên.

Ông Lương Văn Thủy, Chủ tịch UBND xã Na Mèo chia sẻ: "Chúng tôi luôn nhắc nhở thành công của NTM không phải là số lượng bản đạt chuẩn, mà là chất lượng cuộc sống của người dân." Tỷ lệ giảm nghèo trong năm 2025 đạt chỉ tiêu tỉnh giao 19,46%, nhưng thách thức vẫn còn, đặc biệt là sự chênh lệch giàu nghèo và việc sản phẩm OCOP chưa được công nhận.

Trong thời gian tới, Na Mèo đặt mục tiêu phát triển bền vững tập trung vào ba mũi nhọn gồm thu hút đầu tư và sản xuất, tài chính và bảo vệ tài nguyên. Cụ thể, xã sẽ tận dụng hiệu quả vùng nguyên liệu mạnh (vầu, nứa, luồng) để thu hút doanh nghiệp chế biến tại chỗ. Về tài chính, phấn đấu tăng thu ngân sách từ 10% trở lên. Trong nhiệm kỳ, xã quyết tâm thành lập mới 5 doanh nghiệp và tích tụ 120 ha đất nông nghiệp sản xuất công nghệ cao, đồng thời duy trì và ổn định tỷ lệ che phủ rừng đạt trên 80%.

Trong không khí chuẩn bị đón Tết dương lịch, Chính quyền xã tiếp tục thể hiện vai trò dẫn dắt, đảm bảo mọi hộ nghèo được đón Xuân ấm cúng. Về định hướng dài hạn, Chính quyền cam kết sẽ tiếp tục đẩy mạnh đa dạng hóa vốn vay, gắn NTM với Chương trình mục tiêu quốc gia giảm nghèo bền vững và thực hiện hiệu quả Chương trình 624 về phát triển kinh tế - xã hội vùng biên giới.

Với những "ngọn lửa" của niềm tin và sự tự lực đã được Chính quyền thắp lên, Na Mèo đang vững vàng bước vào mùa Xuân mới với diện mạo mới, sạch sẽ, văn minh và tràn đầy hy vọng. Sự đoàn kết và ý chí vươn lên của người dân nơi đây chính là bảo chứng lớn nhất cho một tương lai tươi sáng, giúp Na Mèo trở thành một vùng biên giới không chỉ vững về an ninh mà còn mạnh về kinh tế.