Chính quyền địa phương hai cấp ở Ninh Bình: Vượt "điểm nghẽn", khơi thông nguồn lực

Bám sát sự lãnh đạo, chỉ đạo của Trung ương, Tỉnh ủy, Ban Thường vụ Tỉnh ủy Ninh Bình, từ ngày 1/7/2025 đến nay, Đảng ủy UBND tỉnh đã lãnh đạo, chỉ đạo toàn diện việc triển khai các chủ trương, nghị quyết của Đảng; ban hành kịp thời các chương trình, kế hoạch và văn bản triển khai thực hiện. Ngay sau khi hợp nhất tỉnh, Đảng ủy UBND tỉnh đã lãnh đạo rà soát tổng thể hệ thống cơ chế, chính sách; kịp thời sửa đổi, bổ sung, thay thế những nội dung không còn phù hợp, bảo đảm sự đồng bộ, thống nhất trong quá trình vận hành mô hình chính quyền địa phương hai cấp.

Bài 1: Khi chính quyền cơ sở chủ động thích ứng

Từ những ngày đầu bộn bề công việc sau sáp nhập đến việc từng bước ổn định tổ chức, nâng cao chất lượng phục vụ Nhân dân, xã Nho Quan đang cho thấy những chuyển biến tích cực trong vận hành mô hình chính quyền địa phương hai cấp. Bên cạnh những kết quả bước đầu, thực tiễn tại địa phương cũng đặt ra không ít thách thức về nhân lực, cơ chế chính sách và điều kiện bảo đảm hoạt động. Chính sự chủ động, quyết liệt của cấp ủy, chính quyền cùng sự đồng thuận của người dân đang trở thành nền tảng để mô hình mới phát huy hiệu quả từ cơ sở.

Trung tâm phục vụ hành chính công xã Nho Quan còn thường xuyên xử lý thủ tục hành chính cho công dân xã bạn, tỉnh bạn.

Từ bộn bề những ngày đầu đến guồng máy dần ổn định

Sau khi thành lập, xã Nho Quan có diện tích tự nhiên 32,65 km2, với 44 thôn, dân số hơn 33.000 người, trong đó, đồng bào dân tộc thiểu số chiếm 21,4% dân số, chủ yếu là dân tộc Mường; người theo Công giáo chiếm 4,9%. Trên địa bàn có 9 thôn thuộc vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi. Những đặc điểm về quy mô dân số, cơ cấu dân cư và điều kiện địa bàn đặt ra yêu cầu không nhỏ đối với việc tổ chức, vận hành bộ máy chính quyền sau sắp xếp.

Trước yêu cầu đó, Ban Thường vụ Đảng ủy xã Nho Quan đã tập trung lãnh đạo, chỉ đạo, kịp thời nắm bắt tình hình, giải quyết những vấn đề phát sinh, nhất là trong giai đoạn đầu vận hành mô hình mới. Điều đáng ghi nhận là thay vì chờ đợi mọi điều kiện hoàn thiện mới bắt tay vào thực hiện, chính quyền xã đã chủ động tìm cách tháo gỡ khó khăn ngay trong quá trình vận hành. Từ tiếp nhận, xử lý hồ sơ hành chính đến giải quyết các vấn đề phát sinh ở khu dân cư, tinh thần xuyên suốt là không để sự thay đổi về tổ chức làm gián đoạn công việc, ảnh hưởng đến quyền lợi chính đáng của người dân.

Ông Lê Trần Hương, Phó Chủ tịch UBND xã Nho Quan.

Những ngày đầu triển khai mô hình mới, áp lực giải quyết thủ tục hành chính tại xã Nho Quan là rất lớn. Theo ông Lê Trần Hương, Phó Chủ tịch UBND xã, ngay sau khi sáp nhập, một số thủ tục hành chính của các đơn vị trước đây có nguy cơ bị chậm do lượng hồ sơ dồn về cùng thời điểm. Tuy nhiên, thay vì để công việc tồn đọng, lãnh đạo xã đã trực tiếp tham gia xử lý, chỉ đạo các bộ phận phối hợp giải quyết, tập trung tháo gỡ từng khâu vướng mắc.

“Có ngày, số lượng chữ ký liên quan đến thủ tục hành chính lên tới khoảng 800”, ông Hương cho biết.

Khối lượng công việc lớn không chỉ đến từ nhu cầu của người dân trong địa bàn mà còn phát sinh từ những trường hợp cần giải quyết hồ sơ cho người dân ở các địa phương khác. Có ngày, xã tiếp nhận khoảng 200 hồ sơ hành chính của công dân tỉnh Phú Thọ, bên cạnh hồ sơ của người dân tại các địa bàn lân cận như Phú Sơn, Thanh Sơn. Thực tế này cho thấy áp lực tại bộ phận giải quyết thủ tục hành chính, đồng thời đặt ra yêu cầu phải tổ chức công việc linh hoạt, bảo đảm tính liên tục của dịch vụ công.

Trong bối cảnh đó, chuyển đổi số được xã xác định là một trong những giải pháp quan trọng để nâng cao hiệu quả điều hành. Kế thừa kinh nghiệm ứng dụng môi trường số từ trước, xã nhanh chóng triển khai xử lý văn bản, trao đổi thông tin và phúc đáp văn bản của cấp tỉnh trên hệ thống điện tử, góp phần rút ngắn thời gian luân chuyển công việc, hạn chế tình trạng chậm trễ.

Theo lãnh đạo xã, trong những ngày đầu thực hiện mô hình mới, Nho Quan nằm trong nhóm hai xã có kết quả nổi bật trong số 129 xã được đánh giá theo tiêu chí triển khai ban đầu. Đáng chú ý, kết quả đánh giá mức độ hài lòng của người dân và doanh nghiệp vào cuối năm 2025 đưa địa phương xếp thứ 5 trong số 126 xã.

Những kết quả này không chỉ phản ánh nỗ lực của bộ máy hành chính mà còn cho thấy ý nghĩa của việc lấy hiệu quả phục vụ người dân làm trọng tâm. Để tăng cường kết nối giữa chính quyền với cơ sở, lãnh đạo xã còn chủ động tham gia nhiều nhóm Zalo cộng đồng, trong đó có các nhóm với sự tham gia của Bí thư chi bộ, Trưởng thôn và người dân. Thông qua các kênh này, thông tin về môi trường, sản xuất, đời sống dân cư và những vấn đề phát sinh trong thôn được cập nhật thường xuyên; phản ánh của người dân được tiếp nhận, chuyển đến bộ phận liên quan để xử lý. 

Tại thôn Mống Lá, ông Hoàng Văn Bạ, 75 tuổi, người có uy tín lâu năm trong cộng đồng dân tộc Mường, vẫn gìn giữ nếp sinh hoạt trong ngôi nhà sàn truyền thống. Trải qua nhiều đổi thay của quê hương, ông cảm nhận rõ những chuyển biến trong đời sống và kỳ vọng vào những quyết sách lớn của đất nước.

Ông Hoàng Văn Bạ, 75 tuổi, người có uy tín lâu năm trong cộng đồng dân tộc Mường tại thôn Mống Lá.

Nhìn về phía rừng già, ông Bạ tin tưởng: tôi nhận thấy trong thời gian qua, đội ngũ cán bộ ở địa phương đã có nhiều chuyển biến tích cực trong tác phong làm việc, tinh thần trách nhiệm và cách tiếp xúc, giải quyết công việc cho Nhân dân. Các thủ tục hành chính được hướng dẫn, giải quyết thuận tiện, rõ ràng hơn, những vướng mắc của người dân được quan tâm lắng nghe và xử lý kịp thời. Nhờ đó, dù đây là địa bàn đông dân cư nhưng tình hình an ninh trật tự vẫn được giữ vững, không còn phát sinh các vụ việc khiếu kiện kéo dài, góp phần củng cố sự đồng thuận và nâng cao niềm tin của nhân dân đối với chính quyền.  

Thực tiễn ở Nho Quan cho thấy, niềm tin của người dân đối với mô hình mới không thể chỉ được tạo dựng bằng những lời khẳng định, mà cần được bồi đắp từ thái độ phục vụ, tinh thần trách nhiệm và kết quả giải quyết những vấn đề cụ thể hằng ngày.

Chủ động tháo gỡ khó khăn, không để điểm nghẽn cản bước phát triển

Dù đạt được những kết quả bước đầu, quá trình vận hành chính quyền địa phương hai cấp tại Nho Quan vẫn còn những khó khăn cần tiếp tục giải quyết.

Một vấn đề được địa phương quan tâm là chế độ, chính sách đối với đội ngũ cán bộ ở cơ sở, nhất là Bí thư chi bộ, Trưởng thôn và những người hoạt động không chuyên trách. Theo phản ánh của lãnh đạo xã, việc thực hiện chế độ phụ cấp sau sáp nhập còn có nội dung chưa được hướng dẫn, giải quyết; trong khi trách nhiệm, khối lượng công việc tại các khu dân cư vẫn rất lớn.

Bà bà Quách Thị Tuyến, thôn Mống Lá chia sẻ: “Ở những thôn đông dân, địa bàn rộng, công việc của Bí thư chi bộ và Trưởng thôn không chỉ dừng lại ở tuyên truyền, vận động mà còn bao gồm nắm bắt tình hình dân cư, giải quyết các vấn đề phát sinh, phối hợp triển khai nhiệm vụ phát triển kinh tế - xã hội và duy trì sự đồng thuận trong cộng đồng. Vì vậy, việc hoàn thiện cơ chế chính sách, bảo đảm quyền lợi chính đáng và tạo động lực cho đội ngũ này là yêu cầu cần thiết để nâng cao hiệu quả hoạt động của hệ thống chính trị ở cơ sở.”

Người dân tin tưởng vào sự đổi mới của Đảng.

Cùng với việc ổn định bộ máy và giải quyết thủ tục hành chính, xã Nho Quan tập trung thực hiện các nhiệm vụ phát triển kinh tế - xã hội, đẩy nhanh tiến độ những công việc trọng tâm, trong đó có giải phóng mặt bằng và triển khai các dự án trọng điểm. 

Trong lĩnh vực đầu tư, địa phương cũng từng bước tháo gỡ vướng mắc đối với các dự án được bàn giao sau sắp xếp. Chính quyền xã Nho Quan đã tập trung lãnh đạo, chỉ đạo quyết liệt, huy động sự vào cuộc đồng bộ của các cơ quan, đơn vị và đội ngũ cán bộ, công chức trong triển khai công tác thu hồi đất, bồi thường, hỗ trợ, giải phóng mặt bằng các công trình, dự án trên địa bàn. Đặc biệt, với tinh thần trách nhiệm cao, không quản ngày nghỉ, ngày lễ, tranh thủ từng giờ, từng ngày để tháo gỡ khó khăn, đẩy nhanh tiến độ thực hiện nhiệm vụ, cán bộ, công chức xã vẫn tích cực bám sát địa bàn, chủ động phối hợp với các đơn vị liên quan, tập trung rà soát, giải quyết những vướng mắc phát sinh trong công tác GPMB, nhất là trong dịp nghỉ Quốc khánh 2/9, lãnh đạo, cán bộ phường vẫn tranh thủ làm việc "xuyên lễ".

Hội nghị đôn đốc tiến độ giải phóng mặt bằng thực hiện các công trình, dự án trên địa bàn xã Nho Quan.

Các dự án được xã xác định là nhiệm vụ trọng tâm, có ý nghĩa quan trọng đối với phát triển kinh tế - xã hội của địa phương, trong đó có 2 dự án trọng điểm của tỉnh là Dự án nâng cấp tuyến đê 5 Căn, đoạn từ cầu Nho Quan đến cầu Sui và Dự án xây dựng, nâng cấp, mở rộng tuyến đường ĐT477; cùng 6 dự án đầu tư xây dựng cơ sở hạ tầng phục vụ đấu giá quyền sử dụng đất, gồm: Khu dân cư Sào Thượng, Khu dân cư Đồng Tâm Nam Giang giai đoạn 1 và giai đoạn 2, Khu dân cư Thăng Long, Khu dân cư Thượng Đồng và Khu dân cư Nam Phong Lai giai đoạn 1.

Sau hơn một năm vận hành mô hình chính quyền địa phương hai cấp, xã Nho Quan vẫn còn những vấn đề cần tiếp tục hoàn thiện. Nhưng từ việc giải quyết khối lượng lớn hồ sơ hành chính trong giai đoạn đầu, ứng dụng công nghệ số vào điều hành, duy trì kết nối thường xuyên với các thôn đến nỗ lực tháo gỡ vướng mắc trong phát triển kinh tế - xã hội, địa phương đã thể hiện tinh thần chủ động thích ứng và quyết tâm đưa bộ máy mới đi vào hoạt động thực chất.

(Còn nữa)