Bài 3: Khi một cán bộ phụ trách quá nhiều lĩnh vực​

Cán bộ công nghệ kiêm thêm mảng y tế

Theo ông Trần Trung Hiếu, Phó Trưởng phòng Phòng Văn hóa - Xã hội phường Tiên Sơn, Ninh Bình, hiện phòng phải đảm nhiệm nhiều mảng công tác như văn hóa, y tế, nội vụ, giáo dục, lao động - thương binh và xã hội, khoa học và công nghệ... Trong khi đó, nhân lực của phòng có hạn, có cán bộ phải kiêm nhiệm công việc thuộc nhiều lĩnh vực chuyên môn khác nhau. Khó khăn không đơn thuần là làm nhiều việc hơn, mà còn nằm ở tính chất phức tạp của từng nhiệm vụ.

Ông Trần Trung Hiếu, Phó Trưởng phòng Phòng Văn hóa - Xã hội phường Tiên Sơn trao đổi với phóng viên.

Ông Hiếu cho biết, bản thân ông, tốt nghiệp ngành Khoa học công nghệ nhưng khi được giao thêm nhiệm vụ liên quan đến y tế, bản thân phải chủ động nghiên cứu quy định, phối hợp với Trạm Y tế, đồng thời chủ động học hỏi dưới sự hướng dẫn từ các phòng chuyên môn của Sở Y tế, để giải quyết những vấn đề vượt quá kinh nghiệm chuyên môn của mình,

“Có những việc trước đây chưa từng làm, khi chuyển sang mô hình mới phải vừa nghiên cứu văn bản, vừa hỏi kinh nghiệm các địa phương khác, vừa trao đổi với đồng nghiệp phụ trách chuyên môn. Ai nắm lĩnh vực nào thì hướng dẫn, hỗ trợ lĩnh vực đó”, ông Hiếu chia sẻ.

Những tháng đầu vận hành mô hình mới là quãng thời gian đặc biệt áp lực. Có thời điểm, cán bộ phải mang máy tính về nhà để tiếp tục hoàn thiện hồ sơ, báo cáo; việc làm thêm buổi tối, ngày nghỉ dần trở thành chuyện thường xuyên.

Phường Tiên Sơn tổ chức khám bệnh cho người dân.

Dù phải đảm nhiệm nhiều lĩnh vực, Phòng Văn hóa - Xã hội phường Tiên Sơn vẫn nỗ lực duy trì tiến độ giải quyết công việc, nhất là những nhiệm vụ liên quan trực tiếp đến quyền lợi của người dân. Đơn cử như trong những đợt triển khai chính sách với số lượng hồ sơ lớn, như dịp kỷ niệm 80 năm Quốc khánh, khi mô hình mới vừa vận hành, cán bộ thích nghi ngay, vẫn làm việc cả ngày nghỉ để bảo đảm tiến độ. Đối với những trường hợp trước đây còn vướng mắc trong việc giải quyết chế độ, chính sách, địa phương tăng cường tuyên truyền, giải thích để người dân hiểu rõ căn cứ, điều kiện và quy định hiện hành.

Sau những tháng đầu lúng túng, việc trao đổi kinh nghiệm giữa các địa phương, hướng dẫn lẫn nhau giữa cán bộ phụ trách từng mảng công việc đã dần giúp hoạt động chuyên môn đi vào nền nếp.

Song, theo chia sẻ của cán bộ cơ sở, nếu đánh giá khả năng đáp ứng toàn bộ yêu cầu công việc, nhất là những nhiệm vụ kiêm nhiệm, nguồn lực hiện có vẫn chưa thể đáp ứng đầy đủ. Điều đó đặt ra yêu cầu cần tiếp tục rà soát, đánh giá khối lượng công việc thực tế để có phương án bố trí nhân lực phù hợp.

Đổi mới phương thức làm việc, nâng cao năng lực số

Cũng như Tiên Sơn, tại phường Phủ Lý, những thách thức trong vận hành mô hình chính quyền địa phương hai cấp thể hiện rõ ở yêu cầu sắp xếp lại chức năng, nhiệm vụ và tổ chức thực hiện công việc.

Bà Nguyễn Thị Mai Nga, Phó Chủ tịch UBND phường Phủ Lý, cho biết từ thực tiễn công tác tại thành phố trước đây, khi chuyển sang mô hình mới, nhiều nhiệm vụ về đất đai, dự án, đơn thư và quản lý xã hội tiếp tục được thực hiện, nhưng cách thức tổ chức bộ máy và phối hợp xử lý công việc đã thay đổi.

Bà Nguyễn Thị Mai Nga, Phó Chủ tịch UBND phường Phủ Lý

Theo bà Nga, trước khi vận hành mô hình chính quyền địa phương hai cấp, công tác ứng dụng công nghệ thông tin tại địa bàn thành phố Phủ Lý (cũ) đã được lãnh đạo quan tâm, duy trì nền nếp. Nhờ có nền tảng và kinh nghiệm từ trước, khi chuyển sang mô hình mới, địa phương có điều kiện tiếp tục sử dụng môi trường số để xử lý công việc và phối hợp giữa các bộ phận.

Nếu trước đây các phòng, đơn vị được phân chia theo từng lĩnh vực, thì nay nhiều đầu mối được tổ chức lại, phạm vi công việc của từng bộ phận rộng hơn. Riêng Phòng Văn hóa - Xã hội phải phối hợp xử lý nhiều nhóm nhiệm vụ vốn có yêu cầu chuyên môn khác nhau.

Theo bà Nga, một khó khăn đáng kể là đội ngũ cán bộ của tỉnh, thành phố chuyển về phường không nhiều, trong khi phần lớn nhân lực được bố trí từ cấp xã, phường trước đây. Có những cán bộ vốn quen với công tác văn hóa cơ sở, chủ yếu tham mưu văn bản và triển khai hoạt động văn hóa, nay phải tiếp cận thêm các nhiệm vụ mới, đòi hỏi thay đổi tư duy và cách làm.

Mô hình mới đặt ra yêu cầu rõ người, rõ việc, rõ sản phẩm. Tuy nhiên, để thực hiện được yêu cầu ấy, từng cán bộ phải nâng cao năng lực chuyên môn, không thể chỉ trông chờ vào hướng dẫn của cấp trên hoặc phụ thuộc hoàn toàn vào các công cụ hỗ trợ như trí tuệ nhân tạo (AI). Công nghệ có thể giúp tổng hợp, gợi ý và hỗ trợ xử lý thông tin, nhưng việc kiểm tra căn cứ pháp lý, đối chiếu số liệu và chịu trách nhiệm về nội dung tham mưu vẫn thuộc về cán bộ thực hiện nhiệm vụ. 

Để thay đổi cách làm, lãnh đạo phường Phủ Lý đã trực tiếp hướng dẫn, hỗ trợ cán bộ trong giai đoạn đầu. Có thời điểm, bà Nga tự mình thực hiện toàn bộ văn bản của Phòng Văn hóa trong tháng đầu vận hành để vừa bảo đảm công việc, vừa làm mẫu cho nhân viên tìm hiểu, học tập. Từ cách làm báo cáo, tổng hợp số liệu đến xử lý văn bản, từng công việc được hướng dẫn cụ thể để cán bộ từng bước nắm bắt quy trình.

Cùng với đó, phường triển khai quản trị số tại 13 đơn vị, hướng tới cập nhật thông tin thường xuyên, hạn chế báo cáo viết tay, tăng khả năng theo dõi tiến độ công việc. Các kênh phản ánh, đường dây nóng và hệ thống thông tin quản trị giúp chính quyền nắm bắt tình hình, tiếp nhận ý kiến, phục vụ công tác chỉ đạo, điều hành.

Học sinh trên địa bàn phường Phủ Lý điểm danh điện tử.

Trong lĩnh vực giáo dục, việc ứng dụng học bạ điện tử, điểm danh điện tử và theo dõi dữ liệu học tập cũng góp phần thay đổi phương thức quản lý. Tuy nhiên, kinh phí vẫn là vấn đề cần quan tâm, nhất là khi nhiều nhiệm vụ chuyển đổi số cần nguồn đầu tư ban đầu và chi phí duy trì lâu dài.

Một cách làm đáng chú ý tại Phủ Lý là tổ chức hỗ trợ thủ tục hành chính lưu động vào ngày thứ Bảy tại các tổ dân phố, mang lại hiệu quả thiết thực. Hoạt động này vừa tạo thêm thời gian hướng dẫn kỹ càng cho người dân, vừa có thể “chia lửa”, giảm áp lực cho những ngày làm việc tại công sở.

Thay vì chỉ chờ người dân đến trung tâm hành chính, cán bộ và lực lượng đoàn viên, thanh niên trực tiếp đến cơ sở để hướng dẫn người dân thực hiện thủ tục, nhất là người cao tuổi, người yếu thế và những trường hợp gặp khó khăn khi đi lại.

Phủ Lý tổ chức hỗ trợ thủ tục hành chính lưu động vào ngày thứ Bảy tại các tổ dân phố.

Việc hướng dẫn theo cách “cầm tay chỉ việc” giúp người dân từng bước tự thực hiện thủ tục, đồng thời giảm áp lực cho bộ phận tiếp nhận và giải quyết hồ sơ. Đối với những người chưa quen công nghệ, sự hỗ trợ trực tiếp tại khu dân cư có ý nghĩa thiết thực hơn những hướng dẫn chung chung.

Không thể chỉ trông chờ vào sự tận tụy của cán bộ

Những khó khăn trên không chỉ là câu chuyện riêng của địa phương nào, mà là bức tranh chung, phản ánh những vấn đề cần tiếp tục được giải quyết trong thực tiễn. Do đó, các xã kiến nghị nghiên cứu, xem xét tổ chức lại Phòng Văn hóa - Xã hội theo hướng phù hợp hơn với yêu cầu chuyên môn; đồng thời điều chỉnh định mức biên chế hành chính cấp xã trên cơ sở quy mô dân số, diện tích và khối lượng công việc sau sáp nhập.

Theo cán bộ cơ sở, với số lượng nhân lực hiện nay, nhiều công việc vẫn được hoàn thành, nhưng để bảo đảm tất cả các lĩnh vực đều đạt chất lượng cao, đúng tiến độ và có chiều sâu chuyên môn là điều không dễ.

Đặc biệt, những nhiệm vụ kiêm nhiệm đòi hỏi kiến thức chuyên ngành có nguy cơ mất nhiều thời gian nghiên cứu, trong khi cán bộ vẫn phải xử lý các công việc thường xuyên khác. Không thể chỉ trông chờ vào sự tận tụy của cán bộ để bù đắp lâu dài cho những hạn chế về nhân lực và cơ chế.

Khi một người phải phụ trách nhiều lĩnh vực, việc dành thời gian nghiên cứu chuyên sâu, cập nhật văn bản và kiểm tra chất lượng tham mưu sẽ khó khăn hơn. Khi cán bộ phải thường xuyên làm việc ngoài giờ, nguy cơ ảnh hưởng đến sức khỏe, chất lượng công việc và tính bền vững của bộ máy cũng cần được quan tâm.

Từ những khó khăn thực tế trong tổ chức bộ máy, một số cán bộ cơ sở tại Ninh Bình bày tỏ quan điểm đồng tình với chủ trương tiếp tục nghiên cứu, sắp xếp các đơn vị hành chính cấp xã khi có đủ cơ sở và điều kiện phù hợp.

Theo cách nhìn của các cán bộ này, nếu phạm vi quản lý được tổ chức hợp lý hơn, một số đầu việc hành chính có tính chất tương đồng có thể được xử lý tập trung, giảm sự phân tán nguồn lực và tạo điều kiện bố trí nhân lực theo yêu cầu nhiệm vụ. Trong bối cảnh nhiều địa phương đang thiếu cán bộ có chuyên môn sâu, việc tổ chức lại quy mô đơn vị hành chính cũng được đặt ra như một hướng nghiên cứu nhằm nâng cao hiệu quả sử dụng nguồn lực.