Ngày 11/9, phiên tòa phúc thẩm vụ án cựu Hiệu trưởng Trường THCS Ba Đình (Hà Nội) Nguyễn Thị Bình và cựu Kế toán nhà trường Phạm Thị Minh Nguyệt phạm tội “Lợi dụng chức vụ, quyền hạn trong khi thi hành công vụ”, theo quy định tại Điều 356 Bộ luật Hình sự, bước sang ngày làm việc thứ hai, tiếp tục với phần tranh luận.
    |
 |
| Quang cảnh phiên tòa sáng 11/9. |
Tại phiên tòa, đại diện VKSND TP Hà Nội khẳng định việc thu tiền dạy thêm, học thêm tại Trường THCS Ba Đình không đúng quy trình, quy định; việc chi tiền dạy thêm, học thêm của trường có sai phạm, vi phạm quy định của pháp luật.
Thu hơn 2,1 tỉ đồng tiền dạy thêm trong 6 tháng
Theo hồ sơ vụ án, Nguyễn Thị Bình được bổ nhiệm làm Hiệu trưởng Trường THCS Ba Đình từ tháng 8/2012 đến ngày 1/6/2016. Phạm Thị Minh Nguyệt là kế toán của trường từ năm 2004 đến tháng 5/2014, còn Mai Thu Hà là thủ quỹ.
Trong năm học 2013-2014, Nguyễn Thị Bình và Ban Giám hiệu nhà trường chỉ đạo tổ chức dạy thêm, học thêm tại trường, hoạt động đã được Phòng Giáo dục và Đào tạo quận Ba Đình cấp phép.
Tại các cuộc họp Hội đồng sư phạm, bà Bình chỉ đạo giáo viên chủ nhiệm trực tiếp thu tiền của từng phụ huynh học sinh và đồng ý cho giáo viên tự giữ lại 70% để chi trả trực tiếp cho giáo viên tham gia dạy thêm. Số tiền còn lại 30% được nộp về nhà trường qua thủ quỹ Mai Thu Hà ký nhận.
Theo hồ sơ, Hà được Nguyệt trực tiếp chỉ đạo nhận số tiền giáo viên chủ nhiệm nộp về rồi ghi vào sổ tay cá nhân của mình, còn gọi là “sổ tăng cường”. Sổ ghi tổng số học sinh học thêm của từng môn và tổng số tiền học thêm theo lớp, có chữ ký xác nhận của giáo viên chủ nhiệm.
Từ tháng 12/2013 đến tháng 5/2014, tổng số tiền 30% được ghi nhận là hơn 642 triệu đồng.
Sau đó, theo chỉ đạo của Nguyệt, Hà chia đôi sĩ số của một lớp, đồng thời chia đôi số tiền 30% thu được để đưa vào hai hệ thống sổ quỹ tiền mặt theo danh sách các lớp. Một bộ ký hiệu các lớp 7A1, 8A1, 9A1..., bộ còn lại ký hiệu các lớp 7A2, 8A2, 9A2... Hà lấy chữ ký của giáo viên chủ nhiệm rồi chuyển cho Nguyệt.
Theo hồ sơ, Nguyệt sử dụng một phần số tiền đưa vào báo cáo tài chính của trường, chịu sự kiểm soát chi của Kho bạc Nhà nước và Phòng Tài chính quận Ba Đình cũ; một phần được để ngoài sổ sách, sử dụng chi tiêu chung cho nhà trường và không chịu sự kiểm soát chi của các cơ quan này.
Riêng tháng 2 và tháng 5/2014, Hà không chia khoản tiền thành hai phần như trên mà Nguyệt để toàn bộ khoản thu của hai tháng này ngoài sổ sách kế toán. Theo đó, số tiền được ghi trong sổ sách kế toán là 246.838.500 đồng, trong khi số tiền để ngoài sổ sách kế toán là 395.636.000 đồng.
Tòa án cấp sơ thẩm xác định, trong 6 tháng từ tháng 12/2013 đến tháng 5/2014, Trường THCS Ba Đình tổ chức dạy thêm, học thêm cho 24 lớp khối 7, 8, 9 và thu tổng số tiền 2.167.665.000 đồng.
Trong khi đó, mức thu tối đa theo Quyết định số 22/2013/QĐ-UBND của UBND TP Hà Nội chỉ là 1.073.553.000 đồng. Số tiền thu cao hơn quy định là 1.093.976.000 đồng được xác định là thiệt hại của vụ án.
|
 |
| Đại diện VKSND TP Hà Nội đối đáp quan điểm bào chữa của các luật sư tại phiên tòa. |
Viện kiểm sát: Việc thu, chi tiền dạy thêm đều có sai phạm
Tại phiên tòa phúc thẩm, đại diện VKSND TP Hà Nội cho rằng số tiền thu được từ hoạt động dạy thêm, học thêm của Trường THCS Ba Đình, tương ứng 30% tổng số tiền thu của phụ huynh học sinh, đã được tách thành hai hệ thống sổ sách. Trong đó, có một hệ thống để ngoài sổ sách kế toán, không chịu sự giám sát của Kho bạc Nhà nước và cơ quan tài chính quận Ba Đình cũ.
Đại diện Viện kiểm sát khẳng định, bên cạnh việc thu tiền không đúng quy trình, quy định, việc chi tiền của nhà trường cũng có sai phạm.
Theo hồ sơ vụ án, số tiền chi cho công tác quản lý là 349,1 triệu đồng. Trong đó, bị cáo Nguyễn Thị Bình được hưởng 132,2 triệu đồng, tương đương 37,87%; hai Phó Hiệu trưởng Hoàng Hạnh Tường Vân và Hoàng Mạnh Hà cùng hưởng 52,5 triệu đồng, tương đương 15,04%; bị cáo Nguyệt hưởng 50 triệu đồng, tương đương 14,32%; thủ quỹ Mai Thu Hà hưởng 21 triệu đồng, tương đương 6,02%.
Đối với 24 giáo viên chủ nhiệm, mỗi người được hưởng 1,1 triệu đồng, tổng cộng 26,4 triệu đồng, tương đương 7,56%.
Từ tỷ lệ phân chia trên, đại diện Viện kiểm sát khẳng định bị cáo Bình đã tư lợi cá nhân; việc truy tố, xét xử bị cáo Bình và bị cáo Nguyệt về tội “Lợi dụng chức vụ, quyền hạn trong khi thi hành công vụ” là có căn cứ, không oan.
Tuy nhiên, luật sư bào chữa cho bị cáo Bình cho rằng hồ sơ hiện có đủ tài liệu để đánh giá việc nhà trường có chia nhóm, chia lớp học thêm hay không và không cần thiết phải trả hồ sơ để tiếp tục thu thập sổ sách, danh sách học sinh.
Trọng tâm tranh luận của luật sư là khoản tiền 1.093.976.000 đồng được cấp sơ thẩm xác định là thiệt hại. Theo luật sư, số tiền này được tính trên cơ sở mức thu 15.000 đồng/tiết của nhà trường so với mức trần tại Quyết định số 22/2013/QĐ-UBND của UBND TP Hà Nội.
Tại phiên tòa phúc thẩm, đại diện Cục Kiểm tra văn bản và Tổ chức thi hành pháp luật, Bộ Tư pháp cho rằng Quyết định số 22/2013/QĐ-UBND của UBND TP Hà Nội là trái pháp luật. Đại diện Viện kiểm sát cũng đề nghị tiếp tục làm rõ tính hợp pháp của văn bản này tại thời điểm năm học 2013-2014.
Luật sư bào chữa cho bị cáo Bình cho rằng, nếu căn cứ dùng để xác định “phần thu vượt” không còn giá trị làm chuẩn mực thì cần xem xét lại căn cứ xác định thiệt hại. Luật sư nêu quan điểm, không có số tiền thiệt hại thì không cấu thành được định khung hình phạt, không cấu thành được tội phạm.
Theo luật sư, kể cả trong trường hợp hoạt động dạy thêm còn có những vi phạm về thủ tục như thiếu đơn xin học thêm hoặc việc chia nhóm, chia lớp thì cũng cần phân biệt giữa vi phạm hành chính và hành vi đủ yếu tố cấu thành tội phạm.
Luật sư cũng đề nghị đánh giá lại các biên bản thỏa thuận của phụ huynh, trong đó có vấn đề bản gốc, bản photocopy và lời khai của những người liên quan.
Đối với khoản 30% tiền dạy thêm được sử dụng cho công tác quản lý, luật sư cho rằng các khoản chi đã được thể hiện trong hồ sơ và thực hiện theo quy chế chi tiêu nội bộ cùng các văn bản hướng dẫn.
|
 |
| Bị cáo Nguyễn Thị Bình (áo trắng) và bị cáo Phạm Thị Minh Nguyệt tại phiên tòa phúc thẩm, ngày 10/9. |
Viện kiểm sát giữ nguyên đề nghị hủy án sơ thẩm
Đối đáp với quan điểm của các luật sư, đại diện VKSND TP Hà Nội giữ nguyên đề nghị hủy bản án sơ thẩm để điều tra lại như nội dung đã đề nghị vào chiều hôm qua (10/9). Theo Viện kiểm sát, cấp sơ thẩm mới làm rõ số tiền thu mà chưa làm rõ đầy đủ số tiền đã chi.
Đại diện Viện kiểm sát cho rằng, ngay cả khi việc thu tiền được xác định là đúng thì nếu quá trình sử dụng, chi số tiền này có sai phạm, bị cáo vẫn phải chịu trách nhiệm tương ứng.
Viện kiểm sát cũng đặt vấn đề đối với khoản 15% tiền dành cho cơ sở vật chất, cho rằng việc quản lý, sử dụng khoản tiền này chưa được kiểm soát đầy đủ, trong đó có những khoản chi sai.
Quan điểm của Viện kiểm sát khiến bị cáo Nguyễn Thị Bình bức xúc và xin HĐXX cho phép phát biểu. Sau khi được Chủ tọa phiên tòa đồng ý, bị cáo Bình cho rằng quan điểm của Viện kiểm sát không khách quan, không công bằng và nói mình đang đấu tranh cho lẽ phải.
Sau đó, Chủ tọa phiên tòa đề nghị bị cáo Bình dừng phát biểu, đồng thời nhắc nếu tiếp tục sẽ yêu cầu bị cáo ra ngoài. Bị cáo Bình liền bật khóc, nghẹn lời, đề nghị được hỗ trợ y tế rồi ngã gục tại tòa.
Trước tình huống này, HĐXX đã tạm dừng phiên tòa và cho người nhà vào hỗ trợ bị cáo Bình và. Sau đó, xe y tế được điều động đến để hỗ trợ sức khỏe cho bị cáo.