Điểm mới của các văn bản quy định chi tiết Luật Quản lý thuế: Thủ tục thông thoáng, doanh nghiệp hưởng lợi

Cục Hải quan cho biết, các văn bản quy phạm pháp luật này có liên quan trực tiếp đến công tác quản lý thuế đối với hàng hóa xuất khẩu, nhập khẩu; có nhiều nội dung mới, thay đổi cơ bản so với thủ tục quản lý thuế hiện hành.

Những điểm mới trong các văn bản này góp phần tạo thuận lợi trong hoạt động xuất nhập khẩu. Ảnh minh họa: Cục HQ

Đối với Nghị định số 252/2026/NĐ-CP quy định chi tiết một số điều và biện pháp tổ chức, hướng dẫn thi hành Luật Quản lý Thuế đã bổ sung quy định về tạm nộp và kê khai điều chỉnh thuế xuất khẩu dầu khí trong trường hợp chưa có giá chính thức, bảo đảm thống nhất giữa pháp luật quản lý thuế và pháp luật hải quan.

Để đơn giản hóa thủ tục hành chính, Nghị định đã sửa đổi, bổ sung quy định về các trường hợp cơ quan Hải quan tính thuế, thông báo thuế đối với hàng hóa xuất khẩu, nhập khẩu tại Điều 19 theo hướng bỏ quy định về việc thông báo thuế đối với trường hợp ấn định thuế.

Một điểm đáng chú ý là Nghị định đã sửa đổi quy định về thời điểm tính thời gian gia hạn nộp thuế: đối với trường hợp bị thiên tai, thảm họa, sự kiện bất khả kháng, thời gian gia hạn là 2 năm kể từ ngày xảy ra sự kiện; đối với trường hợp phải ngừng hoạt động do di dời cơ sở sản xuất, kinh doanh theo yêu cầu của cơ quan có thẩm quyền, thời gian gia hạn là 1 năm kể từ ngày người nộp thuế phải ngừng hoạt động.

Ngoài ra, về tạm hoãn xuất cảnh, quy định tại Điều 28, Nghị định số 252/2026/NĐ-CP đã sửa đổi, bổ sung quy định về hủy bỏ tạm hoãn xuất cảnh theo hướng rút ngắn thời gian xử lý và bổ sung cơ chế tháo gỡ vướng mắc khi dữ liệu nộp thuế chưa được cập nhật trên hệ thống nhằm bảo đảm quyền và lợi ích hợp pháp của người nộp thuế; mở rộng điều kiện hủy bỏ tạm hoãn xuất cảnh, tạo thuận lợi cho người nộp thuế; điều chỉnh quy định về tạm hoãn xuất cảnh theo hướng tạo điều kiện cho người nộp thuế khắc phục vi phạm.

Một trong những điểm mới của Nghị định nữa đó là quy định về hoàn thuế (Điều 29, 30, 31), theo đó, thời hạn giải quyết hồ sơ hoàn thuế thuộc diện kiểm tra trước hoàn thuế: chậm nhất là 10 ngày làm việc kể từ ngày cơ quan Hải quan ban hành kết luận kiểm tra tại trụ sở người nộp thuế, cơ quan Hải quan có quyết định hoàn thuế hoặc thông báo hồ sơ đề nghị hoàn thuế chưa đủ điều kiện hoàn thuế...

Hoàn thiện cơ chế hoàn thuế hiện đại, minh bạch, thuận lợi

Cũng theo Cục Hải quan, tiếp tục hoàn thiện cơ chế hoàn thuế giá trị gia tăng (GTGT) theo hướng hiện đại, minh bạch và tạo thuận lợi cho người dân, doanh nghiệp, Bộ Tài chính đã ban hành Thông tư số 84/2026/TT-BTC quy định về hoàn thuế GTGT đối với hàng hóa của người nước ngoài, người Việt Nam định cư ở nước ngoài mua tại Việt Nam mang theo khi xuất cảnh.

Cụ thể, để thuận tiện trong việc kiểm tra hoàn thuế, Thông tư số bổ sung nội dung liên quan đến việc Hệ thống quản lý hoàn thuế GTGT cho người nước ngoài kết nối với Hệ thống hoá đơn điện tử của cơ quan thuế (điểm c khoản 3 Điều 3 Thông tư 84) đồng thời bổ sung quy định việc cơ quan Hải quan, cơ quan Thuế ban hành chuẩn định dạng thông điệp dữ liệu trao đổi, kết nối thông tin giữa hệ thống của hai bên (điểm g khoản 3 Điều 3  Thông tư 84).

Đối với trách nhiệm của doanh nghiệp bán hàng (Điều 5): Để phục vụ cho Hệ thống xử lý dữ liệu điện tử hải quan đi vào hoạt động, ngoài các nội dung được kế thừa tại Thông tư số 72/2014/TT-BTC và Thông tư số 92/2019/TT-BTC quy định trách nhiệm của doanh nghiệp bán hàng hoàn thuế GTGT.

Tại Điều 7, bổ sung trách nhiệm, quyền hạn của cơ quan Hải quan trong việc: Tiếp nhận hồ sơ, lựa chọn Ngân hàng thương mại làm đại lý hoàn thuế hoặc chấm dứt Ngân hàng thương mại làm đại lý hoàn thuế (Bộ Tài chính thực hiện phân cấp cho Cục Hải quan); Tiếp nhận hồ sơ của cảng hàng không quốc tế, cảng biển quốc tế đề nghị áp dụng hoàn thuế giá trị gia tăng cho người nước ngoài, tạm dừng, chấm dứt việc áp dụng hoàn thuế giá trị gia tăng cho người nước ngoài tại các cảng hàng không quốc tế, cảng biển quốc tế (Bộ Tài chính thực hiện phân cấp cho Cục Hải quan); Kết nối Hệ thống với Hệ thống hóa đơn điện tử của cơ quan thuế.

Quy định cơ quan Hải quan kiểm tra trong trường hợp người nước ngoài xuất trình hóa đơn kiêm tờ khai hoàn thuế được điều chỉnh, thay thế theo quy định của pháp luật về hóa đơn, chứng từ, cơ quan Hải quan thực hiện đối chiếu xác định từng nội dung khớp đúng giữa thông tin ghi trên hộ chiếu hoặc giấy tờ có giá trị đi lại quốc tế với thông tin trên hóa đơn kiêm tờ khai hoàn thuế trên Hệ thống do doanh nghiệp bán hàng gửi, Hệ thống hóa đơn điện tử của cơ quan thuế và các quy định về hàng hóa được hoàn thuế quy định tại khoản 1 Phụ lục IV Nghị định số 181/2025/NĐ-CP.

Đặc biệt, lần đầu tiên quy định cụ thể trình tự, thủ tục lựa chọn, tạm dừng hoặc chấm dứt áp dụng hoàn thuế GTGT tại các cảng hàng không quốc tế và cảng biển quốc tế, tạo cơ sở pháp lý thống nhất trong quá trình tổ chức thực hiện...

Theo đánh giá của Cục Hải quan, việc ban hành Thông tư số 84 thể hiện quyết tâm của Chính phủ và Bộ Tài chính trong việc cải cách thủ tục hành chính, đẩy mạnh chuyển đổi số ngành Thuế - Hải quan, từ đó tạo dựng hình ảnh du lịch Việt Nam minh bạch, hiện đại và thân thiện hơn trong mắt bạn bè quốc tế.

Tạo thuận lợi cho doanh nghiệp khi thực hiện thủ tục hải quan

Đối với Thông tư số 86/2026/TT-BTC quy định về quản lý thuế đối với hàng hóa xuất nhập khẩu, đã góp phần đơn giản hóa thủ tục hành chính, tạo thuận lợi cho doanh nghiệp trong quá trình thực hiện thủ tục hải quan.

Nội dung trọng tâm của Thông tư tập trung quy định như sau: Quy định rõ hệ thống cơ quan Hải quan thực hiện quản lý thuế theo mô hình tổ chức mới, bảo đảm phù hợp mô hình thông quan tập trung; tăng cường phân cấp; nâng cao hiệu quả xử lý công việc.

Về khai thuế, hình thức nộp hồ sơ khai thuế, tiếp nhận hồ sơ khai thuế, số hóa hồ sơ thuế quy định: Hồ sơ thuế được thực hiện bằng phương thức điện tử; Người nộp thuế gửi hồ sơ qua Hệ thống xử lý dữ liệu điện tử hải quan; cơ quan Hải quan xử lý trên môi trường số nhằm giảm chi phí, tăng tốc độ xử lý, nâng cao minh bạch.

Về kiểm tra thuế quy định rõ trách nhiệm của người nộp thuế; trách nhiệm của cơ quan Hải quan; trình tự, thủ tục kiểm tra thuế tại trụ sở người nộp thuế nhằm bảo đảm kiểm tra đúng thẩm quyền, đúng phạm vi, đối tượng.

Đồng thời, bổ sung quy định mới về kiểm tra lại trong hoạt động kiểm tra thuế: Áp dụng khi có dấu hiệu vi phạm chưa được xử lý đầy đủ; quy định rõ thẩm quyền và trình tự nhằm tăng cường công tác quản lý thuế…

Cục Hải quan cũng lưu ý, đối với các hồ sơ, thủ tục về quản lý thuế đối với hàng hóa xuất khẩu, nhập khẩu đã được cơ quan Hải quan tiếp nhận trước ngày 1/7/2026 nhưng đến thời điểm này chưa hoàn thành, tiếp tục được giải quyết theo quy định của pháp luật có hiệu lực tại thời điểm tiếp nhận hồ sơ, trừ trường hợp pháp luật có quy định khác.

Có thể thấy, việc ban hành đồng thời Nghị định 252/NĐ-CP cùng Thông tư 84/TT-BTC và Thông tư 86/TT-BTC không chỉ hoàn thiện khuôn khổ pháp lý về quản lý thuế mà còn tạo nền tảng thúc đẩy chuyển đổi số, cải cách thủ tục hành chính và nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước trong lĩnh vực hải quan.