Hà Nội thúc đẩy kinh tế tuần hoàn từ chất thải xây dựng

Hà Nội trước bài toán 1,5 triệu tấn phế thải xây dựng: Từ gánh nặng thành tài nguyên.

Hà Nội đang bước vào giai đoạn tăng tốc đầu tư hạ tầng với hàng loạt dự án giao thông, chỉnh trang và tái thiết đô thị. Đi cùng với đó là lượng chất thải xây dựng phát sinh ngày càng lớn từ hoạt động phá dỡ công trình, giải phóng mặt bằng và cải tạo đô thị.

Trong khi đó, năng lực tiếp nhận và xử lý hiện chỉ đạt khoảng 1.670 tấn/ngày, khiến nhiều khu vực tập kết thường xuyên quá tải, tạo áp lực lớn đối với công tác quản lý môi trường đô thị.

Đáng chú ý, trong khi hàng triệu tấn phế thải xây dựng đang phải tìm nơi xử lý, nhiều dự án đầu tư công lại thiếu vật liệu san lấp, cốt liệu xây dựng và vật liệu hoàn trả mặt bằng. Nghịch lý này đặt ra yêu cầu phải thay đổi cách tiếp cận, xem chất thải xây dựng không chỉ là phế thải cần loại bỏ mà còn là nguồn tài nguyên phục vụ phát triển đô thị.

Khi phế thải xây dựng trở thành nguồn lực cho phát triển đô thị.

Ông Nguyễn Văn Quý, Trưởng phòng Quản lý chất thải rắn, Sở Nông nghiệp và Môi trường Hà Nội, cho biết, khối lượng phế thải phát sinh lớn làm gia tăng áp lực thu gom, vận chuyển và xử lý, đồng thời kéo theo nguy cơ phát sinh bụi, ùn tắc giao thông và tình trạng đổ thải không đúng quy định.

Theo các chuyên gia, thay vì coi chất thải xây dựng là gánh nặng môi trường, cần xem đây là nguồn nguyên liệu thứ cấp có giá trị trong mô hình kinh tế tuần hoàn.

TS Nguyễn Thế Thông, Viện Chiến lược, Chính sách nông nghiệp và môi trường, cho rằng việc chôn lấp chất thải xây dựng gây ra ba dạng lãng phí lớn gồm chi phí xử lý, cơ hội phát triển và tài nguyên thiên nhiên. Trong bối cảnh nhiều dự án hạ tầng vẫn thiếu vật liệu xây dựng, bê tông, gạch và đá từ các công trình phá dỡ hoàn toàn có thể trở thành nguồn nguyên liệu phục vụ sản xuất vật liệu mới hoặc san lấp mặt bằng.

Theo ông Nguyễn Quang Hiệp, Viện trưởng Viện Vật liệu xây dựng (Bộ Xây dựng), Việt Nam đã ban hành Tiêu chuẩn quốc gia TCVN 13946:2024 về vật liệu san lấp tái chế từ phế thải phá dỡ công trình. Khó khăn hiện nay không nằm ở chất lượng vật liệu mà chủ yếu ở chi phí vận chuyển và tổ chức tái chế. Vì vậy, giải pháp bố trí các dây chuyền nghiền di động ngay tại hoặc gần khu vực phá dỡ được đánh giá là phù hợp.

TS Trần Bá Việt, Phó Chủ tịch Hội Bê tông Việt Nam, cho biết phần lớn bê tông từ các công trình phá dỡ có thể tái chế thành cốt liệu phục vụ sản xuất bê tông hoặc làm vật liệu nền đường. Gạch, vữa sau nghiền cũng có thể sử dụng để sản xuất gạch không nung hoặc phục vụ san lấp mặt bằng.

Đại diện Sở Nông nghiệp và Môi trường Hà Nội cho biết thành phố đang khuyến khích triển khai mô hình xử lý chất thải xây dựng ngay tại công trường phát sinh nguồn thải. Kết quả theo dõi bước đầu cho thấy chất thải được xử lý tại nguồn, sản phẩm sau nghiền có thể tái sử dụng cho các hạng mục san lấp, nền đường và các công trình hạ tầng phù hợp.

Theo ông Bùi Công Nguyên, Phó Giám đốc Công ty Cổ phần Dịch vụ Sản xuất Toàn Cầu, đơn vị đang vận hành dây chuyền nghiền công nghệ Đức với công suất khoảng 100 tấn/giờ. Sau xử lý, vật liệu được phân loại, tách kim loại, gỗ và các thành phần khác trước khi tái chế phục vụ san lấp, thi công nền đường và sản xuất gạch.

Biến phế thải xây dựng thành vật liệu cho đô thị xanh.

Các chuyên gia cho rằng, rào cản lớn nhất hiện nay không nằm ở công nghệ mà ở thị trường tiêu thụ sản phẩm tái chế. Giải pháp mang tính đột phá là xây dựng cơ chế sử dụng vật liệu tái chế trong các dự án đầu tư công, tạo đầu ra ổn định để doanh nghiệp mạnh dạn đầu tư công nghệ và mở rộng quy mô sản xuất.

Với hơn 1.400 dự án đang giải phóng mặt bằng cùng nhiều công trình giao thông trọng điểm tiếp tục triển khai trong thời gian tới, lượng chất thải xây dựng tại Hà Nội được dự báo sẽ còn gia tăng. Bài toán đặt ra không chỉ là xử lý bao nhiêu tấn phế thải mỗi ngày mà quan trọng hơn là xây dựng cơ chế để biến nguồn phế thải ấy thành vật liệu phục vụ chính quá trình phát triển đô thị, hướng tới tăng trưởng xanh và phát triển bền vững.