Tại Hội nghị HĐND toàn quốc triển khai phương hướng, nhiệm vụ nhiệm kỳ 2026-2031 do Ủy ban Thường vụ Quốc hội tổ chức tại Hà Nội mới đây (ngày 28/5), HĐND TP Hải Phòng đã gửi tham luận với chủ đề: “Những kết quả nổi bật của HĐND TP Hải Phòng; kinh nghiệm và giải pháp nâng cao chất lượng hoạt động giải trình, chất vấn tại phiên họp của Thường trực HĐND thành phố”.
Giám sát đi vào những vấn đề trọng tâm được cử tri và Nhân dân quan tâm
Theo tham luận, Thành phố Hải Phòng hiện nay được thành lập trên cơ sở hợp nhất với tỉnh Hải Dương (cũ) theo chủ trương chung của Trung ương. Trong gần 1 năm qua, dù phải đối mặt với nhiều khó khăn và thách thức, Hải Phòng đã thích ứng linh hoạt với quá trình hợp nhất, tiếp tục bứt phá, khẳng định vị thế “đầu tàu” kinh tế, một động lực phát triển quan trọng của vùng duyên hải Bắc Bộ và cả nước. Tốc độ tăng trưởng GRDP của thành phố duy trì ở mức hai con số trong 11 năm liên tiếp, quy mô kinh tế thành phố hiện tại đạt gần 30 tỉ USD, đứng thứ 3 cả nước...
    |
 |
| Tốc độ tăng trưởng GRDP của TP Hải Phòng duy trì ở mức hai con số trong 11 năm liên tiếp (ảnh minh họa). |
Được sự hướng dẫn của các cơ quan Trung ương, dưới sự lãnh đạo trực tiếp, toàn diện của Thành ủy, ngay sau khi hợp nhất 2 địa phương, Hội đồng nhân dân đã sớm ổn định tổ chức bộ máy, đoàn kết, thống nhất, đồng hành phối hợp từ sớm, từ xa cùng Ủy ban nhân dân thành phố trong việc xây dựng, ban hành 128 Nghị quyết, tập trung vào các quyết sách quan trọng như: mục tiêu và giải pháp duy trì tốc độ tăng trưởng 2 con số, phân bổ hiệu quả nguồn lực đầu tư, cộng gộp và duy trì những gì ưu việt về an sinh xã hội của 2 địa phương để người dân được hưởng lợi từ việc hợp nhất; các chính sách phân cấp và nguồn lực đảm bảo vận hành chính quyền địa phương theo mô hình mới sớm ổn định, phục vụ tốt người dân và doanh nghiệp.
Bên cạnh đó, đã ban hành 12/18 chính sách nhằm cụ thể hóa Nghị quyết đặc thù của Quốc hội, gồm cơ chế về trình tự thu hồi đất trong khu công nghiệp, tài chính ngân sách, thúc đẩy chuyển đổi xanh, ưu đãi thuế đối với các hoạt động khởi nghiệp sáng tạo, thu hút nhân lực trong lĩnh vực bán dẫn và trí tuệ nhân tạo, thu nhập tăng thêm cho cán bộ, công chức, viên chức… bước đầu tạo hành lang pháp lý và động lực cho giai đoạn phát triển mới.
Đặc biệt, hoạt động giám sát của HĐND tiếp tục được chỉ đạo theo hướng thiết thực và hiệu quả hơn. Nội dung giám sát đi vào những vấn đề trọng tâm được cử tri và Nhân dân quan tâm như quản lý đất đai, môi trường, cải cách hành chính, đầu tư công, xử lý chất thải, phát triển đô thị và thực hiện các chính sách an sinh xã hội.
Phương thức giám sát được đổi mới theo hướng bám sát cơ sở, gắn giám sát với theo dõi, đôn đốc việc thực hiện kiến nghị sau giám sát, qua đó nâng cao hiệu lực, hiệu quả hoạt động của cơ quan dân cử.
Công tác tiếp xúc cử tri, tiếp công dân và xử lý đơn khiếu nại, tố cáo tiếp tục được thực hiện nghiêm túc, nền nếp. Tiếp xúc cử tri theo chuyên đề, theo lĩnh vực được tăng cường, đối tượng, hình thức tiếp xúc được mở rộng; nhiều ý kiến, kiến nghị chính đáng của cử tri đã được tổng hợp, chuyển đến các cơ quan có thẩm quyền xem xét, giải quyết và được theo dõi đến cùng, củng cố niềm tin của cử tri đối với cơ quan dân cử.
5 kinh nghiệm nhằm tiếp tục nâng cao chất lượng hoạt động giải trình, chất vấn
Từ thực tiễn hoạt động trong nhiệm kỳ 2021-2026 với nhiều phiên giải trình, chất vấn sôi nổi, hiệu quả và trách nhiệm, Thường trực HĐND thành phố Hải Phòng chia sẻ một số kinh nghiệm và giải pháp nhằm tiếp tục nâng cao chất lượng hoạt động giải trình, chất vấn tại phiên họp Thường trực HĐND thành phố trong thời gian tới.
|
 |
| Trong nhiệm kỳ 2021-2026, HĐND TP Hải phòng có nhiều phiên giải trình, chất vấn sôi nổi, hiệu quả và trách nhiệm (ảnh minh họa: Báo điện tử Chính phủ). |
Thứ nhất, lựa chọn “đúng” và “trúng” vấn đề cần chất vấn, giải trình. Theo đó, xác định việc lựa chọn đúng nội dung là yếu tố quan trọng quyết định chất lượng và hiệu quả của phiên họp, trên cơ sở bám sát tình hình phát triển kinh tế - xã hội của thành phố, các định hướng, chủ trương của cấp ủy; Thường trực HĐND thành phố không lựa chọn các nội dung mang tính khái quát, dàn trải mà tập trung vào những vấn đề nổi cộm, kéo dài, tác động trực tiếp đến đời sống Nhân dân và tiến trình phát triển của thành phố, được tổng hợp từ nhiều kênh thông tin.
Nội dung giải trình, chất vấn chủ yếu xuất phát từ kiến nghị cử tri, kết quả giám sát, phản ánh của các cơ quan thông tấn báo chí và thực tiễn quản lý nhà nước, nhiều phiên giải trình đi thẳng vào các nội dung khó như: tình trạng chậm trễ cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất; khai thác tài nguyên khoáng sản; chất lượng nước sạch; dự án chậm tiến độ; quản lý, sử dụng trụ sở làm việc, cơ sở hoạt động sự nghiệp; bất cập trong chính sách bồi thường, hỗ trợ tài sản là nhà, công trình xây dựng trên đất khi nhà nước thu hồi đất; quy hoạch đô thị; đầu tư, quản lý, vận hành công trình thủy lợi; vướng mắc trong thực hiện dự án đầu tư công do UBND cấp xã làm chủ đầu tư…
Thứ hai, đẩy mạnh ứng dụng công nghệ số, tư liệu trực quan trong hoạt động giải trình, chất vấn. Đây là một kinh nghiệm quan trọng để tăng tính tương tác trực quan và sức thuyết phục tại các phiên họp. Thay vì chỉ dựa trên báo cáo giấy hoặc số liệu tổng hợp, Thường trực HĐND thành phố yêu cầu các bộ phận chuẩn bị phải khảo sát thực tế, xây dựng video phóng sự, phỏng vấn tại hiện trường… để phục vụ hoạt động giải trình, chất vấn.
Thứ ba, nâng cao vai trò điều hành của chủ tọa; phát huy vai trò, bản lĩnh và chất lượng câu hỏi chất vấn của đại biểu. Thực tiễn cho thấy chất lượng phiên chất vấn, giải trình phụ thuộc rất lớn vào vai trò điều hành của chủ tọa và bản lĩnh, kỹ năng của đại biểu. Thường trực HĐND thành phố luôn chú trọng đổi mới phương thức điều hành theo hướng ngắn gọn, linh hoạt, dân chủ nhưng quyết liệt, đi thẳng vào vấn đề. Chủ tọa không chỉ điều hành trình tự mà còn định hướng nội dung tranh luận, yêu cầu người trả lời làm rõ trách nhiệm, giải pháp và thời hạn khắc phục; đồng thời chủ động gợi mở, truy vấn lại đối với những nội dung còn chung chung, né tránh.
Câu hỏi chất vấn được yêu cầu bảo đảm trọng tâm, có căn cứ thực tiễn, số liệu và dẫn chứng cụ thể; tập trung làm rõ nguyên nhân, trách nhiệm và giải pháp khắc phục. Đối với những nội dung trả lời chưa rõ, đại biểu được khuyến khích tranh luận, tái chất vấn để làm rõ đến cùng…
Thứ tư, phát huy vai trò của đội ngũ chuyên gia, nhà khoa học, nhà quản lý. Đối với các nội dung cần tới chuyên môn sâu và có tính liên ngành, trước khi tổ chức phiên giải trình, các Ban HĐND thành phố đều chủ động tổ chức khảo sát, hội nghị tham vấn với sự tham gia của các chuyên gia, nhà khoa học, nhà quản lý có kinh nghiệm. Ví dụ, khi thực hiện chất vấn về công tác quản lý quy hoạch đô thị, nhiều chuyên gia về quy hoạch, các đồng chí nguyên lãnh đạo ngành xây dựng đã được mời tham gia góp ý để cung cấp thêm cơ sở khoa học và thực tiễn phục vụ đại biểu tranh luận tại phiên họp. Qua đó giúp kiến nghị, kết luận sau chất vấn có thêm chiều sâu và tính khả thi cao.
Thứ năm, nâng cao hiệu quả giám sát việc thực hiện kết luận sau chất vấn, giải trình. Xác định hiệu quả của phiên chất vấn, giải trình phải thể hiện bằng chuyển biến thực tế sau phiên họp. Do vậy, ngay sau các phiên chất vấn, giải trình, Thường trực HĐND thành phố chú trọng ban hành kết luận, xác định rõ nhiệm vụ, thời hạn, trách nhiệm của từng cơ quan, đơn vị; đồng thời giao các Ban HĐND theo dõi, đôn đốc, tái giám sát việc thực hiện.
Đối với những nội dung chậm triển khai hoặc thực hiện không hiệu quả, Thường trực HĐND thành phố tiếp tục đeo bám, đưa vào tái chất vấn, giải trình hoặc kiến nghị cơ quan có thẩm quyền xem xét trách nhiệm theo quy định. Nhờ đó, trên 90% các nội dung kết luận đã được tiếp thu, thực hiện; nhiều tồn tại hạn chế đã được khắc phục…