Hai Luật mới có hiệu lực từ ngày 1/5/2026
Hai luật mới bắt đầu có hiệu lực từ ngày 1/5/2026 là Luật Bảo hiểm tiền gửi 2025 và Luật Giám định tư pháp 2025.
Luật Bảo hiểm tiền gửi quy định về hoạt động bảo hiểm tiền gửi; quyền và nghĩa vụ của người được bảo hiểm tiền gửi, tổ chức tham gia bảo hiểm tiền gửi, tổ chức bảo hiểm tiền gửi và quản lý nhà nước về bảo hiểm tiền gửi.
Mục đích của bảo hiểm tiền gửi nhằm bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của người gửi tiền; góp phần duy trì sự ổn định của hệ thống tổ chức tín dụng, bảo đảm sự phát triển an toàn, lành mạnh của hoạt động ngân hàng.
Bảo hiểm tiền gửi là loại hình bảo hiểm bắt buộc theo quy định của Luật này. Hoạt động bảo hiểm tiền gửi phải công khai, minh bạch, bảo đảm quyền và lợi ích hợp pháp của người được bảo hiểm tiền gửi, tổ chức tham gia bảo hiểm tiền gửi, tổ chức bảo hiểm tiền gửi.
Luật cũng quy định, Nhà nước có chính sách bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của người gửi tiền.
Nhà nước có chính sách quản lý, sử dụng nhằm bảo toàn vốn khi thực hiện hoạt động đầu tư và gia tăng nguồn vốn hoạt động của tổ chức bảo hiểm tiền gửi.
Đối với Luật Giám định tư pháp 2025, một nội dung đáng chú ý là Luật đã nêu rõ trách nhiệm của cơ quan tiến hành tố tụng trong hoạt động giám định tư pháp.
Theo đó, về trách nhiệm của cơ quan tiến hành tố tụng ở trung ương: Bộ Công an chủ trì, phối hợp với Bộ Quốc phòng, Bộ Tư pháp, VKSND tối cao, TAND tối cao ban hành quy định cụ thể về trưng cầu, yêu cầu giám định và đánh giá, sử dụng kết luận giám định tư pháp trong quá trình giải quyết các vụ việc, vụ án hình sự.
VKSND tối cao chủ trì, phối hợp với Bộ Công an, Bộ Quốc phòng, Bộ Tư pháp, TAND tối cao ban hành chỉ tiêu thống kê và tổ chức thực hiện việc thống kê, xây dựng cơ sở dữ liệu về trưng cầu, yêu cầu giám định tư pháp và đánh giá, sử dụng kết luận giám định tư pháp trong hoạt động tố tụng hình sự gắn với thống kê tội phạm.
TAND tối cao chủ trì, phối hợp với Bộ Tư pháp, VKSND tối cao ban hành chỉ tiêu thống kê và tổ chức thực hiện việc thống kê, xây dựng cơ sở dữ liệu về trưng cầu, yêu cầu giám định tư pháp và đánh giá, sử dụng kết luận giám định tư pháp trong hoạt động tố tụng dân sự, tố tụng hành chính.
Cơ sở dữ liệu về trưng cầu, yêu cầu giám định tư pháp và đánh giá, sử dụng kết luận giám định tư pháp trong hoạt động tố tụng được kết nối, chia sẻ.
TAND tối cao, VKSND tối cao báo cáo Quốc hội về tình hình trưng cầu, yêu cầu giám định tư pháp, đánh giá việc thực hiện giám định tư pháp, sử dụng kết luận giám định tư pháp, dự báo nhu cầu giám định tư pháp thuộc thẩm quyền quản lý trong báo cáo công tác hằng năm; gửi phần nội dung về giám định tư pháp cho Bộ Tư pháp, Bộ, ngành có liên quan.
Chánh án TAND tối cao quy định việc bố trí vị trí của người giám định tư pháp khi tham gia tố tụng tại phiên tòa; trách nhiệm khác theo quy định của pháp luật.
Quy định mới về tham gia bảo hiểm hưu trí bổ sung
Chính phủ đã ban hành Nghị định số 85/2026/NĐ-CP quy định về bảo hiểm hưu trí bổ sung, có hiệu lực từ ngày 10/5/2026.
Theo quy định, người lao động tham gia bảo hiểm hưu trí bổ sung có các quyền sau: Tự nguyện tham gia, dừng hoặc tạm dừng tham gia bảo hiểm hưu trí bổ sung theo văn bản thỏa thuận giữa doanh nghiệp sử dụng lao động và người lao động và chương trình bảo hiểm hưu trí bổ sung đã đăng ký với doanh nghiệp quản lý quỹ hưu trí.
Nhận chi trả bảo hiểm hưu trí bổ sung theo quy định của Nghị định 85/2026.
Được áp dụng ưu đãi về thuế thu nhập cá nhân đối với thu nhập được chi trả từ quỹ bảo hiểm hưu trí bổ sung theo quy định của pháp luật về thuế thu nhập cá nhân; được trừ khoản đóng góp bảo hiểm hưu trí bổ sung vào thu nhập trước khi tính thuế đối với thu nhập từ tiền lương, tiền công theo mức quy định của pháp luật về thuế thu nhập cá nhân.
Theo dõi và yêu cầu người sử dụng lao động thực hiện đầy đủ trách nhiệm theo văn bản thỏa thuận giữa doanh nghiệp sử dụng lao động và người lao động, chương trình bảo hiểm hưu trí bổ sung đã đăng ký với doanh nghiệp quản lý quỹ hưu trí.
Được cung cấp đầy đủ tài liệu giới thiệu về quỹ hưu trí theo quy định tại Điều 27 Nghị định 85/2026. Hằng tháng được doanh nghiệp quản lý quỹ hưu trí hoặc doanh nghiệp sử dụng lao động cung cấp thông tin về việc tham gia bảo hiểm hưu trí bổ sung; được yêu cầu doanh nghiệp quản lý quỹ hưu trí xác nhận thông tin về tham gia bảo hiểm hưu trí bổ sung.
Được bảo mật thông tin về việc tham gia bảo hiểm hưu trí bổ sung.
Được duy trì hợp đồng bảo hiểm hưu trí bổ sung trong thời gian tối đa không quá 1 năm hoặc lựa chọn chuyển tài khoản hưu trí cá nhân sang quỹ hưu trí khác sau khi chấm dứt hợp đồng lao động hoặc khi đến tuổi nghỉ hưu theo quy định tại khoản 8 Điều 16 Nghị định 85/2026.
Khiếu nại, tố cáo và khởi kiện về bảo hiểm hưu trí bổ sung theo quy định của pháp luật; được chỉ định người thừa kế theo thứ tự quy định của Bộ luật Dân sự tại văn bản thỏa thuận hoặc trong phiếu đăng ký tham gia quỹ bảo hiểm hưu trí bổ sung để hưởng chi trả từ quỹ hưu trí.
Vi phạm trong lĩnh vực điện lực bị phạt tới 200 triệu đồng
Chính phủ vừa ban hành Nghị định số 133/2026/NĐ-CP ngày 6/4/2026 quy định về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực điện lực. Nghị định này có hiệu lực kể từ ngày 25/5/2026. Trong đó quy định, mức phạt tiền tối đa đối với mỗi hành vi vi phạm trong lĩnh vực điện lực là 100 triệu đồng đối với cá nhân và 200 triệu đồng đối với tổ chức.
Nghị định này quy định hành vi vi phạm hành chính; hành vi vi phạm hành chính đã kết thúc và hành vi vi phạm hành chính đang thực hiện; hình thức xử phạt, mức xử phạt, các biện pháp khắc phục hậu quả; thẩm quyền lập biên bản vi phạm hành chính, thẩm quyền xử phạt vi phạm hành chính; đối tượng bị xử phạt; việc thi hành các hình thức xử phạt vi phạm hành chính, các biện pháp khắc phục hậu quả trong lĩnh vực điện lực.
Các hành vi vi phạm hành chính khác trong lĩnh vực quản lý nhà nước có liên quan đến lĩnh vực điện lực chưa được quy định tại Nghị định này thì áp dụng quy định tại các Nghị định quy định về xử phạt vi phạm hành chính trong các lĩnh vực đó để xử phạt.
Hình thức xử phạt chính gồm: Cảnh cáo; Phạt tiền.
Hình thức xử phạt bổ sung: Tịch thu tang vật vi phạm hành chính, phương tiện được sử dụng để vi phạm hành chính.
Mức phạt tiền: Mức phạt tiền tối đa đối với mỗi hành vi vi phạm trong lĩnh vực điện lực là 100 triệu đồng đối với cá nhân và 200 triệu đồng đối với tổ chức.
Quy định mức xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực bổ trợ tư pháp
Chính phủ ban hành Nghị định số 109/2026/NĐ-CP ngày 1/4/2026 quy định xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực bổ trợ tư pháp; hành chính tư pháp; hôn nhân và gia đình; thi hành án dân sự; phục hồi, phá sản doanh nghiệp, hợp tác xã.
Trong đó, Nghị định quy định, hành vi vi phạm quy định của văn phòng giám định tư pháp. Cụ thể, phạt tiền từ 6 triệu đồng đến 14 triệu đồng đối với một trong các hành vi sau:
Không thực hiện đầy đủ các quy định về lập, lưu giữ, bảo quản hồ sơ giám định; không tạo điều kiện để người giám định tư pháp thực hiện giám định.
Không giải thích kết luận giám định theo yêu cầu của người trưng cầu, người yêu cầu giám định mà không có lý do chính đáng.
Thông báo không đúng thời hạn hoặc không thông báo bằng văn bản theo quy định cho người trưng cầu, người yêu cầu giám định trong trường hợp từ chối giám định.
Phạt tiền từ 14 triệu đồng đến 20 triệu đồng đối với một trong các hành vi sau: Đánh tráo hoặc có hành vi làm sai lệch đối tượng giám định; không bảo quản các mẫu vật, tài liệu có liên quan đến vụ việc giám định; không lập, lưu giữ hồ sơ giám định; không thực hiện giám định theo đúng nội dung yêu cầu giám định.
Không tuân thủ quy trình giám định, quy chuẩn chuyên môn trong quá trình thực hiện giám định; can thiệp, cản trở việc thực hiện giám định của người giám định tư pháp; tẩy xóa, sửa chữa làm sai lệch nội dung kết luận giám định; không phân công hoặc phân công người không có khả năng chuyên môn phù hợp với nội dung trưng cầu, yêu cầu giám định.
Đưa ra bản kết luận giám định không tuân thủ về hình thức hoặc nội dung theo quy định; kết luận giám định những vấn đề không thuộc phạm vi chuyên môn được yêu cầu; từ chối tiếp nhận, thực hiện giám định tư pháp mà không có lý do chính đáng.
Nghị định này có hiệu lực thi hành từ ngày 18/5/2026; thay thế Nghị định số 82/2020/NĐ-CP quy định xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực bổ trợ tư pháp; hành chính tư pháp; hôn nhân và gia đình; thi hành án dân sự; phá sản doanh nghiệp, hợp tác xã (được sửa đổi, bổ sung bởi Nghị định số 117/2024/NĐ-CP).
Ngoài ra, một số chính sách nổi bật khác cũng sẽ có hiệu lực từ tháng 5/2026 như: Nghị định 75/2026/NĐ-CP quy định chế độ tự chủ, tự chịu trách nhiệm về quản lý, sử dụng kinh phí quản lý hành chính; Nghị định số 88/2026/NĐ-CP quy định quản lý dữ liệu giáo dục và đào tạo; Nghị định số 90/2026/NĐ-CP ngày 30/3/2026 quy định xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực y tế; Quyết định số 13/2026/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ quy định lộ trình áp dụng Quy chuẩn kỹ thuật quốc gia về khí thải xe mô tô, xe gắn máy tham gia giao thông đường bộ; Thông tư 14/2026/TT-BCT quy định Quy tắc xuất xứ hàng hóa trong Hiệp định Thương mại tự do giữa Việt Nam và Liên minh châu Âu do Bộ Công Thương ban hành…