    |
 |
| Phiên tòa trực rút kinh nghiệm xét xử vụ án Mua bán trái phép chất ma túy tại TAND khu vực 3, tỉnh Hưng Yên. Ảnh minh họa |
VKSND khu vực 3 – Hưng Yên, hiện thực hành quyền công tố, kiểm sát hoạt động tư pháp trên địa bàn 9 xã gồm Việt Tiến, Chí Minh, Đức Hợp, Nghĩa Dân, Hiệp Cường, Châu Ninh, Khoái Châu, Lương Bằng và Triệu Việt Vương. Đây là địa bàn có nhiều tuyến giao thông kết nối với các khu vực lân cận, hoạt động giao thương diễn ra sôi động, tiềm ẩn nguy cơ phát sinh các loại tội phạm và tệ nạn xã hội, trong đó có tội phạm về ma túy.
Trong 6 tháng đầu năm 2026, các cơ quan tiến hành tố tụng trên địa bàn do VKSND khu vực 3 thực hành quyền công tố, kiểm sát giải quyết đã khởi tố 50 vụ án với 80 bị can về ma túy. Đáng chú ý, riêng trong Tháng hành động phòng, chống ma túy năm 2026, số vụ án ma túy mới khởi tố vẫn ở mức cao, cho thấy tội phạm và tệ nạn ma túy tiếp tục diễn biến phức tạp, tiềm ẩn nhiều nguy cơ ảnh hưởng đến trật tự, an toàn xã hội.
Trong Tháng hành động phòng, chống ma túy năm 2026 và hướng tới Ngày toàn dân phòng, chống ma túy 26/6, việc nhìn lại những vụ án ma túy đã được giải quyết trên địa bàn không chỉ giúp nhận diện rõ hơn những hệ lụy của tệ nạn này mà còn góp phần nâng cao nhận thức, trách nhiệm của gia đình, nhà trường và toàn xã hội trong công tác phòng ngừa, đấu tranh với ma túy.
Từ cơn nghiện đến con đường phạm tội
Thực tiễn giải quyết các vụ án ma túy trên địa bàn cho thấy, phía sau mỗi bản án không chỉ là hành vi vi phạm pháp luật mà còn là những câu chuyện đáng suy ngẫm về sự tha hóa của con người dưới tác động của ma túy. Từ người lao động bình thường, người đứng đầu doanh nghiệp đến cán bộ, đảng viên, khi sa vào ma túy đều có thể từng bước đánh mất các chuẩn mực đạo đức, ý thức trách nhiệm và cuối cùng phải trả giá bằng chính tương lai của mình.
Một nhóm người nghiện ma túy, không có việc làm ổn định, thường xuyên tụ tập sử dụng trái phép chất ma túy. Khi nhu cầu sử dụng tăng lên nhưng không có nguồn tài chính, các đối tượng đã thực hiện hành vi trộm cắp tài sản để có tiền mua ma túy. Hành vi phạm tội không xuất phát từ sự bộc phát nhất thời mà là hệ quả của quá trình lệ thuộc vào ma túy, dẫn đến suy giảm ý thức lao động, trách nhiệm cá nhân và các chuẩn mực đạo đức.
Một trường hợp khác sinh năm 1989, bắt đầu sử dụng ma túy từ năm 18 tuổi và trải qua gần 20 năm lệ thuộc vào chất gây nghiện. Mặc dù nhiều lần tham gia cai nghiện nhưng không thành công, người này vẫn tiếp tục thực hiện hành vi trộm cắp tài sản để có tiền sử dụng ma túy. Gần hai thập kỷ gắn với ma túy đã khiến người này nhiều lần vướng vào vòng lao lý, trở thành gánh nặng cho gia đình và xã hội.
Đáng chú ý, có vụ án người đứng đầu một doanh nghiệp đã tổ chức sử dụng trái phép chất ma túy cho một số công nhân trong dịp tất niên của đơn vị. Hành vi này không chỉ vi phạm pháp luật mà còn tiềm ẩn nguy cơ làm lan rộng tệ nạn ma túy trong môi trường lao động. Khi người lãnh đạo vi phạm pháp luật, tác động tiêu cực không chỉ dừng lại ở cá nhân mà còn ảnh hưởng đến người lao động.
Một vụ án khác gây nhiều trăn trở là trường hợp một đảng viên trẻ tổ chức cho nhiều người sử dụng trái phép chất ma túy, trong đó có cả người dưới 18 tuổi. Hành vi này không chỉ vi phạm nghiêm trọng pháp luật mà còn đi ngược lại trách nhiệm nêu gương của cán bộ, đảng viên, làm ảnh hưởng đến nhận thức của thanh thiếu niên và niềm tin của nhân dân đối với tổ chức Đảng.
Điều đáng suy ngẫm là bị cáo từng có thời gian rèn luyện trong môi trường quân đội và được đứng trong hàng ngũ của Đảng. Tuy nhiên, do thiếu bản lĩnh, buông lỏng việc tu dưỡng, rèn luyện bản thân, bị cáo đã sa vào con đường sử dụng rồi tổ chức sử dụng trái phép chất ma túy. Điều đó cho thấy tệ nạn ma túy có thể len lỏi vào bất kỳ môi trường nào nếu thiếu sự quản lý, giáo dục và ý thức tự rèn luyện của mỗi cá nhân.
Tại phiên tòa xét xử, khi Kiểm sát viên đề nghị Hội đồng xét xử áp dụng mức hình phạt từ 7 năm 6 tháng đến 8 năm tù, bố mẹ và bà nội của bị cáo đã bật khóc, tha thiết xin được xem xét giảm nhẹ hình phạt. Trong khi đó, bị cáo thừa nhận toàn bộ hành vi phạm tội, chấp nhận trách nhiệm trước pháp luật và mong có cơ hội sửa chữa sai lầm.
Không khí lặng đi trong giây lát khi những người thân của bị cáo đứng trước vành móng ngựa chứng kiến hậu quả của sự buông lỏng quản lý, giáo dục và những lựa chọn sai lầm của con em mình. Hình ảnh ấy không chỉ là bài học đối với cá nhân bị cáo mà còn là lời cảnh tỉnh đối với nhiều gia đình trong việc quan tâm, định hướng và bảo vệ thanh thiếu niên trước những cám dỗ của ma túy.
Tại những phiên tòa như vậy, vai trò của Kiểm sát viên không chỉ dừng lại ở việc thực hành quyền công tố, bảo đảm xử lý nghiêm minh người phạm tội mà còn góp phần làm rõ nguyên nhân, điều kiện dẫn đến hành vi phạm tội. Thông qua hoạt động xét hỏi, tranh luận và công bố các tài liệu, chứng cứ tại phiên tòa, nhiều bài học pháp luật được truyền tải trực tiếp đến những người tham dự, qua đó nâng cao hiệu quả tuyên truyền, giáo dục và phòng ngừa tội phạm.
Những ngộ nhận nguy hiểm về ma túy
Qua công tác kiểm sát giải quyết án, nhiều Kiểm sát viên nhận thấy một thực tế đáng lo ngại là không ít người sử dụng ma túy ban đầu không xuất phát từ ý định phạm tội mà từ sự tò mò, tâm lý muốn thể hiện bản thân hoặc tin vào những lời truyền miệng thiếu căn cứ. Chính những nhận thức sai lệch này đã trở thành bước khởi đầu dẫn họ đến con đường lệ thuộc vào chất gây nghiện.
Có người cho rằng sử dụng ma túy để thể hiện bản thân hoặc khẳng định vị thế trong các mối quan hệ xã hội. Có người lại tin rằng ma túy giúp giải tỏa áp lực, quên đi nỗi buồn hoặc giảm bớt cảm giác đau đớn. Những quan niệm này hoàn toàn sai lầm và tiềm ẩn nguy cơ dẫn đến lệ thuộc vào chất gây nghiện.
Đáng lo ngại hơn, một số người sau khi nghiện ma túy không chỉ tiếp tục sử dụng mà còn lôi kéo bạn bè, người quen tham gia nhằm duy trì việc sử dụng hoặc chia sẻ chi phí mua ma túy. Điều này làm gia tăng số lượng người sử dụng ma túy và khiến tệ nạn tiếp tục lan rộng trong cộng đồng.
Thực tiễn giải quyết án cho thấy, nghiện ma túy kéo dài là nguyên nhân sâu xa dẫn đến nhiều loại tội phạm như trộm cắp tài sản, cướp tài sản, cố ý gây thương tích, thậm chí là giết người. Những hành vi này không chỉ gây thiệt hại cho nạn nhân mà còn làm gia tăng cảm giác bất an trong xã hội, ảnh hưởng đến trật tự, an toàn xã hội và các chuẩn mực đạo đức.
Trách nhiệm của Kiểm sát viên từ mỗi vụ án
Đằng sau mỗi vụ án ma túy là những nguyên nhân, điều kiện phát sinh tội phạm cần được nhận diện và phòng ngừa. Vì vậy, nhiệm vụ của Kiểm sát viên không chỉ dừng lại ở việc chứng minh hành vi phạm tội và bảo đảm xử lý đúng người, đúng tội, đúng pháp luật mà còn phải góp phần phát hiện những sơ hở trong công tác quản lý để đề xuất các giải pháp khắc phục phù hợp.
Trong bối cảnh tội phạm ma túy tiếp tục diễn biến phức tạp, mỗi quyết định tố tụng của Viện kiểm sát không chỉ mang ý nghĩa pháp lý mà còn thể hiện trách nhiệm trong bảo vệ kỷ cương pháp luật và các giá trị xã hội. Đối với Kiểm sát viên, việc đánh giá chứng cứ khách quan, toàn diện; truy tố đúng người, đúng tội, đúng pháp luật là yêu cầu xuyên suốt trong quá trình thực hiện nhiệm vụ.
Từ thực tiễn công tác, VKSND khu vực 3 thường xuyên tổ chức các phiên tòa rút kinh nghiệm đối với các vụ án ma túy nhằm nâng cao kỹ năng tranh tụng, bản lĩnh nghề nghiệp và chất lượng thực hành quyền công tố của đội ngũ Kiểm sát viên. Những phiên tòa này không chỉ có ý nghĩa đối với công tác chuyên môn mà còn góp phần nâng cao hiệu quả tuyên truyền, giáo dục pháp luật tại địa phương.
Thông qua công tác thực hành quyền công tố, kiểm sát điều tra, truy tố và xét xử các vụ án ma túy, VKSND khu vực 3 đã kịp thời phát hiện nhiều phương thức, thủ đoạn phạm tội mới cũng như những nguyên nhân, điều kiện làm phát sinh tội phạm trên địa bàn. Từ việc nghiên cứu hồ sơ, tham gia xét xử và tổng hợp thực tiễn giải quyết án, các Kiểm sát viên chủ động tham mưu, đề xuất những giải pháp nâng cao hiệu quả quản lý tại cơ sở, góp phần hạn chế nguy cơ phát sinh tội phạm và tệ nạn ma túy. Đây cũng là cơ sở để đơn vị phối hợp với các cơ quan chức năng trao đổi thông tin, đánh giá tình hình và đề xuất các biện pháp phòng ngừa phù hợp với thực tiễn địa phương.
Đơn vị cũng tích cực phối hợp với lực lượng Công an và chính quyền địa phương trong công tác tuyên truyền pháp luật về phòng, chống ma túy; cung cấp những tình huống thực tiễn được rút ra từ các vụ án đã giải quyết để phục vụ công tác tuyên truyền, giáo dục pháp luật tại cơ sở. Qua đó góp phần nâng cao nhận thức của người dân, đặc biệt là thanh thiếu niên, về tác hại của ma túy và trách nhiệm phòng ngừa tội phạm trong cộng đồng.
Không chỉ xử lý tội phạm mà còn phòng ngừa từ gốc
Từ thực tiễn công tác kiểm sát giải quyết các vụ án ma túy trên địa bàn cho thấy, đấu tranh với tội phạm ma túy không chỉ là xử lý hành vi vi phạm pháp luật mà còn là quá trình phòng ngừa, ngăn chặn những nguy cơ phát sinh tội phạm từ gia đình, nhà trường và cộng đồng dân cư.
Thực tiễn cho thấy, công tác phòng, chống ma túy chỉ thực sự hiệu quả khi kết hợp đồng bộ giữa đấu tranh xử lý tội phạm với phòng ngừa xã hội. Trong Tháng hành động phòng, chống ma túy năm 2026, những bài học từ thực tiễn các vụ án một lần nữa cho thấy sự cần thiết của việc kết hợp chặt chẽ giữa tuyên truyền, giáo dục pháp luật và quản lý xã hội tại cơ sở. Với chức năng thực hành quyền công tố và kiểm sát hoạt động tư pháp, Viện kiểm sát tiếp tục khẳng định vai trò trong bảo đảm pháp luật được chấp hành nghiêm chỉnh, góp phần giữ vững trật tự, an toàn xã hội và nâng cao hiệu quả phòng ngừa tội phạm từ cơ sở.