Rà soát 1.181 doanh nghiệp, thu hồi hơn 64 tỉ đồng cho quỹ bảo hiểm xã hội

Từ dữ liệu lớn đến những trường hợp trọng điểm

Theo VKSND TP Hồ Chí Minh, việc chậm đóng BHXH, BHYT, BHTN không chỉ làm phát sinh số tiền phải thu lớn mà còn trực tiếp ảnh hưởng đến quyền, lợi ích hợp pháp của người lao động. Khi doanh nghiệp kéo dài tình trạng này, quá trình ghi nhận thời gian tham gia bảo hiểm và giải quyết các chế độ cho người lao động có thể bị ảnh hưởng, đồng thời tiềm ẩn nguy cơ tác động đến nguồn quỹ bảo hiểm xã hội.

Qua công tác rà soát, Viện kiểm sát tiếp nhận danh sách 1.181 doanh nghiệp có dấu hiệu chậm đóng, trễ đóng BHXH, BHYT, BHTN do cơ quan bảo hiểm xã hội cung cấp.

VKSND khu vực 16, TP Hồ Chí Minh ký kết Quy chế phối hợp với cơ quan BHXH.

Với số lượng doanh nghiệp lớn, việc xử lý đồng loạt là khó khả thi. Vì vậy, vấn đề đặt ra là phải xác định được những trường hợp có mức độ vi phạm đáng lưu ý để tập trung nguồn lực.

Viện kiểm sát đã phối hợp với cơ quan bảo hiểm xã hội rà soát, phân loại dựa trên nhiều tiêu chí như: số tiền chậm đóng, thời gian chậm đóng, tình trạng hoạt động của doanh nghiệp và mức độ ảnh hưởng đến quyền lợi của người lao động.

Từ đó, các trường hợp có số tiền chậm đóng lớn, kéo dài hoặc có nguy cơ ảnh hưởng nghiêm trọng đến quyền lợi người lao động và quỹ BHXH được xác định là nhóm trọng điểm để làm việc trực tiếp.

Cách làm này giúp cơ quan kiểm sát chuyển từ việc xử lý dàn trải sang tập trung vào những vụ việc có nguy cơ gây hậu quả lớn.

Kết hợp tuyên truyền với yêu cầu khắc phục

Trong quá trình giải quyết, Viện kiểm sát không chỉ tập trung vào việc xác định hành vi vi phạm mà còn chú trọng tuyên truyền, phổ biến và giải thích pháp luật cho doanh nghiệp.

Các doanh nghiệp được làm rõ nghĩa vụ đóng BHXH, BHYT, BHTN; hậu quả pháp lý của việc chậm đóng và trách nhiệm của người sử dụng lao động trong việc bảo đảm quyền lợi về bảo hiểm cho người lao động.

VKSND TP Hồ Chí Minh làm việc với BHXH cơ sở Bình Dương.

Đối với những trường hợp trọng điểm, Viện kiểm sát trực tiếp làm việc với doanh nghiệp, yêu cầu thực hiện đầy đủ nghĩa vụ, đồng thời theo dõi, đôn đốc quá trình khắc phục số tiền chậm đóng.

Trong quá trình xử lý, Viện kiểm sát đã ban hành 2 Quyết định yêu cầu chấm dứt hành vi vi phạm và 2 Kiến nghị khởi kiện. Đây là những bước xử lý nhằm yêu cầu các chủ thể liên quan thực hiện nghĩa vụ theo quy định, đồng thời tạo cơ sở để chuyển sang biện pháp tố tụng nếu doanh nghiệp không tự nguyện khắc phục.

Tuy nhiên, kết quả thực tế của vụ việc cho thấy biện pháp trước tố tụng đã phát huy hiệu quả. Các doanh nghiệp đã khắc phục nghĩa vụ, qua đó không phải tiến hành khởi kiện vụ án.

VKSND khu vực 1, TP Hồ Chí Minh tuyên truyền, phổ biến và giải thích pháp luật cho doanh nghiệp.

Hơn 64 tỉ đồng được thu hồi cho quỹ BHXH

Thông qua các biện pháp tuyên truyền, làm việc trực tiếp, yêu cầu và vận động doanh nghiệp tự nguyện khắc phục, Viện kiểm sát đã góp phần thu hồi 64.364.057.716 đồng cho quỹ BHXH.

Việc giải quyết bằng biện pháp trước tố tụng giúp số tiền chậm đóng được thu hồi kịp thời, đồng thời hạn chế thời gian, chi phí phát sinh nếu phải giải quyết vụ việc bằng con đường tố tụng.

Kết quả này trước hết có ý nghĩa đối với người lao động. Khi doanh nghiệp hoàn thành nghĩa vụ đóng bảo hiểm, quá trình tham gia BHXH của người lao động được bảo đảm, tạo điều kiện để giải quyết các chế độ bảo hiểm theo quy định.

Đối với quỹ BHXH, việc thu hồi hơn 64,3 tỉ đồng góp phần bảo đảm nguồn thu, hạn chế nguy cơ thất thoát, chiếm dụng và những tác động bất lợi đến việc bảo đảm quyền lợi của người tham gia bảo hiểm.

Đáng chú ý, trong quá trình giải quyết, Viện kiểm sát đã nhận được 2 văn bản yêu cầu khởi kiện. Điều này cho thấy các cơ quan liên quan đã ghi nhận vai trò của Viện kiểm sát trong việc bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp của người lao động và lợi ích công trong lĩnh vực bảo hiểm xã hội.

Viện kiểm sát không chỉ tập trung việc xác định hành vi vi phạm mà còn chú trọng tuyên truyền, phổ biến và giải thích pháp luật cho doanh nghiệp.

Kinh nghiệm từ cách xử lý một danh sách lớn

Điểm đáng chú ý trong vụ việc là cách thức xử lý số lượng lớn doanh nghiệp có dấu hiệu vi phạm. Thay vì xử lý dàn trải, Viện kiểm sát xây dựng hướng tiếp cận theo từng bước: tiếp nhận dữ liệu, rà soát, sàng lọc, xác định trọng điểm, tuyên truyền, làm việc trực tiếp, yêu cầu khắc phục và theo dõi kết quả.

Trong đó, sự phối hợp với cơ quan bảo hiểm xã hội có vai trò quan trọng. Việc cập nhật danh sách, số tiền chậm đóng, thời gian chậm đóng và tình trạng hoạt động của doanh nghiệp giúp Viện kiểm sát có cơ sở xác định đúng đối tượng cần tập trung xử lý.

Qua thực tiễn vụ việc, đối với những vụ có số lượng doanh nghiệp lớn, cần xây dựng tiêu chí sàng lọc ngay từ đầu, ưu tiên những doanh nghiệp có số tiền chậm đóng lớn, thời gian kéo dài, có đông người lao động hoặc có nguy cơ không còn khả năng hoạt động.

Sau khi làm việc, cần xác định rõ yêu cầu và thời hạn khắc phục, đồng thời tiếp tục theo dõi để bảo đảm việc xử lý đạt kết quả thực chất, tránh tình trạng doanh nghiệp tiếp tục kéo dài nghĩa vụ.

Đối với những trường hợp đã được tuyên truyền, giải thích, yêu cầu nhưng không chấp hành, khi đủ căn cứ và điều kiện thì cần kịp thời chuyển sang biện pháp khởi kiện, không để quyền lợi của người lao động và nguồn quỹ BHXH tiếp tục bị ảnh hưởng.

Từ vụ việc này, phương pháp “tiếp nhận dữ liệu - rà soát, sàng lọc - xác định trọng điểm - tuyên truyền, giải thích - làm việc trực tiếp - yêu cầu khắc phục - theo dõi kết quả - khởi kiện khi cần thiết” có thể được vận dụng đối với các trường hợp vi phạm nghĩa vụ đóng BHXH, BHYT, BHTN trên địa bàn.

Thực tiễn cũng cho thấy, việc chủ động phát hiện vi phạm, phối hợp với cơ quan bảo hiểm xã hội, phân loại đúng đối tượng và sử dụng linh hoạt các biện pháp trước tố tụng có thể giúp giải quyết vụ việc nhanh chóng, thu hồi nguồn quỹ bị chậm đóng và bảo vệ thiết thực quyền lợi của người lao động.

Viện kiểm sát kịp thời vào cuộc thu hồi nguồn quỹ BHXH bị chậm đóng và bảo vệ thiết thực quyền lợi của người lao động.