Khi lợi ích công và người yếu thế được bảo vệ

Không chờ quyền lợi bị bỏ quên

Ngày 4/5/2026, tại xã Mai Sơn, tỉnh Sơn La hai công dân Lèo Văn Thương và Lò Thị Tiên, cùng sinh năm 1984, được trao giấy khai sinh. Không có gì đặc biệ,t nếu đó là câu chuyện của một đứa trẻ vừa chào đời. Nhưng với anh Thương và chị Tiên, tờ giấy ấy đến khi họ đã bước sang tuổi 42.

Cả hai đều chưa từng được đăng ký khai sinh khiến họ gặp khó khăn trong việc xác lập và thực hiện nhiều quyền, lợi ích hợp pháp của một công dân.

Đáng chú ý, câu chuyện không bắt đầu từ một đơn yêu cầu đăng ký khai sinh. Trong quá trình giải quyết vụ án dân sự về hủy kết hôn trái pháp luật, VKSND khu vực 4 phát hiện vụ việc.

Lãnh đạo VKSND khu vực 4 và UBND xã Mai Sơn trao giấy khai sinh cho anh Lèo Văn Thương và chị Lò Thị Tiên.

Ngay sau đó, VKSND khu vực 4 đã phối hợp với Công an xã, chính quyền địa phương tiến hành xác minh và tìm hiểu thực tế. Ngày 20/4/2026, VKSND khu vực 4 ban hành kiến nghị đề nghị UBND xã Mai Sơn khẩn trương hướng dẫn, hỗ trợ gia đình hoàn thiện hồ sơ, đăng ký khai sinh cho hai công dân. Kiến nghị được tiếp nhận và thực hiện, đến ngày 4/5, hai tờ giấy khai sinh được trao tận tay anh Thương và chị Tiên.

Xúc động tại buổi trao giấy khai sinh, anh Lèo Văn Thương bày tỏ: “Trước đây chúng tôi không hiểu biết pháp luật, cũng không biết phải làm giấy khai sinh như thế nào. Nhờ có sự quan tâm, giúp đỡ của VKSND khu vực và chính quyền địa phương, hôm nay chúng tôi đã có giấy khai sinh. Tôi rất vui và xin chân thành cảm ơn các cán bộ đã tận tình hướng dẫn, giúp đỡ gia đình tôi.”

Giá trị của hai tờ giấy không nằm ở vài trang giấy hành chính. Đó là cơ sở pháp lý để hai con người vốn bị “khuyết” một phần tư cách pháp lý trong suốt nhiều năm có điều kiện thực hiện đầy đủ hơn các quyền công dân của mình.

Nhìn thấy lợi ích công cộng từ những điều rất gần

Nếu câu chuyện hai tờ giấy khai sinh cho thấy Nghị quyết 205 của Quốc hội có thể chạm tới một con người cụ thể, thì vụ việc liên quan đến tuyến đường ở xã Mai Sơn cho thấy phạm vi của lợi ích công cộng rộng hơn nhiều.

VKSND khu vực 4 làm việc với UBND xã Mai Sơn.

Ngày 27/7/2026, từ phản ánh của người dân về nguy cơ mất an toàn tại một dự án đường giao thông trên địa bàn xã Mai Sơn, VKSND khu vực 4 tiến hành kiểm tra, xác minh.

Theo đó, dự án được triển khai từ năm 2022 nhưng đến nay vẫn chưa hoàn thành. Trên tuyến đường xuất hiện vị trí cống thoát nước chưa được che đậy, những điểm có nước sâu chưa có biển cảnh báo, rào chắn đầy đủ.

Ngay lập tức, VKSND khu vực 4 đã ban hành kiến nghị yêu cầu Chủ tịch UBND xã Mai Sơn rà soát và khẩn trương áp dụng các biện pháp bảo đảm an toàn, khắc phục tồn tại.

Kiểm sát viên VKSND khu vực 4, tỉnh Sơn La tiến hành xác minh hiện trạng tại tuyến đường trên địa bàn xã Mai Sơn.

Sau kiến nghị, 13/13 vị trí cống hở được khắc phục, một điểm nước đọng được xử lý và 5/5 vị trí được bổ sung biển cảnh báo. Hai điểm còn lại được yêu cầu tiếp tục khắc phục trong thời hạn 15 ngày.

Tương tự, tại chợ Nà Sy, xã Mai Sơn, VKSND khu vực 4 đã tiến hành xác minh tình trạng dừng, đỗ phương tiện, kinh doanh lấn chiếm khu vực giao thông có nguy cơ gây mất an toàn. Kết quả, 6 trường hợp dừng, đỗ ô tô vi phạm được xử lý, 9 hộ kinh doanh được di chuyển vào trong chợ.

Ngoài ra, tại xã Chiềng Mung, phản ánh về hệ thống đèn tín hiệu giao thông không hoạt động tại hai nút giao trên Quốc lộ 6 cũng được Viện kiểm sát xác minh, làm rõ.

Từ kiến nghị của Viện kiểm sát, UBND xã Chiềng Mung báo cáo cơ quan có thẩm quyền và Sở Xây dựng đã có văn bản đề nghị Cục Đường bộ Việt Nam khắc phục.

Mỗi kiến nghị được ban hành, mỗi tồn tại được khắc phục không chỉ giải quyết một vấn đề cụ thể mà còn góp phần nâng cao trách nhiệm của chính quyền cơ sở trong quản lý Nhà nước, bảo đảm an toàn giao thông và trật tự công cộng. Đó cũng là cách Viện kiểm sát đưa chức năng kiểm sát, kiến nghị phòng ngừa đến gần hơn với đời sống, để công tác kiểm sát thực sự hướng tới lợi ích công, lấy sự an toàn và quyền lợi chính đáng của người dân làm điểm đến.

VKSND khu vực 4, tỉnh Sơn La cùng đại diện UBND xã giám sát kiểm tra các vị trí mất an toàn.

Nhìn rõ vai trò bảo vệ lợi ích công

Cuối tháng 2/2026, trên dòng suối Nậm Pàn xuất hiện hiện tượng nước chuyển màu đen, có bọt và mùi hôi, không bảo đảm điều kiện làm nguồn nước thô phục vụ xử lý nước sinh hoạt.

Tiếp nhận phản ánh của người dân, Tổ công tác VKSND khu vực 4 đã tiến hành xác minh và trực tiếp làm việc với UBND xã Mai Sơn, đồng thời kiểm tra thực tế khu vực Nậm Pàn.

Tổ công tác VKSND khu vực 4 trực tiếp xác minh tại khu vực nguồn nước ô nhiễm.

Theo thông tin được xác minh, việc tạm dừng cấp nước trong các khoảng thời gian khác nhau đã ảnh hưởng khoảng 5.000 hộ dân trong một lần và hơn 9.000 hộ dân trong lần tiếp theo; có khu vực không có nguồn nước thay thế.

Không để cuộc sống người dân bị ảnh hưởng, VKSND khu vực 4 đã kiến nghị UBND xã Mai Sơn tăng cường quản lý nhà nước về môi trường, nhất là kiểm soát các nguồn xả thải có nguy cơ ảnh hưởng đến nguồn nước mặt.

Tiếp thu kiến nghị, UBND xã tiếp nhận, phối hợp với cơ quan chuyên môn và đơn vị cấp nước kiểm tra thực địa, rà soát các cơ sở chăn nuôi dọc tuyến suối, lấy mẫu nước và xác định hướng xử lý.

Lãnh đạo VKSND khu vực 4 trực tiếp làm việc với Xí nghiệp cấp nước Mai Sơn.

Đồng chí Nguyễn Anh Thu, Phó Chủ tịch UBND xã Mai Sơn cho biết: “Nghị quyết số 205/2025/QH15 đặt ra yêu cầu rất rõ về việc tăng cường trách nhiệm của các cơ quan trong bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp của người dân và lợi ích công. Từ thực tế tại địa phương, chúng tôi nhận thấy, Viện kiểm sát đã chủ động hơn trong việc nắm tình hình, tiếp nhận phản ánh của người dân, trực tiếp kiểm tra, xác minh những vấn đề có nguy cơ ảnh hưởng đến đời sống và an toàn của cộng đồng”.

“Trong thời gian tới, UBND xã Mai Sơn sẽ tiếp tục phối hợp chặt chẽ với VKSND khu vực 4, chủ động trao đổi thông tin, tiếp nhận và xử lý kịp thời những vấn đề phát sinh trên địa bàn. Chúng tôi xác định việc bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp của người dân và lợi ích công không chỉ là trách nhiệm của một cơ quan mà cần sự phối hợp của cả hệ thống chính quyền và các cơ quan chức năng”, đồng chí Nguyễn Anh Thu nhấn mạnh.

Để người dân biết quyền, biết cách lên tiếng

Nhưng muốn bảo vệ được quyền và lợi ích của người dân, trước hết người dân phải biết mình có quyền gì, khi nào quyền lợi của mình hoặc cộng đồng đang bị xâm phạm và có thể tìm đến đâu để được bảo vệ.

Từ nhận thức đó, VKSND khu vực 4 xác định tuyên truyền Nghị quyết 205 không phải là một hoạt động bên lề, mà là một trong những cách để đưa Nghị quyết đến gần hơn với đời sống.

Kiểm sát viên VKSND khu vực 4 phát tờ rơi tuyên truyền Nghị quyết số 205 của Quốc hội đến người dân.

Đơn vị đã tổ chức tuyên truyền, phổ biến nội dung Nghị quyết 205 và các văn bản hướng dẫn tại UBND 13 xã trên địa bàn; đồng thời tuyên truyền tại Trường THPT Mai Sơn, Trường THPT Yên Châu và các trường THCS trên địa bàn.

Nội dung tuyên truyền được lựa chọn theo hướng dễ hiểu, gắn với những tình huống mà người dân, học sinh có thể gặp trong thực tế, qua đó giúp nâng cao nhận thức về quyền và lợi ích hợp pháp của cá nhân, nhóm người dễ bị tổn thương và lợi ích công cộng.

Không dừng lại ở việc tuyên truyền trực tiếp, đơn vị còn phát các tờ rơi tuyên truyền đến người dân, tạo thêm một kênh thông tin trực quan, dễ tiếp cận. Đặc biệt, VKSND khu vực 4 triển khai kênh tiếp nhận thông tin trực tuyến thông qua mã QR, tạo điều kiện để người dân phản ánh, cung cấp thông tin về những vụ việc có dấu hiệu xâm phạm quyền, lợi ích hợp pháp của người yếu thế hoặc lợi ích công cộng.

Trên trang Facebook của đơn vị, các nội dung liên quan đến Nghị quyết 205 cũng được đăng tải thường xuyên, góp phần mở rộng phạm vi tuyên truyền và giúp thông tin về cơ chế bảo vệ quyền lợi đến gần hơn với người dân.

Cách làm ấy tạo ra một chiều tương tác mới, Viện kiểm sát không chỉ đưa thông tin đến người dân, mà còn mở thêm cánh cửa để thông tin từ người dân trở lại với Viện kiểm sát.

Đồng chí Nguyễn Thị Lan Hương, Phó Viện trưởng VKSND khu vực 4 cùng Kiểm sát viên trực tiếp xác minh tại gia đình ông Vì Văn Mã.

Điển hình như tại xã Phiêng Khoài, qua công tác tuyên truyền, nắm tình hình, VKSND khu vực 4 phát hiện ông Vì Văn Mã, người dân tộc Xinh Mun, thuộc hộ nghèo, bị khuyết tật bẩm sinh về nghe, nói và gặp nhiều khó khăn trong cuộc sống.

Ngay sau đó, đơn vị tiến hành xác minh, kiến nghị UBND xã hướng dẫn gia đình thực hiện thủ tục cần thiết. 

Theo đồng chí Nguyễn Thị Lan Hương, Phó Viện trưởng VKSND khu vực 4: “Muốn thực hiện tốt Nghị quyết 205 thì cán bộ Kiểm sát không thể chỉ ngồi chờ thông tin được chuyển đến. Chúng tôi phải chủ động nắm tình hình, lắng nghe phản ánh của người dân, phối hợp với chính quyền cơ sở và các cơ quan liên quan để xác minh từng vấn đề. Quan trọng nhất là phải phân biệt được đâu là một vụ việc riêng lẻ, đâu là vấn đề liên quan đến người yếu thế hoặc lợi ích của cộng đồng để có cách xử lý phù hợp. Khi đã xác định đúng thì kiến nghị cũng phải cụ thể, sát thực tế và hướng đến kết quả cuối cùng là quyền lợi của người dân được bảo đảm.”

Đưa ý Đảng đến gần hơn với người dân

Đồng chí Phạm Thị Quỳnh Ngọc, Viện trưởng VKSND khu vực 4, tỉnh Sơn La quán triệt triển khai đợt thi đua cao điểm thực hiện Nghị quyết 205 của Quốc hội đến Kiểm sát viên, công chức đơn vị.

Để một chủ trương đi vào cuộc sống, khoảng cách từ văn bản đến thực tiễn luôn là khoảng cách cần được lấp đầy bằng trách nhiệm của con người. Với Nghị quyết 205, điều đó càng rõ khi những vụ việc cần được phát hiện thường không nằm sẵn trong một hồ sơ hoàn chỉnh.

Địa bàn VKSND khu vực 4 phụ trách trải rộng trên 13 xã của tỉnh Sơn La. Đời sống người dân còn có nhiều khó khăn và có những khác biệt về điều kiện kinh tế, nhận thức pháp luật và khả năng tiếp cận các dịch vụ công.

Chính trong điều kiện đó, việc thực hiện Nghị quyết 205 càng đòi hỏi người cán bộ Kiểm sát phải gần cơ sở, sát thực tiễn và có trách nhiệm với những vấn đề phát hiện được.

Với Chi bộ và lãnh đạo đơn vị, triển khai Nghị quyết 205 không chỉ là thực hiện thêm một nhiệm vụ chuyên môn. Quan trọng hơn, đó là quá trình cụ thể hóa chủ trương, chính sách thành những việc làm có địa chỉ, có đối tượng và có kết quả. Bởi một Nghị quyết chỉ thực sự đi vào cuộc sống khi người dân cảm nhận được sự thay đổi mà Nghị quyết ấy mang lại.

VKSND khu vực 4 tham gia ký Quy chế phối hợp liên ngành.

Nhìn lại những vụ việc đã được phát hiện và xử lý, Viện trưởng VKSND khu vực 4 Phạm Thị Quỳnh Ngọc cho rằng, điều quan trọng nhất trong thực hiện Nghị quyết 205 không phải là số lượng vụ việc, mà là khả năng nhận diện những quyền lợi chính đáng của người dân đang bị bỏ ngỏ.

“Thực hiện Nghị quyết 205, chúng tôi xác định điều quan trọng không phải là làm được bao nhiêu vụ việc, mà là cán bộ Kiểm sát có phát hiện được những quyền lợi chính đáng của người dân đang bị bỏ ngỏ hay không. Có những vấn đề nếu chỉ nhìn trên hồ sơ thì rất khó nhận ra, nhưng khi xuống cơ sở, gặp người dân, nhìn vào cuộc sống thực tế thì mới thấy rõ. Vì vậy, chúng tôi yêu cầu cán bộ, Kiểm sát viên phải chủ động hơn, gần dân hơn, không chỉ phát hiện vi phạm mà phải nhìn thấy người dân nào đang bị ảnh hưởng, lợi ích nào của cộng đồng đang cần được bảo vệ và sau kiến nghị thì vấn đề đã thực sự được giải quyết hay chưa”, đồng chí Phạm Thị Quỳnh Ngọc nhấn mạnh.