Thí điểm phối hợp thu hồi tiền hưởng chế độ sai quy định
Thông tin từ BHXH TP Hà Nội cho biết, thực hiện Công văn số 2804/BHXH-PC ngày 28/7/2026 của BHXH Việt Nam về việc hướng dẫn tổ chức thực hiện Nghị quyết số 205/2025/QH15, trong đó có nội dung cung cấp thông tin cho VKSND về các hành vi vi phạm như “chậm đóng, trốn đóng BHXH, BHTN Bảo hiểm y tế (BHYT); không hoàn trả tiền hưởng sai quy định về quỹ BHXH, BHYT, BHTN…”, BHXH cơ sở Đông Anh được BHXH TP Hà Nội giao thí điểm phối hợp với VKSND khu vực 7 - Hà Nội để giải quyết việc thu hồi tiền hưởng chế độ BHXH không đúng quy định đối với người lao động.
Triển khai cơ chế phối hợp, BHXH cơ sở Đông Anh đã cung cấp danh sách cùng các tài liệu cho VKSND khu vực 7 - Hà Nội liên quan đến 8 trường hợp vi phạm điều kiện hưởng chế độ thanh toán một lần, với tổng số tiền phải thu hồi hơn 280,4 triệu đồng. Bước đầu, cơ quan BHXH đã thu hồi hơn 95 triệu đồng; số tiền còn lại, những người vi phạm cam kết khắc phục, hoàn trả theo đúng quy định.
    |
 |
| Quang cảnh Hội nghị đánh giá kết quả thực hiện Nghị quyết 205/QH15/2025 trong lĩnh vực BHXH giữa VKSND TP Hà Nội và BHXH TP Hà Nội. |
Đáng chú ý, trong quá trình xử lý, đối với những trường hợp đã hoàn trả đầy đủ số tiền hưởng sai, cơ quan BHXH thực hiện khôi phục thời gian đã hưởng BHXH một lần, cộng nối với thời gian đang tham gia BHXH nhằm bảo đảm quyền lợi cho người lao động.
Đối với những trường hợp đã khắc phục, hoàn trả toàn bộ số tiền hưởng không đúng quy định, BHXH cơ sở Đông Anh thực hiện khôi phục thời gian đã hưởng BHXH một lần, đồng thời cộng nối với thời gian đang tham gia BHXH (nếu có), qua đó bảo đảm tối đa quyền lợi chính đáng của người lao động.
Đối với các cá nhân thực hiện hoàn trả theo hình thức nộp dần hằng tháng, BHXH cơ sở Đông Anh tiếp tục theo dõi, giám sát, đôn đốc thực hiện theo đúng lộ trình đã cam kết.
Từ kết quả bước đầu này, BHXH TP Hà Nội tiếp tục chỉ đạo BHXH các cơ sở phối hợp với VKSND các khu vực triển khai rà soát đồng loạt trên toàn thành phố. Đây cũng là một nội dung cho thấy cơ chế phối hợp liên ngành theo tinh thần Nghị quyết 205 đang từng bước được cụ thể hóa từ những vấn đề phát sinh trực tiếp trong đời sống.
Hơn 600 trường hợp cần tiếp tục thu hồi
Theo BHXH TP Hà Nội, trong 8 tháng đầu năm 2026, BHXH thành phố đã ban hành quyết định kiểm tra, kiểm tra chuyên ngành tại 1.331 đơn vị sử dụng lao động, cơ sở khám chữa bệnh, nội bộ và tổ chức hỗ trợ phát triển đối tượng. Qua kiểm tra, cơ quan BHXH phát hiện 552 lượt người hưởng chế độ BHXH, BHTN sai quy định với tổng số tiền phải thu hồi về quỹ BHXH, BHTN là 1,3 tỉ đồng.
|
 |
| TAND khu vực 12 - Hà Nội xét xử vụ án dân sự công ích do VKSND khu vực 12 khởi kiện, yêu cầu Công ty TNHH Hệ thống cơ điện MD thực hiện nghĩa vụ nộp tiền BHXH hơn 158,5 triệu đồng. |
Để thu hồi số tiền hưởng chế độ sai quy định, BHXH TP Hà Nội đã áp dụng nhiều giải pháp như gửi văn bản trực tiếp đến người lao động; làm việc với đơn vị sử dụng lao động hiện tại; phối hợp với cơ quan BHXH các tỉnh, thành phố để thu hồi; đồng thời chuyển hồ sơ sang cơ quan tố tụng đối với những trường hợp có dấu hiệu vi phạm cần được xử lý theo quy định.
Trong công tác phối hợp với VKSND đôn đốc thu hồi tiền chậm đóng, VKSND TP Hà Nội và VKSND các khu vực đã phối hợp đôn đốc đối với 2.169 đơn vị. Sau đôn đốc, đã thu hồi hơn 126,7 tỉ đồng trên tổng số hơn 239,1 tỉ đồng (đạt tỷ lệ 46,39%).
Đối với việc thu hồi tiền hưởng chế độ BHXH một lần và BHTN không đúng quy định, BHXH TP Hà Nội đã rà soát 44 trường hợp hưởng chế độ BHXH một lần không đúng quy định, với tổng số tiền 2,252 tỉ đồng; đồng thời rà soát 564 trường hợp chưa hoàn trả tiền hưởng trợ cấp thất nghiệp sai quy định theo kết luận của cơ quan Thanh tra, Kiểm toán nhà nước, với số tiền 5,037 tỉ đồng.
Trên cơ sở kết quả rà soát, BHXH TP Hà Nội đề xuất các đơn vị VKSND khu vực và VKSND TP Hà Nội có văn bản đôn đốc các cá nhân thực hiện hoàn trả tiền đã hưởng sai chế độ BHXH một lần, trợ cấp BHTN.
Việc phối hợp này không chỉ hướng tới thu hồi đầy đủ các khoản tiền phải hoàn trả, mà còn góp phần phân loại, xử lý từng trường hợp theo đúng tính chất, mức độ vi phạm; bảo đảm việc thực hiện chính sách BHXH, BHTN đúng đối tượng, đúng quy định.
Nghị quyết 205 thiết thực đi vào cuộc sống
Việc phối hợp giữa BHXH và VKSND trong xử lý các trường hợp hưởng chế độ sai quy định diễn ra trong bối cảnh Hà Nội đang tích cực triển khai Nghị quyết số 205/2025/QH15 của Quốc hội về thí điểm VKSND khởi kiện vụ án dân sự để bảo vệ quyền dân sự của nhóm dễ bị tổn thương hoặc bảo vệ lợi ích công.
Từ khi Nghị quyết có hiệu lực, VKSND TP Hà Nội đã chủ động xây dựng cơ chế phối hợp với các cơ quan, đơn vị liên quan. Nhiều VKSND khu vực trên địa bàn thành phố đã tổ chức tuyên truyền, ký quy chế phối hợp với TAND, UBND, Công an và các cơ quan chuyên môn để tạo cơ chế tiếp nhận, xác minh, xử lý thông tin ngay từ cơ sở.
|
 |
| Quang cảnh phiên tòa xét xử vụ án dân sự công ích của TAND khu vực 12 - Hà Nội, buộc Công ty TNHH Hệ thống cơ điện MD thực hiện nghĩa vụ nộp tiền BHXH hơn 158,5 triệu đồng. |
Thực tiễn triển khai cho thấy, Nghị quyết 205 không chỉ được thể hiện qua các quyết định khởi kiện tại Tòa án mà còn phát huy hiệu quả từ giai đoạn trước khởi kiện, thông qua việc tiếp nhận thông tin, xác minh, yêu cầu chấm dứt hành vi vi phạm, kiến nghị khắc phục hậu quả và phối hợp giải quyết quyền, lợi ích hợp pháp của người dân.
Sau hơn 8 tháng triển khai thực hiện Nghị quyết 205, VKSND hai cấp TP Hà Nội đã tiếp nhận hơn 2.200 thông tin liên quan đến các vụ việc dân sự công ích, thụ lý kiểm tra, xác minh hơn 2.150 vụ việc. Viện kiểm sát đã ban hành 44 Quyết định khởi kiện, trong đó có 21 vụ án về thuế, 17 vụ án về đất đai, tài sản công và 6 vụ án về BHXH.
Đáng chú ý, trong số 44 quyết định khởi kiện, các vụ án liên quan đến BHXH cho thấy lĩnh vực an sinh xã hội đang trở thành một trong những nội dung được VKSND hai cấp TP Hà Nội chú trọng trong quá trình thực hiện Nghị quyết 205.
Tính đến ngày 8/9/2026, đã có 4 VKSND khu vực ban hành quyết định khởi kiện đối với 5 đơn vị có hành vi vi phạm pháp luật về BHXH, BHYT, với tổng số tiền nợ hơn 18,3 tỉ đồng, trong đó tiền gốc hơn 9,07 tỉ đồng, tiền lãi hơn 9,29 tỉ đồng.
Đặc biệt, ngày 7/9/2026, TAND khu vực 12 - Hà Nội đưa ra xét xử vụ án dân sự công ích về việc "Yêu cầu thực hiện nghĩa vụ nộp tiền bảo hiểm". Đây là một trong những vụ việc cụ thể hóa cơ chế VKSND khởi kiện để bảo vệ lợi ích công trong lĩnh vực bảo hiểm xã hội.
Bị đơn là Công ty TNHH Hệ thống cơ điện MD (mã số doanh nghiệp 0106327492; địa chỉ: thôn Liên Bạt, xã Ứng Thiên, TP Hà Nội), người đại diện theo pháp luật là ông Dương Duy Anh - Giám đốc; Người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan là Bảo hiểm xã hội cơ sở Ứng Hòa - Hà Nội.
Phiên tòa được tổ chức trực tuyến rút kinh nghiệm, với điểm cầu chính tại hội trường xét xử TAND khu vực 12 - Hà Nội, kết nối tới 13 điểm cầu thành phần, gồm VKSND TP Hà Nội và 12 đơn vị VKSND khu vực tại Hà Nội; điểm cầu VKSND khu vực 12 được đặt tại Hội trường UBND xã Vân Đình.
Sau khi xem xét toàn diện nội dung vụ án, TAND khu vực 12 – Hà Nội đã quyết định chấp nhận toàn bộ yêu cầu khởi kiện của VKSND khu vực 12 - Hà Nội; buộc Công ty cơ điện MD phải thực hiện ngay nghĩa vụ nộp toàn bộ số tiền chậm đóng BHXH và tiền lãi chậm đóng tính đến ngày 31/8/2026, với tổng số tiền là hơn 158,5 triệu đồng.
Trước đó, trong quá trình triển khai Nghị quyết 205, VKSND TP Hà Nội và các VKSND khu vực đã tăng cường phối hợp với cơ quan Thuế, BHXH, chính quyền địa phương và các cơ quan chuyên môn để xác minh, thu thập tài liệu, chứng cứ, áp dụng các biện pháp trước khởi kiện và lựa chọn những vụ việc đủ điều kiện để khởi kiện. Đến thời điểm ngày 10/9/2026, tổng số tiền đã thu hồi về ngân sách nhà nước và quỹ BHXH thông qua quá trình thực hiện Nghị quyết 205 tại Hà Nội là hơn 219,1 tỉ đồng.
Kết quả trên cho thấy, cùng với việc thực hiện chức năng khởi kiện theo cơ chế mới, VKSND Hà Nội đang từng bước hình thành phương thức phối hợp liên ngành nhằm xử lý các vi phạm có ảnh hưởng đến lợi ích công ngay từ cơ sở.
Theo BHXH TP Hà Nội, thời gian tới, cơ quan này tiếp tục tăng cường rà soát, kiểm tra nhằm ngăn chặn, phát hiện và xử lý kịp thời các hành vi gian lận, trục lợi chính sách BHXH, BHYT, BHTN; đồng thời đẩy mạnh phối hợp với VKSND các khu vực trong việc cung cấp thông tin, tài liệu và xử lý các trường hợp cố tình không thực hiện nghĩa vụ hoàn trả tiền hưởng sai quy định.