VKSND tỉnh Phú Thọ kháng nghị thành công vụ án tranh chấp kiện đòi tài sản

Tòa buộc trả lại hơn 70m² đất lấn chiếm

Theo nội dung vụ án, ông Trương Xuân Định (SN 1960) và bà Trương Thị Suất (SN 1958), là chị em ruột cùng sử dụng chung 1 thửa đất nông nghiệp là thửa đất số 172, tờ bản đồ số 11, xứ đồng Ven Núi, xã Hội Thịnh, tỉnh Phú Thọ. Phần diện tích được giao của hộ ông Định là 240m²; hộ bà Suất là 216m². Bên cạnh thửa này là thửa 171, diện tích 96 m² được giao cho hộ ông Định. Quá trình sử dụng, 2 thửa đất sáp nhập vào làm một và hai bên tự xác lập ranh giới.

Năm 2002, để đảm bảo điều kiện xây dựng nhà tình thương đối với hộ bà Suất nên hai hộ thống nhất phân chia lại ranh giới theo hướng cả hai hộ đều có đất giáp đường dân sinh. Sau đó, hộ bà Suất được chính quyền địa phương xã Duy Phiên (cũ) và Hội chữ thập đỏ huyện Tam Dương (cũ) hỗ trợ xây dựng 3 gian nhà tình thương cấp bốn trên diện tích đất ruộng của hộ bà Suất. Hộ ông Định vẫn canh tác ổn định trên phần đất ruộng của mình.

Phòng 9, VKSND tỉnh Phú Thọ họp, báo cáo kháng nghị.

Đến năm 2014, bà Suất liên tục có hành vi cản trở việc canh tác của gia đình ông Định nên hai bên nhờ chính quyền giải quyết. Khi đó ông Định mới biết, hiện trạng đo đạc mới nhất diện tích đất ruộng của gia đình ông là 248,6m², còn diện tích đất ruộng của bà Suất là 286,6m².

Như vậy, diện tích đất của hộ gia đình ông bị thiếu, còn diện tích đất ruộng của bà Suất lại thừa (ruộng của hộ ông Định bao gồm cả thửa 171 và diện tích 240m² tại thửa 172, hộ bà Suất chỉ có diện tích 216m²). Hộ bà Suất đang sử dụng trái pháp luật 70,6m² đất nông nghiệp của hộ ông Định. Trên cơ sở đó, ông Định đã làm đơn khởi kiện yêu cầu Toà án buộc bà Suất phải trả lại 70,6m² đất mà bà Suất đã lấn chiếm trên cả hai thửa đất số 171 và thửa số 172, tờ bản đồ số 11 của hộ gia đình ông.

Bản án dân sự sơ thẩm số 12/2016/DS-ST ngày 17/11/2016, của TAND huyện Tam Dương, tỉnh Vĩnh Phúc (cũ) xét xử đã chấp nhận yêu cầu khởi kiện của nguyên đơn, buộc bị đơn phải trả lại cho nguyên đơn 70,6m² đất nông nghiệp tại thửa số 453 và thửa 468, tờ bản đồ số 39 (đo đạc lại theo Bản đồ VN 2000).

Tòa chấp nhận kháng nghị, hủy án sơ thẩm

Sau khi bản án có hiệu lực, Phòng Thi hành án dân sự khu vực 9, tỉnh Phú Thọ có văn bản đề nghị VKSND tối cao (Vụ 9) xem xét lại theo trình tự tái thẩm. Sau đó VKSND tối cao chuyển đơn và hồ sơ đến VKSND tỉnh Phú Thọ để giải quyết theo thẩm quyền.

Quá trình giải quyết theo thủ tục tái thẩm, VKSND tỉnh Phú Thọ tiến hành xác minh tại UBND xã Hội Thịnh, tỉnh Phú Thọ. Theo đó, bà Suất, ông Sản, ông Định là 3 anh em ruột, 3 hộ gia đình thực tế có đất giáp nhau tại xứ đồng Ven Núi, cụ thể:

Theo sổ giải thửa, sổ bộ thuế, đơn xin đăng ký quyền sử dụng đất thì hộ ông Định được cấp thửa số 160, tờ bản đồ 11, diện tích 96m², đất quỹ 1 và thửa số 173-3, tờ bản đồ 11, diện tích 240m², đất quỹ 1 (đều ở xứ đồng Ven Núi). Tại sổ giải thửa thì có sự sửa chữa thửa số 160 thành thửa số 171, thửa số 173-3 thành thửa số 172;

Hộ bà Suất được cấp thửa số 172, tờ bản đồ 11, diện tích 120m², đất 10%; thửa số 172, tờ bản đồ 11, diện tích 96m², đất quỹ 1 và thửa số 173-3, tờ bản đồ 11, diện tích 144m², đất quỹ 1 (đều ở xứ đồng Ven Núi);

Theo sổ giải thửa thì tại xứ đồng Ven Núi, hộ ông Sản được cấp thửa số 173 diện tích 600m² (trong đó 300m² đất ở và 300m² đất vườn) và thửa số 173-2, diện tích 120m² (đất 2LM).

Hiện nay, theo bản đồ VN2000 và thực tế sử dụng thì hộ ông S đang sử dụng thửa số 452, diện tích 868,7m²; hộ bà Suất sử dụng thửa số 453, tờ bản đồ 39, diện tích 286,6m²; hộ ông Định sử dụng thửa số 468, tờ bản đồ số 39, diện tích 248,6m².

Địa phương tiến hành ốp bản đồ 299 với bản đồ VN2000 xác định thửa hộ ông Định, hộ bà Suất đang sử dụng là bao gồm thửa số 171, thửa số 172 và một phần thửa số 173 theo bản đồ 299. Do trong quá trình sử dụng ba anh em ông Sản, bà Suất, ông Định tự phân chia với nhau thửa 173 (theo bản đồ 299).

Như vậy thửa số 453, tờ bản đồ 39, diện tích 286,6m² theo bản đồ VN2000 do bà Suất đang sử dụng bao gồm thửa số 172, tờ bản đồ 11, diện tích 120m² (đất 10%), 96m² (đất quỹ 1) và thửa số 173-3 diện tích 144m² (đất quỹ 1), tờ bản đồ số 11.

Tổng diện tích là 360m². Do đó, theo bản đồ VN2000 thì hộ bà Suất đang thiếu diện tích là 73,4m², không phải thừa diện tích như bản án sơ thẩm của TAND huyện Tam Dương (cũ) nhận định nên không có căn cứ để buộc hộ bà Suất phải trả lại cho hộ ông Định diện tích 70,6m².

Kiểm sát viên Phòng 9, VKSND tỉnh Phú Thọ tiến hành xác minh, thẩm định tại chỗ trong một vụ án một vụ án dân sự về tranh chấp đất đai.

Với nội dung UBND xã Hội Thịnh cung cấp thấy rằng, quá trình giải quyết vú án tại cấp sơ thẩm trước đây, địa phương chưa cung cấp đầy đủ tài liệu, nội dung về thửa đất số 173, tờ bản đồ số 11 (tài liệu UBND xã cung cấp để xét xử sơ thẩm thể hiện phần diện tích đất bà S đang sử dụng chỉ nằm trong phần thửa đất số 171, 172, không có một phần diện tích đất nằm trong thửa số 173).

Nay UBND xã Hội Thịnh cung cấp thửa đất số 173 cùng được giao cho 3 hộ là hộ, trong đó hộ bà Suất được giao diện tích 144m² và diện tích thực tế hộ bà đang sử dụng bao gồm một phần của các thửa 171, 172, 173 (theo bản đồ 299), dẫn đến thực tế hộ bà Suất đang sử dụng thiếu so với diện tích đất hộ bà Suất được giao là 73,4m², không phải thừa 70,6m² như bản án sơ thẩm nhận định.

Do UBND xã Duy Phiên (cũ) cung cấp tài liệu chưa đầy đủ dẫn đến Tòa án cấp sơ thẩm khi giải quyết vụ án chỉ xác định diện tích thực tế hộ bà Suất đang sử dụng bao gồm một phần của các thửa 171, 172 (theo bản đồ 299); đồng thời không đưa gia đình ông Sản vào tham gia tố tụng với tư cách là người có quyền lợi nghĩa vụ liên quan để làm rõ xem 3 hộ đã tự phân chia đối với thửa số 173 như thế nào? Diện tích đất hộ bà Suất đang thực tế sử dụng gồm những thửa nào mới có đủ cơ sở để xem xét chấp nhận hay không chấp nhận yêu cầu khởi kiện của nguyên đơn.

Nội dung mà UBND xã Hội Thịnh cung cấp cho VKSND tỉnh Phú Thọ là tình tiết mới quan trọng của vụ án mà các đương sự không thể biết được trong quá trình giải quyết vụ án theo quy định tại khoản 1 Điều 352 Bộ luật Tố tụng dân sự và tình tiết này làm thay đổi cơ bản nội dung vụ án.

Ngoài ra, Bản án sơ thẩm xác định 2 đoạn tường ngăn cách thửa đất của hộ ông Định và hộ bà Suất do ông Định xây và thực tế hiện nay ranh giới đất của hai hộ có xây 1 bức tường bằng gạch cao khoảng 70-80cm (do ông Định xây từ khoảng năm 2002 khi hai hộ tự phân chia ranh giới).

Như vậy, trước khi khởi kiện, hộ ông Định đã thống nhất, thỏa thuận, tự xác lập ranh giới giữa hai hộ nhưng Tòa án cấp sơ thẩm không xem xét, đánh giá nội dung này và chấp nhận yêu cầu khởi kiện của nguyên đơn là không có cơ sở, ảnh hưởng nghiêm trọng đến quyền và lợi ích hợp pháp của bị đơn.

Xác định có tình tiết mới quan trọng của vụ án mà các đương sự không thể biết được trong quá trình giải quyết vụ án, ngày 18/3/2026, Viện trưởng VKSND tỉnh Phú Thọ đã ban hành Quyết định kháng nghị, đề nghị Hội đồng Thẩm phán TAND tỉnh Phú Thọ xét xử theo thủ tục tái thẩm, hủy Bản án dân sự sơ thẩm số 12/2016/DS-ST ngày 17/11/2016 của TAND huyện Tam Dương, tỉnh Vĩnh Phúc (cũ) chuyển hồ sơ cho Tòa án cấp sơ thẩm giải quyết lại.

Tại phiên tòa mới đây, đại diện VKSND tỉnh Phú Thọ đã phát biểu quan điểm về nội dung kháng nghị tái thẩm là có căn cứ cần được chấp nhận. Hội đồng thẩm phán TAND tỉnh Phú Thọ đã quyết định chấp nhận toàn bộ kháng nghị của VKSND tỉnh Phú Thọ và hủy Bản án sơ thẩm của TAND huyện Tam Dương (cũ) chuyển hồ sơ cho TAND khu vực 9 giải quyết lại.