Viện kiểm sát chỉ rõ những hạn chế trong việc bảo vệ trẻ em tại cơ sở
Qua công tác kiểm sát việc giải quyết nguồn tin về tội phạm, kiểm sát việc giải quyết các vụ án hình sự trong thời gian gần đây, VKSND khu vực 4, tỉnh Tuyên Quang nhận thấy: Tình hình tội phạm xâm hại tình dục người dưới 16 tuổi (bao gồm các hành vi Hiếp dâm người dưới 16 tuổi và Giao cấu với người từ đủ 13 đến dưới 16 tuổi) tại khu vực nông thôn, vùng đồng bào dân tộc thiểu số tiềm ẩn nhiều diễn biến phức tạp.
Các đối tượng phạm tội thường lợi dụng sự quen biết, lợi dụng sơ hở, thiếu hiểu biết pháp luật của người chưa thành niên, sự chủ quan trong quản lý con em của các gia đình để thực hiện hành vi vi phạm pháp luật.
    |
 |
| Một buổi sinh hoạt chuyên đề nghiệp vụ của VKSND khu vực 4, tỉnh Tuyên Quang. |
Điển hình, trưa ngày 3/9/2025, Vừ Văn T. (SN 2008, trú tại thôn Ngọc Hà, xã Linh Hồ, tỉnh Tuyên Quang) đã thực hiện hành vi giao cấu với cháu Chảo Thị C. (SN 2012, trú tại thôn Sủng Pảo 1, xã Yên Minh, tỉnh Tuyên Quang) tại nhà ở của gia đình.
Tại thời điểm thực hiện hành vi giao cấu, Vừ Văn T. được 17 tuổi 6 tháng 24 ngày, còn Chảo Thị C. mới 13 tuổi 20 ngày.
Hành vi của T. có dấu hiệu của tội Giao cấu với người từ đủ 13 tuổi đến dưới 16 tuổi theo quy định tại điều 145 Bộ luật Hình sự. Tuy nhiên, do T. chưa đủ tuổi chịu trách nhiệm hình sự đối với loại tội phạm này, do vậy hành vi giao cấu của Vừ Văn T. không đủ yếu tố cấu thành tội Giao cấu với người từ đủ 13 đến dưới 16 tuổi.
Hay như vụ án Hiếp dâm người dưới 16 tuổi xảy ra tại thôn Lùng Chang, xã Linh Hồ, tỉnh Tuyên Quang. Theo đó, ngày 17/5/2026, Đặng Văn Thiết (SN 1984, trú tại thôn Lùng Chang, xã Linh Hồ, tỉnh Tuyên Quang) sau khi ăn cơm, uống rượu tại nhà đã đi bộ sang nhà người quen cùng thôn để tìm rượu uống tiếp.
Trên đường đi, Thiết phát hiện cháu Triệu Thị H. (SN 2011, trú cùng thôn), thời điểm này cháu H. mới 14 tuổi 11 tháng đang đi bộ một mình phía trước hướng ra khu vực suối Khuổi Cải.
Lợi dụng khu vực bờ suối vắng vẻ, xa khu dân cư, thời điểm trời bắt đầu tối, Thiết nấp trong bụi cây chờ cháu H. đi qua rồi đuổi theo, khống chế, kéo cháu vào sâu trong ruộng ngô.
Tại đây, Thiết đã thực hiện hành vi giao cấu với cháu H. Sau đó, Thiết dặn cháu không được nói với ai rồi bỏ về.
Sự việc bị người dân phát hiện, gia đình đưa cháu H. đến Công an xã Linh Hồ tố giác, ngay sau đó Đặng Văn Thiết đã đến Công an xã Linh Hồ đầu thú và khai nhận toàn bộ hành vi phạm tội.
Theo VKSND khu vực 4, qua phân tích các vụ việc, vụ án nêu trên, có thể thấy nguyên nhân và điều kiện phát sinh tội phạm không chỉ xuất phát từ nhận thức pháp luật, ý thức chấp hành pháp luật và đạo đức của các đối tượng, mà còn thể hiện sự hạn chế trong công tác quản lý, giáo dục, phòng ngừa tại cơ sở.
Công tác quản lý địa bàn, quản lý dân cư, quản lý và giáo dục thanh thiếu niên của UBND xã chưa thật sự sâu sát. Việc nắm tình hình, phát hiện những biểu hiện có nguy cơ phát sinh vi phạm pháp luật chưa kịp thời.
Bên cạnh đó, công tác phối hợp giữa chính quyền địa phương, gia đình, nhà trường và các lực lượng chức năng trong quản lý, giáo dục, bảo vệ trẻ em và thanh thiếu niên chưa thật sự đồng bộ, thường xuyên. Việc nắm bắt các mối quan hệ xã hội, hoạt động trên mạng xã hội, việc đi lại, sinh hoạt của người chưa thành niên và công dân trên địa bàn cũng có nhiều hạn chế.
Đặc biệt, công tác tuyên truyền, phổ biến pháp luật về bảo vệ trẻ em, phòng chống xâm hại tình dục và kỹ năng nhận diện, phòng tránh nguy cơ chưa được triển khai sâu rộng, thường xuyên đến từng hộ gia đình. Những hạn chế này đã tạo ra những khoảng trống nhất định trong công tác phòng ngừa, quản lý địa bàn, qua đó làm phát sinh điều kiện để đối tượng có ý đồ phạm tội lợi dụng, tiếp cận và thực hiện hành vi xâm hại đối với người chưa thành niên.
Chủ động phòng ngừa ngay từ cơ sở
    |
 |
| Kiểm sát viên VKSND khu vực 4 thực hành quyền công tố tại phiên tòa xét xử bị cáo về tội “Hiếp dâm”. |
Trước thực trạng trên, VKSND khu vực 4, tỉnh Tuyên Quang đã ban hành kiến nghị số 71/KN-VKSKV4 đến UBND xã Linh Hồ triển khai áp dụng các biện pháp sau:
UBND xã cần tăng cường đổi mới và đẩy mạnh công tác tuyên truyền, giáo dục pháp luật, để nâng cao nhận thức và ý thức chấp hành pháp luật của người dân trên địa bàn xã. Chỉ đạo Công an xã cùng các tổ chức đoàn thể như: Đoàn Thanh niên, Hội Phụ nữ phối hợp chặt chẽ với các trường học trên địa bàn.
Đặc biệt chú trọng trang bị cho học sinh và trẻ em các kỹ năng cơ bản về phòng, chống xâm hại tình dục, kết hợp với giáo dục sức khỏe giới tính đúng đắn và phù hợp với độ tuổi. Đồng thời đưa ra các cảnh báo về nguy cơ bị dụ dỗ, lừa đảo hoặc xâm hại xuất phát từ các mối quan hệ làm quen, kết bạn qua các nền tảng mạng xã hội phổ biến như Zalo, Facebook.
UBND xã cần nâng cao hiệu quả quản lý địa bàn, quản lý nhân khẩu và giáo dục công dân tại cơ sở. Chỉ đạo Công an xã phải chủ động lập danh sách rà soát, theo dõi sát sao và tổ chức răn đe các nhóm đối tượng có nguy cơ cao trên địa bàn như người có tiền án, tiền sự, người nghiện rượu, người có biểu hiện lệch chuẩn hành vi, cũng như nhóm thanh thiếu niên thường xuyên tụ tập, đi lại tự do có biểu hiện tiềm ẩn vi phạm pháp luật.
Đồng thời phát huy vai trò, trách nhiệm của gia đình và cộng đồng dân cư. Gia đình là nền tảng đầu tiên trong việc bảo vệ trẻ em, do đó cần đẩy mạnh công tác vận động các hộ gia đình trên địa bàn nâng cao tinh thần trách nhiệm. Cùng với đó, chính quyền và các đoàn thể cần phát động mạnh mẽ phong trào Toàn dân bảo vệ an ninh Tổ quốc sâu rộng trong quần chúng nhân dân. Tuyên truyền, vận động mỗi người dân nâng cao cảnh giác, chủ động phát hiện và kịp thời tố giác các hành vi, đối tượng có dấu hiệu nghi vấn xâm hại trẻ em đến Công an xã để kịp thời xác minh, can thiệp và xử lý.
Bên cạnh đó, chỉ đạo Công an xã Linh Hồ có trách nhiệm tổ chức tiếp nhận, phân loại và xử lý một cách nghiêm túc, kịp thời tất cả các nguồn tin báo, tố giác tội phạm hoặc kiến nghị khởi tố liên quan đến các hành vi xâm hại tình dục người dưới 16 tuổi trên địa bàn, không để xảy ra tình trạng bỏ sót hay chậm trễ.
Sau khi nhận được kiến nghị của VKSND khu vực 4, Chủ tịch UBND xã Linh Hồ đã có văn bản số 1379/UBND-VP về việc tiếp thu toàn bộ nội dung kiến nghị; đồng thời chỉ đạo các cơ quan, đơn vị có liên quan triển khai thực hiện các biện pháp phòng ngừa tội phạm và vi phạm pháp luật, nhất là tội phạm liên quan đến xâm hại tình dục người dưới 16 tuổi.