Kỳ 3: “Lá chắn số” góp phần bảo vệ chủ quyền

Bản Tà Cóm, xã Trung Lý cách đây cũng ít năm từng được ví như một "ốc đảo buồn" giữ đại ngàn Thanh Hóa, bản người Mông này có hơn 100 hộ dân thì quá nửa trong số đó có người nghiện. Cái  tên buồn "vùng đỏ" ma túy treo lơ lửng trên đầu bản làng như một lời nguyền cay đắng, nơi "cái chết trắng" len lỏi vào từng nếp nhà vách ván.

“Mắt thần" hạ gục "con cáo già"

Đêm Tà Cóm, trời mưa tầm tã. Cái lạnh ở vùng biên giới Thanh Hóa – Hủa Phăn  (Lào) không giống cái lạnh ở phố thị, nó là thứ lạnh buốt thấu xương, len lỏi qua lớp áo trấn thủ, thấm vào tận da thịt. Trong lùm cây rậm rạp, Thiếu tá Trịnh Hữu Nhân, Đội trưởng Đội Phòng chống ma túy và tội phạm (Đồn Biên phòng Trung Lý) cùng đồng đội nhiều khi phải nằm ép mình xuống nền đất sũng nước nhiều giờ trong những lần đi "đánh án".

Những bước chân vượt rừng, mật phục của chiến sỹ Đồn Biên phòng Trung Lý.

Thiếu tá Trịnh Hữu Nhân kể cho chúng tôi về những khi cả ngày đêm mật phục, các chiến sĩ phải biến mình thành "những bức tượng sống". Quy tắc tối thượng là không cử động, không tiếng động. Dưới cơn mưa xối xả, đủ loại côn trùng đánh hơi thấy hơi người bắt đầu tấn công. Vắt rừng bò vào ống quần, muỗi vằn dăng thành từng lớp và đôi khi là cả cảm giác lành lạnh của một con rắn, rết lướt qua mu bàn tay. Đau đến mấy, ngứa đến phát điên cũng phải nghiến răng mà chịu. Chỉ cần một cái vỗ tay đuổi muỗi, một tiếng bẻ cành cây khô, toàn bộ chuyên án kéo dài hàng tháng trời có thể tan thành mây khói.

Đối tượng ma túy vùng biên cực kỳ lọc lõi. Chúng thông thuộc địa hình như lòng bàn tay, biết lợi dụng những đêm không trăng hoặc mưa gió để vận chuyển "hàng cấm". Chúng không đi đường mòn mà cắt rừng, luồn lách qua những vách đá núi hiểm trở. Giữa cái bóng tối đặc quánh ấy, mắt thường gần như vô tác dụng.

Trong “cái khó ló cái khôn”, nhưng ở biên giới, cái khôn phải đi đôi với công nghệ. Tuy nhiên, thực tế tại đơn vị cơ sở như Đồn Biên phòng Trung Lý (vùng biên giới thuộc huyện Mường Lát cũ), thiết bị hiện đại không phải lúc nào cũng sẵn có để dùng đại trà.

Thiếu tá Nhân bộc bạch thẳng thắn: "Thật ra thiết bị kỹ thuật cao tụi em ít khi được sử dụng lắm. Chỉ khi có chuyên án lớn, tính chất phức tạp, đơn vị mới được ưu tiên trang bị. Nhưng đã dùng là phải thắng."

Một trong những chiến công đầu năm 2026 chính là vụ bắt tội phạm ma tuý Sùng A Thênh (SN 1970). Thênh không phải kẻ lạ, hắn là người ở bản Tà Cóm này, thông thuộc từng gốc cây hốc đá. Hắn tự tin rằng với đôi chân "chạy rừng" của mình, không một lực lượng nào có thể bắt kịp.

Hồi 17 giờ 30 phút ngày 7/1/2026, khi hoàng hôn vừa tắt, Thênh bắt đầu rời hang ổ. Hắn không ngờ rằng, từ một điểm cao cách đó rất xa, "mắt thần" chiếc máy trinh sát ảnh nhiệt của Đồn Biên Phòng Trung Lý đã khóa chặt mục tiêu. Trong màn hình điện tử, bóng của Thênh hiện lên thành một khối nhiệt trắng rực giữa nền rừng đen kịt. Mọi hành vi của hắn, từ việc lén lút nhìn quanh đến cách hắn khư khư ôm cái túi vải thổ cẩm trước ngực, đều bị phơi bày.

Khi Thênh vừa bước vào điểm rơi của trận địa phục kích, Đồn Biên Phòng phát lệnh; đồng thời phối hợp cùng Công an xã Trung Lý, các chiến sĩ ập tới nhanh như chớp. Thênh ngã quỵ, túi thổ cẩm rơi ra, bên trong chứa 0,474g heroin và 2 viên ma túy tổng hợp. Lúc bị tra tay vào còng, gã đàn ông sương gió ấy vẫn ngơ ngác không hiểu vì sao lực lượng chức năng lại thấy mình giữa đêm đen như mực.

Với tinh thần quyết công, quyết thắng, trong giai đoạn 2024 - 2025, Thiếu tá Trịnh Hữu Nhân đã trực tiếp chỉ huy và phối hợp với các lực lượng chức năng bắt giữ, khởi tố 5 vụ với 6 đối tượng phạm tội về ma túy. Tang vật thu giữ gồm 1 bánh heroin, hơn 2,4g geroin rời và 1.208 viên ma túy tổng hợp. Đồng thời, vận động nhân dân tự nguyện giao nộp 20 khẩu súng tự chế các loại, đây một nhiệm vụ vốn dĩ rất khó khăn tại địa bàn vùng cao. Với những nỗ lực không ngừng nghỉ, 2 năm liên tiếp, Thiếu tá Trịnh Hữu Nhân vinh dự được Bộ Tư lệnh Bộ đội Biên phòng vinh danh là "Gương mặt trẻ triển vọng".

Đồn Biên phòng Trung Lý phối hợp với lực lượng chức năng bắt đối tượng tàng trữ trái phép chất ma tuý.

Khát vọng “vùng xanh” biên viễn

Việc “đánh án” ma túy ở bản 100% đồng bào người Mông như Tà Cóm không chỉ có súng đạn hay máy móc. Cái khó nhất là vượt qua "vách ngăn" của dòng tộc. Ở đây, thấy người lạ vào bản là họ báo động, nhưng thấy người nhà đi buôn ma túy thì họ lại im lặng.

Để phá vỡ sự im lặng ấy, các chiến sĩ của Đồn Biên phòng đã phải thực hiện một cuộc chuyển đổi số "bằng tay". Họ không chỉ dạy dân làm kinh tế, mà còn dạy dân dùng công nghệ để bảo vệ bản làng.

Ông Thào A Thái (SN 1975), người uy tín của bản Tà Cóm, nhớ lại những ngày đầu: “Cán bộ Biên phòng xuống nhà, cùng mình uống chén rượu, các anh lôi cái điện thoại ra bảo: Ông Thái ơi, bản mình nghèo vì ma túy đấy. Nếu ông không cùng Biên phòng bắt kẻ xấu, con em ông sẽ hỏng mất. Rồi các chiến sỹ ấy dạy mình dùng Zalo để báo tin. Lúc đầu mình không tin cái máy này đâu, mình bảo ngón tay mình cứng rồi, chỉ biết cầm cuốc thôi”.

Nhưng bằng sự chân thành, những người lính đã biến ông Thái thành một "trạm phát tin" của bản. Mỗi khi có đối tượng lạ xuất hiện, hay có người trong bản có biểu hiện bất minh, ông Thái lại nhắn tin cho Bộ đội Biên phòng.

Không chỉ dừng lại ở đó, tổ công tác của Đồn Biên phòng còn xuống từng nhà, hướng dẫn bà con dùng điện thoại để truy cập các thông tin chính thống, tránh bị kẻ xấu lôi kéo qua không gian mạng. Thiếu tá Nguyễn Văn Thiện – Chính trị viên Đồn Biên phòng Trung Lý tâm sự: "Ở vùng lõm sóng này, xây dựng được một người dân hiểu về công nghệ, biết dùng mạng xã hội để phản bác tin xấu độc, còn quý hơn cả vạn mét rào thép gai."

Thiếu tá Nguyễn Văn Thiện – Chính trị viên Đồn Biên phòng Trung Lý.

Tại Trung Lý, cán bộ Biên phòng nơi đây đã xây dựng được một lực lượng mật báo viên tinh nhuệ, những người mà tên tuổi và công việc của họ luôn nằm trong vòng bí mật để đảm bảo an toàn tính mạng. Các chiến sỹ của Đồn chia sẻ: "Công nghệ chỉ giúp chúng mình xác nhận mục tiêu, nhưng để biết khi nào đối tượng xuất phát, đi với ai, giấu hàng ở đâu thì phải dựa vào dân.”

Vụ án Sùng A Thênh với hồ sơ khởi tố vụ án hình sự, tang vật và người được bàn giao cho Công an tỉnh Thanh Hóa xử lý. Nhưng đó chưa phải là kết thúc. Sau mỗi chuyên án, những người lính lại cùng đồng đội quay trở về thăm bản, đối diện với những ngôi nhà trống huơ trống hoác vì người trụ cột đã vào tù.

"Nhìn cảnh con cái Thênh nheo nhóc, mình đau lắm. Bắt Thênh là để giữ kỷ cương, nhưng cứu gia đình Thênh, cứu bản Tà Cóm khỏi cái 'u mọt' này mới là mục tiêu lâu dài." - Đội trưởng Đội Phòng chống ma túy và tội phạm (Đồn Biên phòng Trung Lý) trải lòng.

Đó chính là tính nhân văn của người chiến sĩ Biên phòng. Các anh không chỉ là những "mắt thần" nghiêm khắc trong đêm tối, mà còn là những người thầy, người anh của đồng bào. "Phên dậu số" mà các anh đang xây dựng không hề khô khan, nó được bồi đắp bằng niềm tin của ông Thái, bằng khát vọng đổi đời của thanh niên Tà Cóm và bằng cả những hy sinh thầm lặng của những người lính mang quân hàm xanh.

Nói về những bước chuyển mình của Tà Cóm và những chiến sỹ của mình, Thiếu tá Nguyễn Văn Thiện – Chính trị viên Đồn Biên phòng Trung Lý dành một sự trân trọng đặc biệt. Thiếu tá Nguyễn Văn Thiện khẳng định, kết quả của đồng chí Nhân không đơn thuần là những con số trên báo cáo thành tích mà là kết tinh của sự đoàn kết chặt chẽ giữa đơn vị và hệ thống chính trị địa phương.

Theo đồng chí Nguyễn Văn Thiện: "Trong cuộc chiến đấu tranh với tội phạm ma tuý, Đảng ủy và Ban Chỉ huy Đồn xác định công nghệ là công cụ, nhưng lòng dân mới là gốc rễ của mọi thắng lợi. Ở đồng chí Nhân, chúng tôi thấy một phong cách làm việc rất khoa học và mang tính tiên phong của một Đảng viên. Nhân không chỉ giỏi về nghiệp vụ, “đánh án” ma túy, nơi ranh giới giữa sự sống và cái chết chỉ trong gang tấc mà còn đặc biệt sắc sảo trong công tác dân vận. "

Phó Chủ tịch UBND xã Trung Lý - Ngân Văn Lon.

Phó Chủ tịch UBND xã Trung Lý - Ngân Văn Lon nhận định: Thời gian qua, Đồn Biên Phòng Trung Lý đã gây dựng được niềm tin đối với đồng bào dân tộc Mông nơi đây. Đơn cử như việc vận động nhân dân giao nộp hàng chục khẩu súng tự chế là nhiệm vụ cực kỳ khó khăn, nhưng các đồng chí trong đơn vị đã làm được nhờ sự kiên trì bám bản, bám dân. Chúng tôi cho rằng, "phên dậu số" đang được hình thành từ chính những bước chân không mỏi trên vách đá cheo leo, có thể cùng những chiếc máy trinh sát nhiệt, là bộ đàm, là smartphone nhưng cốt lõi vẫn là tinh thần thép và trái tim nóng của người lính."

Đồn Biên phòng Trung Lý tuyên truyền, vận động bà con giao nộp vũ khí tự chế.

Trung Lý hôm nay vẫn còn đó những khó khăn, vẫn còn những vùng "lõm" sóng điện thoại, nhưng chắc chắn không có vùng "lõm" về niềm tin. Bởi ở đó, có những Bộ đội Biên phòng, những "mắt thần" không bao giờ ngủ, đang ngày đêm canh giữ từng tấc đất thiêng liêng của Tổ quốc.