Đằng sau từng mức án đề nghị là cuộc “đấu trí” xuyên qua khối lượng hồ sơ khổng lồ, là yêu cầu cá thể hóa trách nhiệm đến từng bị cáo, và trên hết, là bản lĩnh kiên định của những người giữ quyền công tố trước một phiên tòa ma túy có quy mô đặc biệt lớn.
Từ 227 bị cáo đến 227 trách nhiệm hình sự phải được xem xét riêng biệt
Phiên tòa VN10 được mở từ ngày 17/8/2026, xét xử 227 bị cáo về 8 tội danh, gồm: “Vận chuyển trái phép chất ma túy”, “Mua bán trái phép chất ma túy”, “Tổ chức sử dụng trái phép chất ma túy”, “Tàng trữ trái phép chất ma túy”, “Không tố giác tội phạm”, “Che giấu tội phạm”, “Chiếm giữ trái phép tài sản” và “Sử dụng tài liệu giả của cơ quan, tổ chức”. Đây là vụ án ma túy có số lượng bị cáo được đưa ra xét xử lớn nhất từ trước đến nay.
    |
 |
| Các Kiểm sát viên thực hành quyền công tố và kiểm sát xét xử tại phiên tòa. |
Thực hành quyền công tố và kiểm sát xét xử tại điểm cầu trung tâm có các Kiểm sát viên thuộc Phòng Công tố và kiểm sát điều tra, kiểm sát xét xử sơ thẩm án an ninh, ma túy, VKSND TP Hồ Chí Minh, gồm đồng chí Đinh Quốc Dũng – Phó Trưởng phòng, các Kiểm sát viên trung cấp: Nguyễn Đình Thi, Vũ Minh Hùng, Lưu Hoài Chính, Lê Nguyên Thạch và Nguyễn Thị Mai Hương.
Với một vụ án có 227 bị cáo, yêu cầu đặt ra đối với Kiểm sát viên không chỉ là nắm chắc nội dung cáo trạng hay chứng minh hành vi phạm tội nói chung. Mỗi bị cáo là một chủ thể chịu trách nhiệm hình sự độc lập; có vị trí, vai trò, hành vi, số lượng ma túy, động cơ, mức độ tham gia và các tình tiết tăng nặng, giảm nhẹ khác nhau.
Bởi vậy, trước khi một con số về hình phạt được đề nghị tại phiên tòa, Kiểm sát viên phải trả lời bằng chứng cứ hàng loạt vấn đề: bị cáo thực hiện hành vi gì; tham gia ở khâu nào; giữ vai trò chủ mưu, cầm đầu, thực hành hay giúp sức; phải chịu trách nhiệm đối với số lượng ma túy nào; hành vi thuộc điều, khoản nào của Bộ luật Hình sự; có những tình tiết nào cần xem xét khi quyết định hình phạt.
227 bị cáo là 227 trường hợp trách nhiệm hình sự phải được cân nhắc, phân hóa và cá thể hóa trên cơ sở chứng cứ và pháp luật.
Bản luận tội – kết quả của quá trình kiểm chứng chứng cứ tại phiên tòa
Sau nhiều ngày xét hỏi công khai, sáng 24/8/2026, đại diện VKSND TP Hồ Chí Minh trình bày quan điểm giải quyết vụ án. Viện kiểm sát xác định, đây là vụ án đặc biệt nghiêm trọng, có tính chất xuyên quốc gia, quy mô lớn, thủ đoạn tinh vi. Đường dây hoạt động theo chuỗi từ đưa ma túy từ nước ngoài vào Việt Nam, tàng trữ, phân phối, bán lẻ đến tổ chức sử dụng. Các đối tượng sử dụng các ứng dụng liên lạc, nhóm kín, tài khoản ngân hàng không chính chủ, dịch vụ giao nhận hàng hóa cùng nhiều phương thức che giấu để đối phó với cơ quan chức năng.
|
 |
| Kiểm sát viên, đại diện Viện kiểm sát công bố bản luận tội tại phiên tòa. |
Quá trình xét hỏi cũng đặt Kiểm sát viên trước nhiều tình huống tố tụng phức tạp. Phần lớn bị cáo thừa nhận hành vi, nhưng một số bị cáo không nhận tội hoặc thay đổi lời khai. Trong những trường hợp đó, lời khai không được xem xét một cách đơn lẻ.
Kiểm sát viên phải đặt lời khai tại phiên tòa trong mối liên hệ với vật chứng, dữ liệu điện tử, sao kê tài khoản, kết luận giám định, kết quả đối chất, nhận dạng và các tài liệu khác đã được thu thập hợp pháp trong hồ sơ. Trên cơ sở kiểm tra công khai tại phiên tòa, Viện kiểm sát khẳng định có đủ căn cứ xác định hành vi phạm tội của các bị cáo như cáo trạng đã truy tố.
Đó chính là ý nghĩa của hoạt động tranh tụng. Quan điểm buộc tội không chỉ được hình thành từ hồ sơ, mà phải đứng vững sau quá trình kiểm tra, đối chiếu và tranh luận công khai tại phiên tòa.
Nghiêm khắc với người chủ mưu, phân hóa với từng mắt xích
Trên cơ sở kết quả xét hỏi, tính chất, mức độ hành vi, vai trò của từng bị cáo cùng các tình tiết tăng nặng, giảm nhẹ trách nhiệm hình sự, Viện kiểm sát đã đề nghị Hội đồng xét xử quyết định hình phạt tương ứng đối với 227 bị cáo.
Trong đó, 9 bị cáo bị đề nghị mức án tử hình về tội “Mua bán trái phép chất ma túy”. Hà Danh Nậm được xác định giữ vai trò chủ mưu, điều hành đường dây, tổ chức đưa ma túy từ Pháp về Việt Nam và chỉ đạo các đầu mối trong nước tiếp nhận, vận chuyển, phân phối nên bị đề nghị mức hình phạt cao nhất. Ở các vị trí, vai trò khác, mức hình phạt được phân hóa tương ứng.
Hoàng Sỹ Thắng bị đề nghị tù chung thân, Bùi Văn Ánh bị đề nghị 20 năm tù. Đối với các bị cáo phạm tội tổ chức sử dụng hoặc tàng trữ trái phép chất ma túy, Viện kiểm sát căn cứ trực tiếp vào hành vi, số lần thực hiện, vai trò và tình tiết của từng người để đề nghị mức hình phạt phù hợp.
|
 |
| Người bào chữa lắng nghe Viện kiểm sát đề nghị Hội đồng xét xử quyết định hình phạt đối với bị cáo. |
Việc có những bị cáo bị đề nghị hình phạt cao nhất của pháp luật, trong khi những bị cáo khác được đề nghị các mức án tù có thời hạn khác nhau, thể hiện nguyên tắc xuyên suốt trong thực hành quyền công tố. Đó là nghiêm trị người tổ chức, cầm đầu, những mắt xích nguy hiểm. Đồng thời phân hóa trách nhiệm, không đánh đồng vai trò của những người tham gia.
Mức án đề nghị vì vậy không phải là những con số được đặt cạnh tên từng bị cáo, mà là kết quả của quá trình cân nhắc giữa tính nghiêm minh của pháp luật và yêu cầu cá thể hóa trách nhiệm hình sự.
Một điểm đặc biệt tại phiên tòa VN10 là việc VKSND TP Hồ Chí Minh đẩy mạnh ứng dụng công nghệ thông tin, sử dụng hồ sơ kiểm sát điện tử phục vụ trực tiếp công tác thực hành quyền công tố và kiểm sát xét xử.
Thay vì phải xử lý một khối lượng đồ sộ tài liệu giấy, các tài liệu, chứng cứ đã được số hóa, sắp xếp khoa học để Kiểm sát viên có thể nhanh chóng tra cứu, đối chiếu ngay tại phiên tòa. Khi cần làm rõ mâu thuẫn trong lời khai hoặc chứng minh một nội dung cụ thể, tài liệu, dữ liệu điện tử có thể được truy xuất và trình chiếu để phục vụ xét hỏi, tranh luận.
Với 227 bị cáo, hàng trăm hành vi và rất nhiều mối quan hệ đan xen, giá trị của chuyển đổi số không chỉ nằm ở việc “không phải mang nhiều hồ sơ giấy”.
Quan trọng hơn, công nghệ giúp Kiểm sát viên tìm đúng chứng cứ vào đúng thời điểm, đối chiếu ngay lời khai đang diễn ra tại phiên tòa với tài liệu đã được số hóa và nhanh chóng kiểm chứng những vấn đề phát sinh.
|
 |
| Hồ sơ kiểm sát điện tử phục vụ công tác thực hành quyền công tố và kiểm sát xét xử tại phiên tòa. |
Để một chứng cứ được sử dụng đúng, một câu hỏi được đặt đúng trọng tâm và một mức hình phạt được đề nghị có căn cứ, yếu tố quyết định vẫn là trình độ nghiệp vụ, khả năng đánh giá chứng cứ và bản lĩnh của người Kiểm sát viên.
Sau mỗi mức án là trách nhiệm của người thực hành quyền công tố
Phần luận tội và đề nghị mức hình phạt sáng 24/8/2026 là một dấu mốc quan trọng của phiên tòa VN10. Đối với Kiểm sát viên, đây cũng là thời điểm kết tinh của quá trình chuẩn bị hồ sơ, nghiên cứu chứng cứ, xây dựng kế hoạch xét hỏi, dự kiến tình huống tranh tụng và theo dõi liên tục diễn biến phiên tòa.
Trong một vụ án có 227 bị cáo, chỉ một sự nhầm lẫn về hành vi, số lượng ma túy, điều khoản áp dụng hay tình tiết lượng hình cũng có thể trực tiếp ảnh hưởng đến quyền và lợi ích của một con người. Vì vậy, càng ở những vụ án lớn, yêu cầu thận trọng, khách quan và chính xác càng phải được đặt ở mức cao nhất.
Sự kiên quyết của công tố không đồng nghĩa với việc chỉ đề nghị những bản án nghiêm khắc. Bản lĩnh của Kiểm sát viên trước hết là khả năng bảo vệ được một quan điểm có căn cứ: nghiêm khắc đối với người chủ mưu, cầm đầu và những hành vi đặc biệt nguy hiểm; phân hóa đúng với người có vai trò thứ yếu; ghi nhận đầy đủ những tình tiết được hưởng khoan hồng và chịu trách nhiệm đến cùng đối với từng đề nghị mà mình đưa ra trước Hội đồng xét xử.
Đằng sau 227 mức hình phạt được đề nghị vì thế là 227 lần người thực hành quyền công tố phải tự đặt câu hỏi mức án này đã tương xứng với hành vi, vai trò và hậu quả mà bị cáo gây ra hay chưa?
Đó cũng là hình ảnh rõ nét nhất của Kiểm sát viên tại phiên tòa VN10, thể hiện sự kiên quyết nhưng không cực đoan, nghiêm khắc nhưng phải công bằng, tranh tụng bằng chứng cứ, thuyết phục bằng lập luận và bảo vệ pháp luật bằng trách nhiệm nghề nghiệp.
Bởi đích đến của hoạt động công tố không đơn thuần là một bản án nghiêm khắc, mà là một phán quyết được xây dựng trên sự thật khách quan, đúng người, đúng tội, đúng pháp luật – để sự nghiêm minh của pháp luật đồng thời cũng là sự công bằng của công lý.