Dự án đình trệ, kéo dài vì những lý do bất khả kháng
Sau nhiều năm triển khai, Dự án Khu dịch vụ xây dựng Tân Việt đã bị thu hồi đất và chấm dứt hoạt động do vi phạm tiến độ sử dụng đất. Không đồng tình với quyết định này, doanh nghiệp cho rằng quá trình triển khai gặp nhiều trở ngại khách quan và tiếp tục kiến nghị cơ quan chức năng xem xét lại.
Trong đơn gửi đến Báo Bảo vệ pháp luật cũng như trong văn bản kiến nghị gửi UBND tỉnh Quảng Ngãi, Ban quản lý Khu kinh tế Dung Quất và các Khu công nghiệp Quảng Ngãi (BQL Dung Quất), Công ty cổ phần Tân Việt – Chủ đầu tư Dự án Khu dịch vụ xây dựng Tân Việt cho biết:
Dự án có vốn đầu tư 50 tỷ đồng, diện tích đất thuê sử dụng 49.144m2, có thời hạn thuê đất 49 năm. Năm 2007 dự án được cấp giấy chứng nhận đầu tư lần đầu. Sau đó dự án được điều chỉnh giấy chứng nhận đầu tư 3 lần.
Sau khi được cấp giấy chứng nhận đầu tư, Công ty cổ phần Tân Việt đã hoàn thành công tác bồi thường, chi trả cho dân, đồng thời tập trung nhân lực, trang thiết bị, máy móc chuyên dùng triển khai đầu tư.
“Tuy nhiên, trong quá trình triển khai thực hiện dự án, cả 2 phía chúng tôi và BQL Dung Quất đều có những khó khăn, bất cập khiến việc thực hiện dự án chậm trễ” – Đại diện Công ty cổ phần Tân Việt cho biết.
Theo phía công ty, năm 2007 công ty chi trả xong cho các hộ dân trong vùng dự án nhưng BQL Dung Quất và chính quyền địa phương chưa bố trí được nơi cho người dân cải táng dẫn đến chỉ giải phóng được một phần mặt bằng.
Năm 2019 (12 năm sau), BQL Dung Quất mới hoàn thành việc di dời mồ mả, bàn giao mặt bằng sạch cho dự án.
“Trong 12 năm đình trệ đó, chúng tôi vẫn tập trung nhân lực, mua sắm trang thiết bị cần thiết để thi công theo giấy phép xây dựng. Nhưng việc thi công chỉ mang tính cầm chừng, bởi vị trí dự án rất gần khu dân cư, không thể phá đá bằng phương pháp nổ mìn; chưa bố trí được nơi cho người dân cải táng; BQL Dung Quất chưa chỉ định được bãi đổ thải dẫn đến công ty không thể đổ bỏ lượng đất đá đào xúc ra ngoài..” – Đại diện Công ty cổ phần Tân Việt cho biết.
    |
 |
| Đại diện doanh nghiệp cho biết đã tốn tâm sức, tài lực để di dời mồ mả, bóc đất tầng phủ, hạ cốt độ cao. |
Từ cuối năm 2019 đến năm 2021, chủ đầu tư dự án đã hoàn thành nhiều hạng mục trên hiện trường dự án, từ rà phá bom mìn đến bóc đất tầng phủ (80.000m3), hạ cốt độ cao (70.000m3), đến di dời và san lấp đất đá (500.000m3), với tổng khối lượng đá làm vật liệu xây dựng gần 160.000m3.
Đáng chú ý, chủ đầu tư dự án đã hoàn chỉnh lắp đặt dây chuyền nghiền đá, trạm cân 80 tấn, trạm điện 1.300kVA… Trong đó một phần đã đi vào sản xuất kinh doanh.
Trong thời gian này, chủ đầu tư dự án đã chủ động xin điều chỉnh tiến độ thực hiện và được BQL Dung Quất đồng ý gia hạn sử đụng đất đến ngày 7/3/2021; giãn tiến độ thực hiện dự án đến hết tháng 12/2020.
Cũng thời điểm này, đại dịch Covid-19 ập đến, dự án bắt buộc phải dừng lại sau nhiều lần phong tỏa, giản cách, khiến dự án chậm tiến độ.
“Từ tháng 12/2020 đến tháng 5/2022, công ty chúng tôi đã có 6 lần kiến nghị xin gia hạn, trong đó nêu rõ những nguyên nhân, lý do bất khả kháng khiến dự án bị chậm trễ (như đã nói trên –PV). Thế nhưng, BQL Dung Quất vẫn quyết định thu hồi đất và chấm dứt hoạt động dự án. Kể cả từ tháng 6/2022 đến nay, chúng tôi tiếp tục có nhiều kiến nghị gửi UBND tỉnh và UBND tỉnh cũng đã có công văn chỉ đạo nhưng BQL Dung Quất vẫn viện dẫn lý do để không xem xét” – Đại diện công ty cho biết.
Tháng 3/2024 Công ty cổ phần Tân Việt vẫn tiếp tục nộp tiền thuê đất hàng năm, thuế giá trị gia tăng hàng sản xuất kinh doanh cùng các khoản chi phí khác hơn 2,5 tỷ đồng; hoàn thành nghĩa vụ thuế với ngân sách Nhà nước gần 668 triệu đồng.
Địa phương đã xem xét thấu đáo?
Để xác nhận những nội dung phía Công ty cổ phần Tân Việt có đơn kiến nghị, phóng viên Báo Bảo vệ pháp luật đã trực tiếp về địa phương, đến hiện trường thực hiện dự án cũng như làm việc với đại diện BQL Dung Quất để có câu trả lời khách quan đến bạn đọc.
Trên khu đất gần 5 ha, nhiều hạng mục như nhà điều hành, trạm cân, trạm biến áp vẫn còn hiện hữu. Phía sau là phần đồi đá đã được hạ cốt, san gạt tạo mặt bằng. Những dấu vết thi công cho thấy dự án từng được triển khai với quy mô đáng kể trước khi dừng lại.
    |
 |
| Trạm biến áp do doanh nghiệp đầu tư. |
Nhiều người dân xung quanh hiện trường dự án cũng xác nhận việc công ty đã thực hiện chi trả bồi thường, di dời mồ mả… Họ cũng cho biết việc di dời mồ mả, cải táng được thực hiện trong thời gian dài, bởi liên quan đến yếu tố tâm linh, nên việc vận động người dân mất nhiều thời gian.
Ông Đào Nguyên Hòa – Trưởng phòng Quản lý môi trường và Giám sát đầu tư (BQL Dung Quất) cho biết, đã nhận được những kiến nghị của Công ty cổ phần Tân Việt và phía BQL Dung Quất đã có văn bản phúc đáp cho công ty.
    |
 |
| Phóng viên báo Bảo vệ pháp luật làm việc với ông Đào Nguyên Hòa - Đại diện Ban quản lý Khu kinh tế Dung Quất và các Khu công nghiệp Quảng Ngãi. |
Theo đó, ngày 30/5/2022 BQL Dung Quất đã có quyết định 144/QĐ về việc thu hồi đất. Trước đó, dự án đã được gia hạn tiến độ 3 lần, đến tháng 11/2017 chấp thuận giãn tiến độ dự án. Tháng 3/2019 BQL Dung Quất cũng đã có quyết định gia hạn tiến độ sử dụng đất đến tháng 3/2021.
Lý giải cho quyết định thu hồi đất, ông Đào Nguyên Hòa cho biết, dự án vi phạm tiến độ sử dụng đất đã được gia hạn, nên thuộc trường hợp phải thu hồi đất theo Luật đất đai 2013.
Trước câu hỏi vì sao không xem xét các trường hợp bất khả kháng (dịch bệnh Covid-19) mà công ty đã nêu ra trong các kiến nghị, đại diện BQL Dung Quất cho biết, trong văn bản phúc đáp công ty đã xem xét đến, dự án chỉ có 18 ngày được xét trường hợp bất khả kháng ảnh hưởng đến tiến độ sử dụng đất do ảnh hưởng trực tiếp của dịch bệnh?!
Đại diện BQL Dung Quất cũng cho biết, sau quyết định thu hồi đất, ngày 12/7/2022 phía BQL cũng đã có Quyết định 189/QĐ-BQL về chấm dứt hoạt động dự án dựa trên cơ sở quyết định thu hồi đất đã ban hành.
    |
 |
| Trạm cân 80 tấn do doanh nghiệp đầu tư khi triển khai thực hiện dự án. |
Đại diện pháp lý của Công ty cổ phần Tân Việt cho biết, hiện nay Quốc Hội đã có Nghị quyết 29/2026/QH16 ngày 24/4/2026 và Chính phủ đã có Nghị định 147/2026/NĐ-CP. Tuy nhiên, việc dự án có thuộc phạm vi điều chỉnh của 2 văn bản pháp lý quan trọng này hiện nay đang có quan điểm khác nhau.
Đại diện pháp lý của Công ty cho rằng, 2 văn bản pháp lý nêu trên đã quy định, đưa ra cơ chế đặc thù để xem xét cho phép những dự án được tiếp tục triển khai thay vì phải hủy bỏ toàn bộ, kể cả những dự án đã bị thu hồi đất, chấm dứt hoạt động dự án (như dự án của công ty Tân Việt – PV), nhưng căn cứ vào các trường hợp đặc thù, bất khả kháng khiến dự án vi phạm tiến độ sử dụng đất, vi phạm thời gian thực hiện dự án thì được xem xét phục hồi, tiếp tục triển khai dự án. Nhất là khi dự án của Công ty cổ phần Tân Việt hiện phù hợp với quy hoạch hiện hành của tỉnh, không có tranh chấp, khiếu kiện, nhà đầu tư có đủ năng lực tiếp tục thực hiện dự án và có nguyện vọng tiếp tục thực hiện dự án vì đã bỏ ra một nguồn lực lớn để thực hiện dự án từ khi hình thành đến nay.
Trước ý kiến này, ông Đào Nguyên Hòa cho biết, phía BQL đã có văn bản phúc đáp dự án Khu dịch vụ xây dựng Tân Việt không thuộc đối tượng áp dụng Nghị quyết 29/2026 và Nghị định 147/2026. Đồng thời cho biết, trong văn bản phúc đáp trước đây gửi công ty, BQL Dung Quất đã cho biết “Trường hợp nhà đầu tư có nhu cầu thực hiện đầu tư dự án tại vị trí này, nhà đầu tư liện hệ với BQL để hướng dẫn thực hiện theo quy định”.
    |
 |
| Phóng viên báo Bảo vệ pháp luật tìm hiểu thực tế tại hiện trường thực hiện dự án. |
Như vậy có thể thấy, bản chất của vụ việc hiện nay không nằm ở việc dự án chậm tiến độ hay không, bởi điều này cả hai bên đều thống nhất. Điểm khác biệt là doanh nghiệp cho rằng nguyên nhân chậm tiến độ xuất phát từ nhiều yếu tố khách quan, bất khả kháng nên thuộc diện được xem xét theo cơ chế đặc thù; trong khi Ban Quản lý cho rằng dự án không thuộc phạm vi điều chỉnh của các quy định này.
Dù quan điểm giữa doanh nghiệp và cơ quan quản lý vẫn còn khác nhau về phạm vi áp dụng Nghị quyết 29/2026 và Nghị định 147/2026, vụ việc cho thấy nhiều vấn đề cần được làm rõ trong quá trình xử lý các dự án chậm tiến độ nhưng có yếu tố khách quan. Việc cơ quan có thẩm quyền xem xét kiến nghị của doanh nghiệp sẽ không chỉ quyết định số phận của một dự án cụ thể mà còn là cách vận dụng các cơ chế tháo gỡ khó khăn mà Quốc hội và Chính phủ mới ban hành.