Gắn bó với lớp xoá mù
Trước mỗi buổi học, Thiếu tá Hơ Văn Di thường chủ động liên hệ với Bí thư chi bộ bản Sùng A Tông để nhờ thông báo trên loa truyền thanh, nhắc bà con sắp xếp công việc đến lớp đúng giờ. Bởi anh hiểu, với những học viên của mình, việc đến lớp chưa bao giờ là điều dễ dàng.
Có những chị em nhà cách điểm học gần 2km. Ban ngày họ lên nương, lên rẫy, tối về lại tất bật cơm nước, chăm sóc con nhỏ. Vì thế, khung giờ 19h30' được lựa chọn không đơn thuần theo thời gian biểu của một lớp học, mà xuất phát từ sự thấu hiểu hoàn cảnh của từng học viên. Muốn bà con biết chữ, trước hết phải tạo điều kiện để bà con có thể đến lớp.
    |
 |
| Lớp học của "thầy Di" vào ban đêm ở bản Tà Cóm. |
Sinh ra và lớn lên tại bản Cơm, xã Pù Nhi, trong một gia đình dân tộc Mông, Hơ Văn Di thấu hiểu hơn ai hết những nhọc nhằn, thiếu thốn của đồng bào mình. Những khó khăn trong cuộc sống, những thiệt thòi do không biết chữ đã trở thành động lực để anh lựa chọn con đường phụng sự quê hương.
Năm 22 tuổi, anh viết đơn tình nguyện nhập ngũ, được phân công về Đồn Biên phòng Quang Chiểu. Năm 2001, sau khi hoàn thành chương trình đào tạo Trung cấp Biên phòng, anh tiếp tục nhận nhiệm vụ tại Đồn Biên phòng Trung Lý. Từ đó, cuộc đời người lính của anh gắn bó với những bản làng vùng cao, nơi cuộc sống của đồng bào còn nhiều khó khăn, thiếu thốn.
Năm 2009, Hơ Văn Di bắt đầu tham gia mở các lớp xóa mù chữ cho người dân trên địa bàn. Công việc của người lính biên phòng vốn đã bộn bề, nhưng anh vẫn dành thời gian, tâm huyết cho những lớp học đặc biệt. Từ những lớp học đầu tiên còn nhiều bỡ ngỡ, anh dần trở thành người được đơn vị tin tưởng giao nhiệm vụ đứng lớp.
Đến nay, hàng trăm người dân đã được Thiếu tá hướng dẫn đọc, viết, làm quen với những phép tính đơn giản, từng bước vượt qua mặc cảm để tự tin hơn trong cuộc sống.
Thiếu tá Hơ Văn Di chia sẻ: Muốn dạy được đồng bào Mông, trước hết phải hiểu tiếng nói, phong tục, tập quán và tâm lý của bà con. Không thể nóng vội, càng không thể áp đặt cách dạy của người miền xuôi. Có người chỉ sau một tháng đã đọc thông, viết thạo, nhưng cũng có người phải kiên trì luyện từng nét chữ. Bởi đôi bàn tay vốn quen cầm cuốc, cầm dao phát nương nay mới bắt đầu tập cầm bút.
Đặc biệt, nhiều học viên đã lớn tuổi, từng mặc cảm vì không biết chữ, ngại ngùng khi phải ngồi học cùng những người khác. Để xóa đi rào cản ấy, anh không chỉ giảng bài bằng tiếng phổ thông mà còn sử dụng tiếng Mông để giải thích khi cần thiết. Những điều khó hiểu được anh diễn giải bằng ngôn ngữ gần gũi, những ví dụ gắn với cuộc sống hằng ngày.
Chính sự đồng cảm của một người cùng dân tộc, sự kiên trì của “người thầy” và tình cảm chân thành của người lính đã giúp các lớp học ngày càng đông hơn.
Già làng bản Tà Cóm Thào A Thái chia sẻ: “Thầy giáo Di là người cán bộ tận tụy, trách nhiệm và hết lòng vì bà con dân bản. Thầy không quản ngại khó khăn,vất vả, kiên trì mang con chữ đến với bà con. Trước đây, nhiều người lớn tuổi trong bản không biết chữ, muốn đọc một tờ giấy hay viết tên mình cũng khó. Từ ngày có thầy Di kiên trì đến dạy, bà con có cơ hội học đọc, học viết, biết tính toán những việc đơn giản trong cuộc sống. Đối với chúng tôi, thầy không chỉ là người thầy giáo mà còn là người con của bản làng”.
Với Hơ Văn Di, xóa mù chữ chưa bao giờ chỉ dừng lại ở việc giúp người dân biết đọc, biết viết. Anh luôn quan niệm, khi người dân có tri thức, hiểu biết được nâng lên, họ sẽ có thêm khả năng tiếp cận thông tin, nắm bắt chủ trương, chính sách và tự bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp của mình.
Bởi vậy, trong mỗi buổi học, bên cạnh việc hướng dẫn từng con chữ, anh còn khéo léo lồng ghép nội dung tuyên truyền về chủ quyền biên giới, giữ gìn an ninh, trật tự, phòng, chống tội phạm và những quy định pháp luật gắn với đời sống.
Anh Thào A Sự, bản Tà Cóm chia sẻ: “Thầy Di nói chuyện dễ hiểu lắm, bà con mình nghe là hiểu chứ không phải những lời khó nghe, khó nhớ. Thầy hay lấy chuyện trong bản, chuyện bà con đi làm nương, làm rẫy để giảng giải nên ai cũng dễ tiếp thu. Thầy còn bảo ban bà con phải biết giữ rừng, giữ đất, giữ đường biên, cột mốc, không làm điều gì vi phạm pháp luật để bản làng được yên vui. Những chuyện như tảo hôn, lấy người cùng dòng họ, rồi ma chay làm nhiều ngày, tốn kém, thầy cũng đến tận nhà khuyên bảo. Thầy còn chỉ cho bà con cách làm ăn, phát triển kinh tế. Thầy kiên trì lắm, nói đi nói lại cho bà con hiểu. Bà con quý thầy vì thầy không chỉ dạy cái chữ mà còn chỉ bảo nhiều điều hay, điều tốt để cuộc sống trong bản ngày càng đổi thay”.
    |
 |
| Trung tá Nguyễn Văn Thiện, Bí thư Đảng ủy, Chính trị viên Đồn Biên phòng Trung Lý. |
Trung tá Nguyễn Văn Thiện, Bí thư Đảng ủy, Chính trị viên Đồn Biên phòng Trung Lý, đánh giá: “Đồng chí Hơ Văn Di là người cán bộ mẫu mực, gắn bó mật thiết với người dân, nói dân nghe, làm dân tin. Nhiều mô hình, phong trào ở địa bàn thành công có dấu ấn của đồng chí Di”.
Theo Trung tá Nguyễn Văn Thiện, thông qua những lớp học xóa mù chữ, Hơ Văn Di đã góp phần đưa tri thức, chủ trương, đường lối của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước đến gần hơn với đồng bào vùng biên; qua đó nâng cao nhận thức, củng cố niềm tin của Nhân dân và xây dựng thế trận lòng dân vững chắc nơi phên dậu Tổ quốc.
    |
 |
| Ông Ngân Văn Lon, Phó chủ tịch UBND xã Trung Lý. |
Ông Ngân Văn Lon, Phó Chủ tịch UBND xã Trung Lý ghi nhận: Tà Cóm là địa bàn vùng sâu, vùng xa, điều kiện đi lại còn nhiều khó khan; Việc vận động người dân đến lớp học chữ không hề dễ dàng, bởi nhiều người đã lớn tuổi, bận rộn với công việc nương rẫy và cuộc sống mưu sinh. Thế nhưng, bằng tình yêu thương, sự kiên trì và tinh thần trách nhiệm của người chiến sĩ, Thiếu tá Di đã không quản ngại vượt qua những trở ngại về địa hình, thời tiết để mang con chữ đến với bà con.
Theo ông, lợi thế am hiểu tiếng nói, phong tục, tập quán của đồng bào Mông giúp Hơ Văn Di tạo được sự gần gũi, tin tưởng. Những lớp học do anh trực tiếp đứng lớp không chỉ giúp người dân biết đọc, biết viết mà còn góp phần thay đổi nếp nghĩ, cách làm, nâng cao ý thức chấp hành pháp luật và cùng chính quyền giữ gìn an ninh, trật tự trên địa bàn.
Những nỗ lực không ngừng ấy đã được ghi nhận bằng nhiều phần thưởng xứng đáng. Năm 2023, Hơ Văn Di được Chủ tịch UBND tỉnh Thanh Hóa tặng Bằng khen vì có thành tích trong công tác phổ cập giáo dục, xóa mù chữ cho nhân dân khu vực biên giới. Đặc biệt, năm 2025, anh là một trong 55 cá nhân tiêu biểu được Bộ Tư pháp tuyên dương danh hiệu “Gương sáng pháp luật” toàn quốc nhân Ngày Pháp luật Việt Nam (9/11).
Đó là sự ghi nhận đối với những đóng góp của một người lính đã dành hơn 20 năm gắn bó với đồng bào Mông nơi rẻo cao. Nhưng có lẽ, phần thưởng ý nghĩa nhất đối với anh không nằm ở những tấm bằng khen hay danh hiệu, mà chính là sự trưởng thành của những học viên từng rụt rè, mặc cảm, nay đã có thể tự tay viết tên mình; những người mẹ biết đọc để dạy con, biết chữ để tìm hiểu chính sách, pháp luật và chủ động hơn trong cuộc sống.