    |
 |
| Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn chủ trì; Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Thị Hồng điều hành nội dung làm việc (Ảnh: Media Quốc hội). |
Sáng 9/8, tiếp tục chương trình Kỳ họp không thường lệ thứ Nhất, dưới sự chủ trì của Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn, sự điều hành của Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Thị Hồng, Quốc hội thảo luận ở hội trường về: dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Ngân hàng Nhà nước Việt Nam, Luật Phòng, chống rửa tiền và Luật Các tổ chức tín dụng.
Cần thiết kế các dấu hiệu đáng ngờ theo nhóm
Phát biểu thảo luận, đại biểu Trịnh Thị Tú Anh (Đoàn ĐBQH tỉnh Lâm Đồng) đánh giá cao việc Ban soạn thảo đã đưa 15 dấu hiệu giao dịch đáng ngờ liên quan đến tài sản mã hóa vào Dự thảo Luật (Điều 33a). Đây là bước tiến quan trọng trong việc cụ thể hóa Khuyến nghị 15 của FATF và tạo cơ sở pháp lý cho việc nhận diện, đánh giá và kiểm soát rủi ro rửa tiền liên quan đến tài sản mã hóa.
|
 |
| Đại biểu Trịnh Thị Tú Anh phát biểu thảo luận (Ảnh: Media Quốc hội). |
Từ góc độ công nghệ, đại biểu Tú Anh đưa ra 3 vấn đề. Theo đó, cần thiết kế các dấu hiệu đáng ngờ theo nhóm. 15 dấu hiệu giao dịch đáng ngờ trong Dự thảo hiện chưa được cấu trúc theo các nhóm dấu hiệu có cùng tính chất, mà đang được liệt kê khá dàn trải. Đề nghị hệ thống lại theo từng nhóm để điều khoản rõ ràng, logic hơn.
Vị đại biểu đoàn Lâm Đồng cũng cho rằng, không nên coi 15 dấu hiệu là một danh sách đóng. Hệ sinh thái Web3 – (thế hệ Internet dựa trên công nghệ phi tập trung) – và DeFi (tài chính phi tập trung), đang phát triển rất nhanh. Cùng với đó là các mô hình giao dịch mới, các giao thức mới và các phương thức mới để che giấu hoặc phân tán dòng tiền.
AI cũng đang được sử dụng ngày càng nhiều để tự động hóa hoạt động giao dịch và có thể làm thay đổi đáng kể mô hình rủi ro. Vì vậy, đề nghị, bên cạnh các dấu hiệu được quy định cụ thể trong Luật, cần có một quy định mở, giao Thống đốc Ngân hàng Nhà nước quy định bổ sung các dấu hiệu giao dịch đáng ngờ liên quan đến tài sản mã hóa theo từng thời kỳ.
|
 |
| Các đại biểu tham dự Phiên họp (Ảnh: Media Quốc hội). |
Đề cập đến việc cần bảo đảm năng lực kỹ thuật để phát hiện các dấu hiệu trên chuỗi, đại biểu Tú Anh đề nghị Ngân hàng Nhà nước nghiên cứu xây dựng hoặc tổ chức cung cấp hạ tầng công nghệ giám sát dùng chung theo mô hình SupTech/RegTech, trong đó có các công cụ phân tích On-chain, cơ chế chia sẻ dữ liệu và hệ thống cảnh báo rủi ro cho các tổ chức thuộc diện báo cáo. Như vậy, thay vì yêu cầu từng ngân hàng tự xây dựng một hệ thống phân tích blockchain riêng, chúng ta có thể hình thành một năng lực giám sát dùng chung ở cấp độ quốc gia.
Yếu tố thứ ba, theo đại biểu Tú Anh, cần hình thành năng lực phân tích và điều tra tài chính số. Một hệ thống giám sát tốt cũng chưa đủ nếu cơ quan tiếp nhận và xử lý báo cáo giao dịch đáng ngờ không có năng lực phân tích tương ứng.
“Tôi cho rằng đối với tài sản mã hóa, chúng ta cần chuyển từ tư duy “quy định phải phát hiện dấu hiệu nào” sang tư duy đầy đủ hơn là “phát hiện bằng dữ liệu nào, bằng công cụ nào và ai có năng lực phân tích kết quả đó”. Nếu thiếu một trong ba yếu tố này, quy định rất dễ dừng ở yêu cầu tuân thủ trên văn bản”, đại biểu Tú Anh chia sẻ.
Góp phần phòng chống tình trạng khủng bố, lừa đảo qua mạng
Phát biểu thảo luận, đại biểu Trần Hoàng Ngân (Đoàn ĐBQH Thành phố Hồ Chí Minh) bày tỏ, tại Điều 2 dự thảo Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Phòng, chống rửa tiền, có 19 nội dung. Đây là một nội dung rất quan trọng.
|
 |
| Đại biểu Trần Hoàng Ngân phát biểu thảo luận (Ảnh: Media Quốc hội). |
Đại biểu đề nghị, Ban soạn thảo lưu ý thêm ngoài việc phòng chống rửa tiền còn góp phần phòng chống tình trạng khủng bố, lừa đảo qua mạng, yêu cầu khách hàng đến ngân hàng rút tiền, chuyển tiền với số tiền lớn.
Cùng với đó, đề nghị các bộ ngành có liên quan phải thông báo cho Ngân hàng Nhà nước khi phát hiện liên quan đến các dấu hiệu đáng ngờ trong lĩnh vực tài sản mã hóa.
Đại biểu Trần Hoàng Ngân cũng kiến nghị bổ sung thêm các chức năng để góp phần cho việc cơ cấu lại thị trường tài chính Việt Nam, cho phép ngân hàng thương mại đóng vai trò nhiệm vụ là đại lý, quản lý tài sản bảo đảm của trái phiếu doanh nghiệp riêng lẻ.
Bên cạnh đó, đại biểu cũng đề nghị Ngân hàng Nhà nước cần yêu cầu các ngân hàng thương mại khi làm nhiệm vụ này phải giải thích rõ cho khách hàng đâu là đại lý phát hành, đâu là bảo lãnh thanh toán phát hành, đâu là đại lý quản lý tài sản đảm bảo? để khách hàng không bị nhầm lẫn.
Đưa các nhà cung cấp dịch vụ tài sản mã hóa vào đối tượng báo cáo là cần thiết
Phát biểu thảo luận, GS.TS Nguyễn Minh Đức, Phó Chủ nhiệm Uỷ ban Quốc phòng, An ninh và Đối ngoại, đại biểu Đoàn ĐBQH Thành phố Hồ Chí Minh nhất trí việc dự thảo đã bổ sung quy định về dịch vụ tài sản mã hóa, bởi đã đáp ứng được yêu cầu của thực tiễn đặc biệt trong bối cảnh tội phạm công nghệ cao, các dòng tiền ẩn danh ngày càng tinh vi.
|
 |
| Đại biểu Nguyễn Minh Đức phát biểu thảo luận (Ảnh: Media Quốc hội). |
Về khung pháp lý đối với dịch vụ tài sản mã hóa, đại biểu Đức cho rằng, hiện nay, Việt Nam đã chính thức ghi nhận khái niệm tài sản số và tài sản mã hóa tại Luật Công nghiệp công nghệ số năm 2025 và đang chuẩn bị triển khai thị trường thí điểm. Do đó, việc dự thảo Luật Phòng, chống rửa tiền đưa các nhà cung cấp dịch vụ tài sản mã hóa vào đối tượng báo cáo là cần thiết, tương thích với các quy định về quyền tài sản tại Bộ luật Dân sự.
Để lấp khoảng trống phòng, chống rửa tiền trong lĩnh vực công nghệ cao và tránh độ vênh giữa các luật, đại biểu kiến nghị cần bổ sung điều khoản dẫn chiếu rõ ràng các khái niệm về tài sản số, tài sản mã hóa và dịch vụ tài sản mã hóa áp dụng theo quy định tại Luật Công nghiệp công nghệ số và Bộ luật Dân sự.
|
 |
| Các đại biểu tham dự Phiên họp (Ảnh: Media Quốc hội). |
Cùng với đó, cần quy định rõ nghĩa vụ đặc thù đối với nhà cung cấp dịch vụ tài sản mã hóa. Đối tượng báo cáo là bắt buộc, các tổ chức cung cấp dịch vụ tài sản mã hóa phải tuân thủ nghiêm ngặt các tiêu chuẩn kỹ thuật bao gồm: thực hiện quy trình nhận biết và xác minh danh tính khách hàng; áp dụng quy tắc lữ hành đối với mọi giao dịch chuyển giao tài sản mã hóa để lưu trữ và minh bạch thông tin người gửi, người nhận; thiết lập chế độ lưu trữ nhật ký giao dịch và báo cáo kịp thời các giao dịch có giá trị lớn hoặc giao dịch đáng ngờ.
Cùng với đó, đại biểu Nguyễn Minh Đức cũng kiến nghị giao rõ trách nhiệm quản lý nhà nước của các bộ, ngành…