Phân tích 102 vụ án hành chính bị hủy để nâng cao chất lượng công tác kiểm sát

Chiều 29/5, VKSND tối cao tổ chức hội nghị chuyên đề “Rút kinh nghiệm về công tác kiểm sát việc giải quyết các vụ án hành chính thông qua các vụ án bị Hội đồng Thẩm phán TAND tối cao hủy”. Hội nghị được tổ chức trực tiếp tại TP Đà Nẵng và kết nối trực tuyến đến 390 điểm cầu các đơn vị trong toàn ngành KSND. 

Điểm cầu chính tại Trung tâm Hành chính TP Đà Nẵng dự và chỉ đạo có đồng chí Nguyễn Đức Thái - Phó Viện trưởng VKSND tối cao. Tham dự hội nghị còn có lãnh đạo Vụ Kiểm sát án hành chính, kinh doanh thương mại; lãnh đạo, Kiểm sát viên Viện Công tố và Kiểm sát xét xử phúc thẩm, VKSND cấp tỉnh,TP VKSND khu vực trong toàn Ngành.

Tại hội nghị, đồng chí Phan Văn Tâm - Phó Vụ trưởng Vụ Kiểm sát án hành chính, kinh doanh thương mại đã trình bày chuyên đề “Rút kinh nghiệm về công tác kiểm sát việc giải quyết các vụ án hành chính thông qua các vụ án bị Hội đồng Thẩm phán TAND tối cao hủy”.

Đồng chí Nguyễn Đức Thái - Phó Viện trưởng VKSND tối cao dự và chỉ đạo hội nghị tại điểm cầu Trung tâm Hành chính TP Đà Nẵng.

Báo cáo tập trung đánh giá tình hình giải quyết các vụ án hành chính có kháng nghị giám đốc thẩm, tái thẩm; nhận diện các vi phạm, sai sót thông qua các vụ án cụ thể bị Hội đồng Thẩm phán TAND tối cao tuyên hủy; chỉ ra những hạn chế, thiếu sót trong công tác kiểm sát, nguyên nhân và bài học kinh nghiệm; đồng thời đề xuất các giải pháp nâng cao chất lượng công tác kiểm sát trong thời gian tới.

Theo báo cáo chuyên đề, từ ngày 1/12/2023 đến ngày 31/12/2025, VKSND tối cao đã thụ lý, giải quyết 782 hồ sơ vụ án hành chính có đơn đề nghị xem xét theo thủ tục giám đốc thẩm, tái thẩm. Trong thời gian này, Viện trưởng VKSND tối cao đã ban hành 23 quyết định kháng nghị, gồm 21 kháng nghị giám đốc thẩm và 2 kháng nghị tái thẩm. Đáng chú ý, 100% kháng nghị của Viện trưởng VKSND tối cao đã được Hội đồng Thẩm phán TAND tối cao chấp nhận, vượt chỉ tiêu Quốc hội và Ngành giao.

Qua nghiên cứu, tổng kết 102 vụ án hành chính được giải quyết theo thủ tục giám đốc thẩm, tái thẩm, chuyên đề cho thấy các vụ án bị hủy chủ yếu tập trung trong lĩnh vực quản lý đất đai, chiếm khoảng 90% tổng số vụ việc. Các dạng khiếu kiện phổ biến liên quan đến thu hồi đất, bồi thường, hỗ trợ tái định cư, cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, cưỡng chế thu hồi đất, giải quyết khiếu nại và các quyết định hành chính trong lĩnh vực thuế.

Đồng chí Phan Văn Tâm - Phó Vụ trưởng Vụ Kiểm sát án hành chính, kinh doanh thương mại trình bày chuyên đề.

Đặc biệt, có tới 95,1% số bản án, quyết định bị hủy do không thu thập đầy đủ tài liệu, chứng cứ; đánh giá chứng cứ chưa khách quan, toàn diện hoặc có sai lầm trong việc áp dụng pháp luật. Trong khi đó, các vi phạm nghiêm trọng về thủ tục tố tụng chiếm 4,9% số vụ án bị hủy. Đây là những nội dung được các đại biểu đặc biệt quan tâm, phân tích sâu tại hội nghị nhằm rút ra các giải pháp khắc phục hiệu quả trong thời gian tới.

Báo cáo chuyên đề đã lựa chọn nhiều vụ án điển hình để phân tích, qua đó nhận diện những dạng vi phạm thường gặp trong thực tiễn giải quyết án hành chính. Trong đó có các trường hợp xác định không đúng đối tượng khởi kiện; xác định sai thời hiệu khởi kiện; đánh giá chưa đầy đủ tài liệu, chứng cứ liên quan đến nguồn gốc đất, quá trình sử dụng đất; áp dụng chưa chính xác các quy định của Luật Đất đai và Luật Tố tụng hành chính; hoặc để Tòa án xét xử vượt quá thẩm quyền khi can thiệp vào hoạt động quản lý hành chính của cơ quan nhà nước.

Tại phần thảo luận, các đại biểu tham dự trực tiếp và trực tuyến đã tập trung trao đổi những khó khăn, vướng mắc phát sinh trong thực tiễn kiểm sát giải quyết án hành chính; đồng thời phân tích sâu nguyên nhân dẫn đến các vi phạm được chỉ ra trong các quyết định giám đốc thẩm của Hội đồng Thẩm phán TAND tối cao.

Điểm cầu VKSND khu vực 2, TP Hà Nội phát biểu tham luận.

Nhiều ý kiến cho rằng, để nâng cao chất lượng công tác kiểm sát, Kiểm sát viên cần tăng cường nghiên cứu hồ sơ, chủ động rà soát toàn diện chứng cứ, xác định chính xác đối tượng khởi kiện, thẩm quyền giải quyết, thời hiệu khởi kiện và các căn cứ pháp lý có liên quan ngay từ giai đoạn đầu giải quyết vụ án.

Các đại biểu cũng chia sẻ nhiều kinh nghiệm thực tiễn trong việc phát hiện vi phạm của Tòa án thông qua công tác kiểm sát hồ sơ, tham gia phiên tòa và xây dựng phát biểu của Kiểm sát viên. Đặc biệt, nhiều ý kiến nhấn mạnh yêu cầu nâng cao chất lượng công tác kiến nghị, kháng nghị; kịp thời báo cáo, đề xuất kháng nghị giám đốc thẩm đối với những bản án, quyết định có dấu hiệu vi phạm nghiêm trọng, tránh tình trạng để bản án có hiệu lực pháp luật nhưng sau đó bị hủy do những sai sót đã có thể nhận diện từ giai đoạn xét xử sơ thẩm hoặc phúc thẩm.

Thông qua các vụ án cụ thể được phân tích tại hội nghị, các đại biểu thống nhất cho rằng Kiểm sát viên cần đặc biệt chú trọng kỹ năng đánh giá chứng cứ một cách khách quan, toàn diện; nâng cao khả năng nhận diện các vi phạm trong lĩnh vực đất đai, nhất là các vụ án liên quan đến thu hồi đất, bồi thường, hỗ trợ tái định cư, cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất và giải quyết khiếu nại hành chính.

Đồng chí Mai Văn Minh - Viện trưởng VKSND tỉnh Tây Ninh phát biểu tham luận.

Đồng thời, cần thường xuyên cập nhật các quy định mới của pháp luật, nhất là các quy định của Luật Đất đai năm 2024 và các văn bản hướng dẫn thi hành để đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ trong tình hình mới.

Bên cạnh đó, nhiều tham luận đề xuất tiếp tục tăng cường công tác đào tạo, bồi dưỡng chuyên sâu đối với đội ngũ Kiểm sát viên làm công tác kiểm sát án hành chính; thường xuyên tổ chức các hội nghị chuyên đề, diễn đàn trao đổi nghiệp vụ; xây dựng cơ sở dữ liệu về các quyết định giám đốc thẩm, tái thẩm và các vụ án hành chính điển hình để phục vụ công tác nghiên cứu, học tập, rút kinh nghiệm trong toàn Ngành.

Các đại biểu cũng nhấn mạnh vai trò, trách nhiệm của người đứng đầu trong công tác quản lý, chỉ đạo, điều hành; yêu cầu Viện trưởng VKSND các cấp phải trực tiếp quan tâm, chỉ đạo đối với các vụ án phức tạp, vụ việc dư luận xã hội quan tâm nhằm nâng cao hiệu quả công tác kiểm sát việc giải quyết án hành chính.

Phát biểu kết luận hội nghị, đồng chí Nguyễn Đức Thái - Phó Viện trưởng VKSND tối cao ghi nhận, đánh giá cao các ý kiến tham luận tâm huyết, trách nhiệm của các đơn vị. Đồng chí nhấn mạnh việc tổ chức hội nghị chuyên đề có ý nghĩa thiết thực trong bối cảnh số lượng các vụ án hành chính ngày càng gia tăng, tính chất ngày càng phức tạp, đòi hỏi đội ngũ Kiểm sát viên phải không ngừng nâng cao trình độ chuyên môn, kỹ năng nghiệp vụ và bản lĩnh nghề nghiệp.

Đồng chí Nguyễn Đức Thái - Phó Viện trưởng VKSND tối cao phát biểu kết luận hội nghị.

Đồng chí Phó Viện trưởng VKSND tối cao yêu cầu các đơn vị trong toàn Ngành tiếp tục nghiên cứu những tài liệu đã được xây dựng để phục vụ hội nghị hôm nay, đồng thời quán triệt, thực hiện nghiêm các chỉ thị, kế hoạch công tác của VKSND tối cao; tăng cường công tác đào tạo, bồi dưỡng nghiệp vụ; nâng cao trách nhiệm của lãnh đạo đơn vị và Kiểm sát viên trong từng khâu công tác; kịp thời phát hiện, xử lý vi phạm ngay từ giai đoạn đầu của quá trình giải quyết vụ án.

Ngoài ra các đơn vị cũng thường xuyên tổng kết thực tiễn, rút kinh nghiệm từ các vụ án bị hủy, sửa nhằm không ngừng nâng cao chất lượng, hiệu quả công tác kiểm sát việc giải quyết các vụ án hành chính, đáp ứng yêu cầu cải cách tư pháp và nhiệm vụ chính trị của ngành KSND trong giai đoạn hiện nay.