Giải quyết mâu thuẫn trong Nhân dân: Chủ động phòng ngừa tội phạm từ cơ sở

Giải pháp căn cơ nhằm chủ động phòng ngừa tội phạm từ sớm

Thực tiễn cho thấy, nhiều vụ việc vi phạm pháp luật, thậm chí các vụ án đặc biệt nghiêm trọng thời gian qua không xuất phát từ tội phạm có tổ chức hay các băng nhóm chuyên nghiệp, mà bắt nguồn từ những mâu thuẫn rất đời thường trong sinh hoạt hằng ngày. Chỉ từ một lời nói thiếu kiềm chế, tranh chấp đất đai, xích mích gia đình hay va chạm trong cộng đồng dân cư nhưng khi không được phát hiện, hòa giải kịp thời đã tích tụ, bùng phát thành hành vi phạm tội, để lại hậu quả nặng nề cho gia đình và xã hội.

UBND cấp xã tổ chức Hội nghị chuyên đề về công tác nắm tình hình, giải quyết mâu thuẫn trong nội bộ nhân dân.

Trước thực trạng đó, Công an tỉnh Thanh Hóa đã triển khai đợt cao điểm rà soát, giải quyết mâu thuẫn trong nội bộ Nhân dân trên phạm vi toàn tỉnh, xem đây là giải pháp căn cơ nhằm chủ động phòng ngừa tội phạm từ sớm, từ xa và ngay tại cơ sở.

Mục tiêu đặt ra là phát hiện sớm, quản lý chặt chẽ, giải quyết dứt điểm các mâu thuẫn phát sinh, không để diễn biến phức tạp thành các vụ việc vi phạm pháp luật; đồng thời nâng cao nhận thức, trách nhiệm của cấp ủy, chính quyền, lực lượng chức năng và người dân trong công tác phát hiện, cung cấp thông tin, tham gia hòa giải các mâu thuẫn ngay từ khi mới nhen nhóm.

Với yêu cầu 100% các vụ việc mâu thuẫn phát sinh phải được rà soát, nắm tình hình và xử lý kịp thời, Công an các xã, phường trên địa bàn tỉnh đã đồng loạt tham mưu cấp ủy, chính quyền tổ chức các hội nghị chuyên đề về công tác nắm tình hình, phát hiện và giải quyết mâu thuẫn trong nội bộ Nhân dân.

Qua đó huy động sức mạnh tổng hợp của cả hệ thống chính trị cùng tham gia, phát huy vai trò nòng cốt của lực lượng Công an cơ sở, trưởng thôn, tổ hòa giải, các đoàn thể và quần chúng Nhân dân trong công tác giữ gìn an ninh trật tự.

Triển khai bài bản, hiệu quả 

Tiếp thu tinh thần chỉ đạo của Công an tỉnh, các phong trào tại Công an xã Cẩm Vân được triển khai xuyên suốt với nhiều đợt thi đua gắn với các ngày lễ lớn của đất nước và lực lượng Công an nhân dân. Để phong trào đi vào chiều sâu, Chi bộ Công an xã đã xây dựng kế hoạch cụ thể theo từng giai đoạn. Qua đó tạo khí thế thi đua sôi nổi, phát huy tinh thần chủ động, sáng tạo của cán bộ, chiến sĩ trong thực hiện nhiệm vụ bảo đảm an ninh trật tự tại địa bàn cơ sở.

Công an xã Cẩm Vân phát động phong trào thi đua Ba nhất.

Song song với công tác tuyên truyền, lực lượng Công an xã Cẩm Vân duy trì thường xuyên hoạt động tuần tra, kiểm soát nhằm phòng ngừa trộm cắp, gây rối trật tự công cộng, cố ý gây thương tích; đồng thời kịp thời phát hiện, xử lý các mâu thuẫn phát sinh trong Nhân dân.

Hằng tuần, hằng tháng, lực lượng Cảnh sát khu vực đều tổ chức họp bàn, đánh giá tình hình mâu thuẫn trong Nhân dân để tham mưu cho UBND xã các biện pháp giải quyết phù hợp. Công an xã chủ động xuống cơ sở, gặp gỡ lực lượng nòng cốt như: Già làng, người có uy tín, Trưởng thôn, Bí thư chi bộ; thậm chí là hàng xóm và người thân để nắm bắt tâm tư, nguyện vọng cũng như các dấu hiệu phát sinh mâu thuẫn nhằm phối hợp với tổ hòa giải, đoàn thể kịp thời tuyên truyền, can thiệp và hòa giải.

Thực tế cho thấy, nhiều vụ việc nếu không được xử lý sớm rất dễ dẫn tới hậu quả đáng tiếc. Đại diện lãnh đạo Công an xã Cẩm Vân cho biết: Từ ngày 1/7/2025 đến nay, trên địa bàn xã Cẩm Vân phát sinh 9 vụ việc mâu thuẫn liên quan đến tranh chấp đất đai, lối đi chung và mâu thuẫn gia đình; tất cả đều đã được giải quyết ổn thỏa.

Điển hình là vụ việc giữa hai anh em ruột người dân tộc Mường. Do người em thường xuyên uống rượu say, chửi bới các thành viên trong gia đình nên mâu thuẫn kéo dài, nguy cơ phát sinh xô xát rất cao. Sau khi tiếp nhận thông tin từ lực lượng bảo vệ an ninh trật tự ở cơ sở, Công an xã đã phối hợp với các đoàn thể, tổ hòa giải, gặp gỡ động viên, tuyên truyền pháp luật, yêu cầu viết cam kết và hỗ trợ định hướng công việc ổn định cho người em. Đến nay, tình trạng cãi vã, chửi bới trong gia đình đã chấm dứt, mối quan hệ anh em dần được cải thiện.

Không chỉ tập trung vào công tác hòa giải, Công an xã Cẩm Vân còn đẩy mạnh tuyên truyền pháp luật nhằm nâng cao nhận thức cho người dân. Chỉ riêng trong hai tháng 3 và 4/2026, đơn vị đã tổ chức 9 buổi tuyên truyền về an toàn giao thông, phòng chống ma túy, phòng chống xâm hại trẻ em tại trường học và khu dân cư; đồng thời trao tặng 30 mũ bảo hiểm cho học sinh có hoàn cảnh khó khăn.

Công an xã Cẩm Vân với nhiều việc làm ý nghĩa, thiết thực.

Nhiều hoạt động an sinh xã hội cũng được triển khai hiệu quả, góp phần xây dựng hình ảnh đẹp của người chiến sĩ Công an trong lòng Nhân dân. Tiêu biểu là chương trình “Xuân yêu thương - Tiệm tóc nghĩa tình” được tổ chức dịp cận Tết Nguyên đán 2026. Tại chương trình, cán bộ, chiến sĩ Công an xã đã vận động kinh phí, trao tặng 25 suất quà cho các gia đình khó khăn, mẹ liệt sĩ, thân nhân người có công với tổng trị giá 12,5 triệu đồng; đồng thời phối hợp với các cơ sở cắt tóc miễn phí cho 65 cụ già neo đơn, đau yếu, đi lại khó khăn trên địa bàn.

Bên cạnh hoạt động trực tiếp tại cơ sở, Công an xã Cẩm Vân còn tích cực tuyên truyền trên không gian mạng với hơn 80 bài viết về phòng chống tội phạm, kỹ năng phòng chống thiên tai, cứu nạn cứu hộ và lan tỏa các gương người tốt, việc tốt. Qua đó góp phần nâng cao ý thức chấp hành pháp luật và huy động sức mạnh toàn dân tham gia bảo vệ an ninh trật tự.

Phát huy những “cánh tay nối dài”

Cũng như Cẩm Vân, tại xã miền núi Cẩm Thạch, công tác nắm tình hình và giải quyết mâu thuẫn trong nội bộ Nhân dân cũng được Công an xã triển khai bài bản, hiệu quả. Không chỉ dừng lại ở việc “nắm người, nắm hộ, nắm địa bàn”, lực lượng Công an xã còn trở thành những “người hòa giải” gần dân, sát dân và đầy trách nhiệm.

Để công tác hòa giải đạt hiệu quả, địa phương đã xây dựng cơ chế phối hợp chặt chẽ giữa lực lượng Công an với cấp ủy, chính quyền, Mặt trận Tổ quốc và các tổ chức đoàn thể. Vai trò của người cao tuổi, hội Phụ nữ, Đoàn Thanh niên, hội Cựu chiến binh và lực lượng tham gia bảo vệ an ninh trật tự ở cơ sở được phát huy mạnh mẽ. Đây chính là những “cánh tay nối dài” giúp phát hiện sớm các mâu thuẫn phát sinh trong từng thôn xóm, từng gia đình để kịp thời báo cáo và phối hợp giải quyết.

Công an xã Cẩm Thạch tổ chức Hội nghị tuyên truyền về chuyên đề giải quyết mâu thuẫn trong Nhân dân.

Thay vì chỉ xử lý hậu quả khi vụ việc đã xảy ra, Công an xã Cẩm Thạch đã chủ động đi sâu nắm tình hình, tiếp cận trực tiếp người dân để tuyên truyền, phân tích hậu quả pháp lý của các hành vi bộc phát do nóng giận. Qua đó giúp người dân hiểu rõ ranh giới mong manh giữa một phút thiếu kiềm chế với những năm tháng tù tội, từ đó nâng cao ý thức tự kiềm chế và lựa chọn giải quyết mâu thuẫn bằng biện pháp hòa giải, đúng pháp luật.

Công an xã tuyên truyền, giải thích và tham gia giải quyết mâu thuẫn.

Từ ngày 1/7/2025 đến nay, Công an xã Cẩm Thạch đã phối hợp rà soát và giải quyết ổn định 8/8 vụ việc mâu thuẫn phát sinh trong Nhân dân, không để hình thành “điểm nóng” hay vụ việc phức tạp. Kết quả này góp phần quan trọng kéo giảm tội phạm về trật tự xã hội trên địa bàn. Trong năm 2025, số vụ phạm pháp hình sự tại xã giảm 12,5%; riêng tội cố ý gây thương tích giảm tới 60% so với năm 2024.

Đồng chí Bùi Ngọc Chuyên, Trưởng Công an xã Cẩm Thạch nhấn mạnh: "Công tác nắm tình hình mâu thuẫn trong nội bộ Nhân dân có ý nghĩa đặc biệt quan trọng trong phòng ngừa tội phạm, giữ vững ổn định an ninh trật tự ngay từ cơ sở. Mỗi mâu thuẫn được hòa giải thành công là một vụ việc hình sự được ngăn chặn. Chúng tôi không chỉ thực thi pháp luật mà còn là nhịp cầu nối giúp bà con thắt chặt tình làng nghĩa xóm”.

Có thể khẳng định, việc chủ động phát hiện, hòa giải và giải quyết mâu thuẫn ngay từ cơ sở không chỉ góp phần phòng ngừa tội phạm hiệu quả mà còn củng cố khối đại đoàn kết toàn dân, xây dựng môi trường sống an toàn, bình yên. Những kết quả đạt được từ thực tiễn ở các trên địa bàn tỉnh cho thấy khi cả hệ thống chính trị cùng vào cuộc, phát huy tốt vai trò của lực lượng Công an cơ sở và sự đồng thuận của Nhân dân thì nhiều nguy cơ tiềm ẩn có thể được hóa giải từ sớm, từ xa.

Trong bối cảnh đời sống xã hội ngày càng phát sinh nhiều vấn đề phức tạp, công tác nắm tình hình và giải quyết mâu thuẫn trong nội bộ Nhân dân càng cần được duy trì thường xuyên, thực chất và hiệu quả hơn nữa. Đây không chỉ là nhiệm vụ của lực lượng Công an mà còn là trách nhiệm chung của cả cộng đồng trong việc giữ gìn sự bình yên cho mỗi gia đình, mỗi khu dân cư và toàn xã hội.