Người đứng đầu phải trực tiếp lãnh đạo, chỉ đạo, kiểm tra và chịu trách nhiệm về chất lượng công tác kiểm sát án hành chính
Thông báo số 218/TB-VKSTC nêu rõ: Ngày 29/5/2026, VKSND tối cao tổ chức Hội nghị “Rút kinh nghiệm về công tác kiểm sát việc giải quyết các vụ án hành chính thông qua các vụ án bị Hội đồng Thẩm phán Tòa án nhân dân tối cao hủy”; trên cơ sở báo cáo chuyên đề, ý kiến thảo luận của các đại biểu tại Hội nghị, đồng chí Nguyễn Đức Thái, Phó Viện trưởng VKSND tối cao kết luận và chỉ đạo toàn Ngành thực hiện một số nhiệm vụ trọng tâm được nêu tại Thông báo này.
Trước hết, toàn Ngành tiếp tục quán triệt đầy đủ, thống nhất nhận thức về vị trí, vai trò và yêu cầu của công tác kiểm sát án hành chính. Cụ thể, công tác kiểm sát án hành chính phải được xác định là nhiệm vụ chính trị, nghiệp vụ trọng tâm của các đơn vị, các cấp Viện kiểm sát. Đây không chỉ là yêu cầu nghiệp vụ, mà còn là yêu cầu chính trị đặt ra đối với ngành kiểm sát nhân dân trong bối cảnh cải cách tư pháp, xây dựng Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa, bảo đảm quyền con người, quyền công dân, nâng cao hiệu lực quản lý nhà nước và xây dựng nền hành chính phục vụ Nhân dân.
Thực hiện nghiêm yêu cầu của Viện trưởng VKSND tối cao về việc người đứng đầu VKSND các cấp phải trực tiếp lãnh đạo, chỉ đạo, kiểm tra và chịu trách nhiệm về chất lượng công tác kiểm sát án hành chính, nhất là những loại việc như dự kiến hủy quyết định hành chính, các vụ án dư luận quan tâm, liên quan đến dự án trọng điểm tại địa phương, có khiếu kiện đông người; những hoạt động quan trọng như kháng nghị, kiến nghị, báo cáo đề nghị kháng nghị.
Bên cạnh đó, nâng cao chất lượng phát biểu của Kiểm sát viên tại phiên tòa, bảo đảm thực sự có sức nặng pháp lý để Tòa án buộc phải xem xét trong quá trình giải quyết vụ án.
Phát biểu của Kiểm sát viên là quan điểm pháp lý chính thức của Viện kiểm sát về việc tuân theo pháp luật tố tụng và hướng giải quyết vụ án, cần bảo đảm thực sự có sức nặng pháp lý để Tòa án buộc phải xem xét trong quá trình giải quyết vụ án. Kiểm sát viên phải có quan điểm rõ ràng đối với từng yêu cầu khởi kiện; đánh giá đầy đủ về thẩm quyền, trình tự, thủ tục, nội dung của từng quyết định hành chính, hành vi hành chính bị kiện; đối với chứng cứ mâu thuẫn phải nêu rõ chấp nhận chứng cứ nào, không chấp nhận chứng cứ nào và vì sao.
Nâng cao chất lượng kháng nghị, kiến nghị để thể hiện vai trò của Viện kiểm sát và thực sự là công cụ sửa sai và phòng ngừa sai phạm
Về nội dung này, theo Thông báo số 218/TB-VKSTC, khi ban hành kháng nghị, phải tập trung vào căn cứ chắc nhất, lập luận thuyết phục nhất; cái gì rõ nhất, chắc nhất đưa lên trước; tránh dàn trải, làm giảm sức thuyết phục của kháng nghị. Tập trung vào những sai lầm pháp lý có tính chất quyết định đối với việc giải quyết vụ án hoặc vi phạm tố tụng nghiêm trọng ảnh hưởng đến tính khách quan, toàn diện của quá trình giải quyết vụ án. Nếu vi phạm chưa đến mức kháng nghị thì phải tổng hợp để kiến nghị khắc phục, phòng ngừa.
Đối với kiến nghị, phải cụ thể, chỉ rõ sai ở khâu nào, yêu cầu khắc phục ra sao thì mới có giá trị phòng ngừa. Trách nhiệm kháng nghị phúc thẩm trước hết thuộc về Viện kiểm sát cùng cấp, vì đây là cấp trực tiếp kiểm sát hồ sơ, tham gia phiên tòa, nắm rõ diễn biến tố tụng, chứng cứ và quan điểm của các bên.
Một nội dung kết luận, chỉ đạo khác của lãnh đạo VKSND tối cao đó là kiểm sát án hành chính phải góp phần tháo gỡ vướng mắc đất đai, dự án và phòng, chống lãng phí.
Đất đai là nguồn lực đặc biệt quan trọng của quốc gia. Nhiều dự án bị ách tắc, nhiều khu đất chậm đưa vào sử dụng, nhiều tài sản công chưa được khai thác hiệu quả có nguyên nhân từ vướng mắc pháp lý, trong đó có vướng mắc phát sinh từ khiếu kiện hành chính và thi hành bản án hành chính. Vì vậy, khi kiểm sát các vụ án hành chính liên quan đến đất đai, dự án, tài sản công, Kiểm sát viên phải đánh giá không chỉ tính hợp pháp của quyết định hành chính mà còn cả hệ quả pháp lý của hướng giải quyết vụ án. Đối với các “dây án” hành chính, các vụ án khiếu kiện đông người, phức tạp, kéo dài, có nguy cơ ảnh hưởng an ninh, trật tự, phải có định hướng xử lý phù hợp, vừa giữ vững nguyên tắc pháp luật, vừa phục vụ nhiệm vụ chính trị địa phương.
    |
 |
| Đồng chí Nguyễn Đức Thái, Phó Viện trưởng VKSND tối cao phát biểu chỉ đạo tại Hội nghị “Rút kinh nghiệm về công tác kiểm sát việc giải quyết các vụ án hành chính thông qua các vụ án bị Hội đồng Thẩm phán Tòa án nhân dân tối cao hủy” ngày 29/5/2026. |
Tăng cường phối hợp, hướng dẫn, tổng kết thực tiễn, rút kinh nghiệm
Mặt khác, Thông báo số 218/TB-VKSTC nêu: Án hành chính, nhất là án đất đai, thường phức tạp, khó và có những vụ nhạy cảm, đụng chạm. VKSND địa phương cần xây dựng cơ chế để Viện kiểm sát cấp dưới báo cáo sớm cho Viện kiểm sát cấp trên đối với các vụ án liên quan đến dự án lớn, đất công, tài sản công, khiếu kiện đông người; không đợi xét xử xong mới báo cáo. Đồng thời định kỳ tổng hợp các dạng vi phạm nổi lên trong án hành chính; thực trạng kháng nghị được chấp nhận, không được chấp nhận; thực trạng án hủy, sửa có liên quan đến trách nhiệm của Viện kiểm sát để rút kinh nghiệm.
Gắn rút kinh nghiệm án bị hủy với trách nhiệm người đứng đầu và trách nhiệm Kiểm sát viên. Đối với mỗi vụ án bị hủy, sửa do lỗi chủ quan mà Viện kiểm sát cùng cấp không phát hiện, các đơn vị phải tổ chức rút kinh nghiệm nghiêm túc, thực chất; phân tích từng vi phạm, xác định rõ nguyên nhân chủ quan, khách quan và trách nhiệm của từng khâu công tác, từng cá nhân có liên quan. Nếu để lặp lại cùng một dạng sai sót nhiều lần thì phải xem xét trách nhiệm quản lý, chỉ đạo.
Chú trọng lựa chọn, đào tạo, bồi dưỡng xây dựng đội ngũ Kiểm sát viên làm công tác kiểm sát án hành chính bảo đảm ổn định và chuyên sâu
Về nội dung này, theo Thông báo số 218/TB-VKSTC: Các dạng vi phạm đã được cấp giám đốc thẩm chỉ ra là tiêu chí cảnh báo và nguồn dữ liệu nghiệp vụ có giá trị đặc biệt phục vụ công tác đào tạo, hướng dẫn. Các quyết định giám đốc thẩm thể hiện những sai lầm pháp lý đã được cấp xét xử cao nhất chỉ ra, không chỉ có giá trị đối với vụ án cụ thể mà còn là kinh nghiệm để toàn Ngành nhận diện các dạng vi phạm lặp lại. Do đó phải được chuyển hóa thành bài học nghiệp vụ, đưa vào tập huấn, thông báo rút kinh nghiệm, sinh hoạt chuyên đề để rút kinh nghiệm chung trong toàn Ngành.
Giao Vụ 10 chủ trì xây dựng bộ tài liệu rút kinh nghiệm theo dạng chuyên đề, hệ thống hóa thành các nhóm vấn đề cụ thể, dễ tra cứu, dễ áp dụng; trong đó đặc biệt lưu ý các nhóm vi phạm như: Xác định sai đối tượng khởi kiện; sai tư cách tố tụng, bỏ sót người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan; xác định không đúng thời hiệu khởi kiện; thu thập và đánh giá chứng cứ không đầy đủ; áp dụng sai pháp luật nội dung, nhất là pháp luật đất đai qua các thời kỳ; việc Tòa án giải quyết vượt quá phạm vi vụ án hành chính, tuyên thay cơ quan hành chính. Các nhóm vi phạm này phải trở thành danh mục bắt buộc phải kiểm tra, đối chiếu khi Kiểm sát viên nghiên cứu án hành chính.
Đồng thời, tiếp thu đầy đủ các ý kiến phát biểu, hoàn thiện chuyên đề theo hướng ngắn gọn, sắc bén, thiết thực; hệ thống thành các dạng vi phạm, nguyên nhân, trách nhiệm, giải pháp. Chuyên đề phải trở thành tài liệu nghiệp vụ dùng được cho Kiểm sát viên trong toàn Ngành.
Các Viện phúc thẩm, VKSND cấp tỉnh, khu vực phải tổ chức quán triệt chuyên đề đến Kiểm sát viên, công chức làm công tác kiểm sát án hành chính; lựa chọn các vụ án bị hủy, sửa tại đơn vị, địa phương mình để rút kinh nghiệm; rà soát các vụ án hành chính phức tạp đang thụ lý kiểm sát để kịp thời phát hiện vi phạm, yêu cầu bổ sung chứng cứ, kiến nghị, kháng nghị.
Ngoài ra, cần đẩy mạnh ứng dụng công nghệ thông tin, chuyển đổi số trong công tác kiểm sát việc giải quyết án hành chính.
VKSND các cấp cần chủ động ứng dụng trí tuệ nhân tạo và các nền tảng số để hỗ trợ nghiên cứu hồ sơ, quản lý tiến độ, nhận diện rủi ro, tổng hợp dạng vi phạm, nhất là nền tảng Quản lý án dân sự, hành chính sau khi VKSND tối cao hoàn thiện, phục vụ hiệu quả hoạt động nghiệp vụ và công tác quản lý, chỉ đạo, điều hành.