Tình hình tội phạm và vi phạm pháp luật trên cả nước tiếp tục có những diễn biến phức tạp

VKSND tối cao vừa có báo cáo số 208/BC-V2 về thực hiện khâu công tác đột phá "Công tác công tố, kiểm sát việc tiếp nhận, giải quyết nguồn tin về tội phạm, nhất là đối với Công an cấp xã" (từ ngày 1/10/2025 đến ngày 31/12/2025).

Theo đó, trong kỳ, tình hình tội phạm và vi phạm pháp luật trên cả nước tiếp tục có những diễn biến phức tạp, tổng số tố giác, tin báo về tội phạm và kiến nghị khởi tố (nguồn tin) Cơ quan có thẩm quyền điều tra, Viện kiểm sát tiếp nhận mới giảm 20% so với cùng kỳ năm 2024. Tuy nhiên phát sinh một số vụ việc có tính chất nghiêm trọng. Đáng chú ý là một số vụ việc xâm phạm an ninh quốc gia, tuyên truyền chống Nhà nước Cộng hoà XHCN Việt Nam đã được phát hiện, xử lý, trong đó có sự tiếp tay của cả cán bộ, công chức Nhà nước; xuất hiện một số nguồn tin về tội phạm xâm phạm tính mạng có tính chất man rợ, manh động, liều lĩnh, xảy ra cả trong môi trường giáo dục...; xuất hiện thêm một số nguồn tin về tội phạm xâm phạm sở hữu có tính chất nghiêm trọng, gây hậu quả lớn, thủ đoạn tinh vi, xảy ra trong nhiều lĩnh vực đời sống xã hội, một số nguồn tin liên quan đến hành vi thiếu minh bạch trong hoạt động từ thiện. 

Các hành vi sử dụng công nghệ cao chiếm đoạt tài sản tiếp tục xuất hiện với nhiều phương thức, thủ đoạn tinh vi, chiếm đoạt số tiền lớn; phát hiện, bắt giữ nhiều đường dây đánh bạc với số tiền sát phạt đặc biệt lớn, hình thức đánh bạc trực tuyến xuất hiện ngày càng phổ biến. 

Một số vụ việc xâm hại môi trường tiếp tục xảy ra ở các địa phương. Nguồn tin về tội phạm tham nhũng, chức vụ diễn biến phức tạp, tiếp tục xảy ra trong nhiều lĩnh vực; các nguồn tin về tội phạm kinh tế, sản xuất, buôn bán hàng giả, gây hậu quả đặc biệt lớn tiếp tục được phát hiện; tội phạm về ma tuý còn hoạt động phức tạp trên các tuyến trọng điểm, xuất hiện nhiều hơn các hình thức vận chuyển tinh vi. Các hành vi xâm phạm hoạt động tư pháp và tham nhũng trong hoạt động tư pháp tiếp tục được phát hiện, điều tra, trong đó nhiều nguồn tin có tính chất phức tạp, liên quan nhiều đối tượng, xảy ra trong nhiều lĩnh vực.

Viện kiểm sát các cấp nhanh chóng thích ứng với mô hình tổ chức mới

Theo VKSND tối cao (Vụ 2), nhìn chung, công tác thực hành quyền công tố, kiểm sát việc tiếp nhận, giải quyết tố giác, tin báo về tội phạm và kiến nghị khởi tố đã được Viện kiểm sát các cấp triển khai thực hiện nghiêm túc, chặt chẽ bảo đảm việc tiếp nhận, phân loại, xử lý theo đúng quy định của BLTTHS, Thông tư liên tịch số 01/2017; Thông tư liên tịch số 01/2021 sửa đổi Thông tư liên tịch số 01/2017; Quy chế công tác thực hành quyền công tố, kiểm sát việc khởi tố, điều tra và truy tố (ban hành kèm theo Quyết định số 111/QĐ-VKSTC ngày 17/4/2020 của Viện trưởng VKSND tối cao).

Trong bối cảnh nhiều quy định về tư pháp hình sự mới có hiệu lực từ ngày 1/7/2025, đặc biệt là các quy định của BLTTHS và việc tổ chức, sắp xếp lại mô hình các cơ quan tiến hành tố tụng, trong đó có sự điều chỉnh về tổ chức và hoạt động của Cơ quan điều tra, công tác thực hành quyền công tố và kiểm sát việc tiếp nhận, giải quyết tố giác, tin báo về tội phạm vẫn được triển khai chủ động, kịp thời và liên tục, không để xảy ra gián đoạn. Với sự chuẩn bị từ sớm cùng việc tăng cường chỉ đạo, hướng dẫn nghiệp vụ và phối hợp chặt chẽ giữa các cơ quan tiến hành tố tụng, Viện kiểm sát các cấp đã nhanh chóng thích ứng với mô hình tổ chức mới, bảo đảm thực hiện đầy đủ, hiệu quả chức năng, nhiệm vụ theo luật định. 

Thông qua việc chủ động nắm tình hình, tăng cường phối hợp trong tiếp nhận, phân loại, xử lý nguồn tin về tội phạm, đặc biệt là phối hợp trong kiểm tra, đánh giá căn cứ giải quyết các tố giác, tin báo phức tạp, kéo dài, công tác kiểm sát đã góp phần nâng cao chất lượng giải quyết nguồn tin, phòng ngừa oan sai, bỏ lọt tội phạm, khẳng định vai trò trung tâm của công tác phối hợp liên ngành trong việc bảo đảm thực hiện nghiêm minh, thống nhất pháp luật trong giai đoạn chuyển tiếp và triển khai các quy định mới.

leftcenterrightdel
 Quang cảnh buổi kiểm tra về việc tiếp nhận, phân loại, giải quyết tố giác, tin báo về tội phạm của Điều tra viên được bố trí tại Công an cấp xã. (Ảnh minh hoạ)

Trong đó, một số biện pháp được nhiều Viện kiểm sát các địa phương áp dụng trong kiểm sát việc tiếp nhận, giải quyết tố giác, tin báo về tội phạm như: Tăng cường công tác lãnh đạo, chỉ đạo, đề ra nhiều biện pháp đổi mới công tác kiểm sát việc nắm, quản lý và xử lý tin báo, tố giác tội phạm. Chất lượng yêu cầu kiểm tra xác minh của Viện kiểm sát đã được nâng lên cả về nội dung và hình thức. Quá trình thực hành quyền công tố, kiểm sát, Kiểm sát viên đã chủ động rà soát, nắm chắc tiến độ giải quyết tố giác, kịp thời thông báo, đôn đốc cho CQĐT kết thúc việc giải quyết đúng pháp luật; trước khi kết thúc việc kiểm tra xác minh Viện kiểm sát đã kịp thời nghiên cứu và thống nhất kết quả giải quyết với CQĐT. Đối với những tố giác, tin báo về tội phạm phức tạp, dư luận xã hội đặc biệt quan tâm, lãnh đạo hai ngành Công an, Kiểm sát kịp thời họp thống nhất hoặc đề xuất họp xin ý kiến liên ngành và kịp thời chỉ đạo Điều tra viên, Kiểm sát viên phối hợp giải quyết, hạn chế việc giải quyết tố giác, tin báo về tội phạm tồn đọng, kéo dài.

Bên cạnh đó, Viện kiểm sát phối hợp chặt chẽ với các cơ quan hữu quan ký kết và thường xuyên tiến hành sơ kết, tổng kết việc thực hiện Quy chế phối hợp liên ngành về tiếp nhận, giải quyết tố giác, tin báo về tội phạm và kiến nghị khởi tố. Đa số các Viện kiểm sát địa phương đã ký kết quy chế phối hợp giữa VKSND tỉnh với CQĐT Công an tỉnh, giữa các Viện kiểm sát khu vực với Công an các xã, phường trong phối hợp tiếp nhận, giải quyết tố giác tin báo về tội phạm và kiến nghị khởi tố nói chung, trong công tác tiếp nhận, giải quyết tố giác tin báo về tội phạm của Công an cấp xã nói riêng.

Việc kiểm sát hoạt động tiếp nhận, giải quyết tố giác, tin báo về tội phạm do Công an cấp xã thụ lý, giải quyết được quan tâm chú trọng đặc biệt. Viện kiểm sát các khu vực đã tăng cường, đổi mới phương pháp, cách thức nằm bắt thông tin và kiểm tra, kiểm sát đến tận cơ sở. Đặc biệt một số Viện kiểm sát cấp khu vực đã phối hợp chặt chẽ với các cơ quan có thẩm quyền tiến hành trực tiếp kiểm sát việc tuân theo pháp luật đối với Công an xã; cử Kiểm sát viên trực tiếp xuống địa bàn các xã, phường để chủ động nắm bắt tình hình vi phạm, tội phạm xảy ra, phối hợp đề xuất biện pháp xử lý kịp thời...

VKSND nhiều tỉnh, thành phố đã triển khai các biện pháp nâng cao chất lượng công tác kiểm sát việc giải quyết nguồn tin về tội phạm của các VKSND cấp khu vực khi không tổ chức Công an cấp huyện. Nhiều đơn vị đã ban hành văn bản gửi Thủ trưởng Cơ quan CSĐT Công an cấp tỉnh để phối hợp đối chiếu, phân loại nguồn tin về tội phạm và án hình sự khi không tổ chức Công an cấp huyện theo đúng quy định tại Thông tư liên tịch 02/2025/TTLT ngày 27/2/2025 của Liên ngành tư pháp Trung ương.

Tranh thủ triệt để sự lãnh đạo của cấp uỷ địa phương, sự hỗ trợ các cơ quan có liên quan, sự phối hợp liên ngành

Để nâng cao chất lượng, hiệu quả công tác công tố, kiểm sát việc tiếp nhận, giải quyết nguồn tin về tội phạm, nhất là đối với Công an cấp xã, VKSND tối cao (Vụ 2) đã nêu lên các giải pháp đó là: Viện kiểm sát các cấp cần tranh thủ triệt để sự lãnh đạo của cấp uỷ địa phương, sự hỗ trợ các cơ quan có liên quan; tăng cường phối hợp liên ngành, tập trung rà soát, sửa đổi bổ sung các Thông tư liên tịch và văn bản quy phạm pháp luật liên quan bảo đảm phù hợp với các đạo luật tư pháp hình sự mới được sửa đổi, bổ sung; các quy chế phối hợp; phối hợp chặt chẽ với CQĐT xây dựng kế hoạch kiểm tra định kỳ, kiểm tra đột xuất, chú trọng công tác kiểm tra hoạt động tiếp nhận, xác minh sơ bộ tố giác, tin báo về tội phạm của Công an xã.

Bên cạnh đó, tăng cường, đổi mới phương pháp đào tạo, bồi dưỡng, tập huấn chuyên sâu để nâng cao kỹ năng thu thập, đánh giá chứng cứ của Kiểm sát viên.

Tiếp tục nâng cao chất lượng công tác chỉ đạo điều hành, công tác theo dõi hướng dẫn chỉ đạo và trả lời thỉnh thị. Xây dựng lề lối làm việc khoa học, tăng cường trách nhiệm của người đứng đầu trong chỉ đạo nghiệp vụ.

Tiếp tục phối hợp liên ngành định kỳ rà soát, quản lý chặt chẽ hồ sơ tạm đình chỉ vụ việc tránh để thất lạc, mất mát các tài sản, vật chứng. Khi phát hiện thông tin, tình tiết chứng cứ mới phải kịp thời yêu cầu CQĐT phục hồi để giải quyết theo pháp luật.

Mặt khác, đổi mới nhận thức, phương pháp, tăng cường phối hợp liên ngành để nâng cao hiệu quả kiểm sát tiếp nhận, giải quyết tố giác, tin báo về tội phạm do lực lượng Công an xã thụ lý giải quyết ban đầu. Kịp thời phát hiện các hành vi xâm phạm hoạt động tư pháp, tham nhũng, chức vụ xảy ra trong hoạt động tư pháp của những người tiến hành tố tụng và lực lượng Công an xã để giải quyết theo pháp luật.

Đồng thời, tiếp tục quan tâm đầu tư cơ sở vật chất và các nguồn lực bảo đảm cho Ngành KSND thực hiện có hiệu quả chức trách nhiệm vụ được giao.

P.V