VKSND khu vực 10, tỉnh Đăk Lắk kiến nghị bảo đảm quyền bầu cử của công dân

Ngày 15/3/2026, cử tri cả nước sẽ tham gia bầu cử đại biểu Quốc hội khóa XVI và đại biểu HĐND các cấp nhiệm kỳ 2026 - 2031. Đây là sự kiện chính trị quan trọng của đất nước, thể hiện quyền làm chủ của nhân dân trong việc lựa chọn những đại biểu tiêu biểu đại diện cho ý chí và nguyện vọng của mình. Để bảo đảm cuộc bầu cử được tiến hành dân chủ, công khai, đúng pháp luật, VKSND khu vực 10, tỉnh Đắk Lắk đã tăng cường kiểm sát việc lập và rà soát danh sách cử tri, qua đó kịp thời phát hiện một số thiếu sót cần khắc phục.

Phát hiện kịp thời những thiếu sót trong lập danh sách, niêm yết danh sách và cấp thẻ cử tri

Qua công tác thực hành quyền công tố, kiểm sát điều tra, truy tố, xét xử, thi hành án hình sự và thực hiện Nghị quyết số 205/2025/QH15 ngày 24/6/2025 của Quốc hội về việc thí điểm VKSND khởi kiện vụ án dân sự để bảo vệ nhóm dễ bị tổn thương hoặc bảo vệ lợi ích công (Nghị quyết số 205), VKSND khu vực 10, tỉnh Đắk Lắk đã phát hiện một số thiếu sót của UBND xã, Công an xã trong việc lập danh sách cử tri, niêm yết danh sách cử tri nên đã tiến hành xác minh và ban hành 5 kiến nghị (4 kiến nghị UBND xã và 1 kiến nghị Công an xã).

VKSND khu vực 10 giải thích quyền được bầu cử của các bị can, bị cáo.

Cụ thể: Tại mục 3 khoản 1 Điều 30 Luật Bầu cử đại biểu Quốc hội và đại biểu Hội đồng nhân dân hiện hành quy định những trường hợp không được ghi tên vào danh sách cử tri gồm “người đang chấp hành hình phạt tù mà không được hưởng án treo”, nhưng UBND xã vẫn lập danh sách cử tri và niêm yết danh sách cử tri đối với 17 trường hợp, trong đó, xã Krông Năng 10 trường hợp, xã Phú Xuân 7 trường hợp. Không chỉ vậy, trong danh sách cử tri còn 14 trường hợp đã chết nhưng vẫn chưa được xóa tên và vẫn có tên trong danh sách cử tri. Từ đó cho thấy, việc rà soát, cập nhật thông tin dân cư giữa UBND xã với Công an xã và các cơ quan liên quan ở địa phương chưa được thực hiện chặt chẽ.

Không chỉ dừng lại ở đó, tại thôn Lộc Phú, xã Krông Năng, qua xác minh thực tế cho thấy, danh sách cử tri còn ghi tên nhiều công dân đã rời khỏi địa phương trong thời gian dài. Thậm chí, có trường hợp đã bán toàn bộ tài sản và không còn cư trú tại địa phương, Ban tự quản thôn không thể thông báo về danh sách cử tri, giao thẻ cử tri và cũng không liên lạc được các công dân để vận động đi bầu cử vào ngày 15/3/2026 theo danh sách và thẻ cử tri cấp về cho thôn.

Theo quy định của Luật Bầu cử đại biểu Quốc hội và đại biểu Hội đồng nhân dân, mỗi công dân chỉ được ghi tên vào một danh sách cử tri tại nơi mình thường trú hoặc tạm trú. Vì vậy, việc để những trường hợp đã rời khỏi địa phương vẫn có tên trong danh sách có thể dẫn tới nguy cơ trùng lặp cử tri, ảnh hưởng đến tính chính xác của danh sách cử tri.

Từ kết quả kiểm sát, VKSND khu vực 10 đã ban hành kiến nghị yêu cầu chính quyền địa phương, Công an xã khẩn trương rà soát, điều chỉnh danh sách cử tri, niêm yết danh sách cử tri bảo đảm đúng quy định của pháp luật.

Bảo đảm quyền bầu cử cho công dân, đặc biệt là nhóm dễ bị tổn thương

Ngoài việc phát hiện các trường hợp ghi tên không đúng quy định, công tác kiểm sát còn góp phần bảo vệ quyền bầu cử cho những công dân đủ điều kiện nhưng bị bỏ sót trong danh sách.

Tại xã Phú Xuân, VKSND khu vực 10 phát hiện 6 công dân là người dân tộc thiểu số đang sinh sống ổn định tại địa phương nhưng chưa được đưa vào danh sách cử tri. Các công dân này đều là người dân tộc Mông, sinh sống tại khu vực có điều kiện kinh tế - xã hội còn nhiều khó khăn, trình độ văn hóa hạn chế, không biết chữ nên gặp nhiều trở ngại trong việc tiếp cận thông tin và thực hiện các thủ tục hành chính. VKSND khu vực 10 đã ban hành Kiến nghị số 06 ngày 29/1/2026 đối với UBND xã về việc chỉ đạo Công an xã và các phòng ban làm thủ tục đăng ký tạm trú cho các công dân trên và đã được UBND xã chỉ đạo thực hiện. Khi lập danh sách cử tri, các công dân nêu trên đều có nguyện vọng được bỏ phiếu tại nơi tạm trú, nhưng UBND xã chưa kịp thời đưa vào danh sách cử tri đối với 6 công dân là nhóm dễ bị tổn thương cần được bảo vệ theo Nghị quyết số 205 của Quốc hội.

Ông Hạng A Giang và bà Vàng Thị Nhà, đến VKSND khu vực 10 để cảm ơn về việc hỗ trợ gia đình được đăng ký nơi cư trú và được cấp thẻ cử tri.

Theo quy định của Hiến pháp năm 2013, công dân đủ 18 tuổi trở lên có quyền bầu cử, trừ những trường hợp bị pháp luật hạn chế theo quy định. Do đó, việc không đưa những công dân đủ điều kiện vào danh sách cử tri là chưa bảo đảm đầy đủ quyền công dân theo quy định của pháp luật.

Trên cơ sở kết quả kiểm sát, VKSND khu vực 10 đã kiến nghị chính quyền địa phương khẩn trương bổ sung các công dân này vào danh sách cử tri và cấp thẻ cử tri để họ được thực hiện quyền bầu cử. Kiến nghị của Viện kiểm sát đã được UBND xã nghiêm túc tiếp thu thực hiện. Đến sáng ngày 9/3/2026, sau khi nhận được thẻ cử tri, các công dân đã vui mừng mang theo thẻ cử tri đến cảm ơn VKSND khu vực 10. Nhờ sự hỗ trợ của đơn vị, họ vừa được đăng ký thường trú, vừa được quyền đi bầu cử và gia đình được tạo điều kiện thuận lợi cho con cái học hành, yên tâm lao động sản xuất phát triển kinh tế.

Bảo đảm quyền bầu cử đối với các bị can, bị cáo trong các vụ án hình sự

Viện kiểm sát kiểm tra danh sách cử tri và phát hiện thiếu sót trong việc lập danh sách cử tri.

Trong quá trình thực hành quyền công tố và kiểm sát điều tra, truy tố, xét xử các vụ án, VKSND khu vực 10 nhận thấy, theo quy định của Luật Bầu cử đại biểu Quốc hội và đại biểu Hội đồng nhân dân, không hạn chế quyền bầu cử đối với các bị can, bị cáo đang bị điều tra, truy tố, xét xử nhưng án chưa có hiệu lực pháp luật. Vì vậy, đơn vị đã yêu cầu các bị can, bị cáo chấp hành nghiêm chỉnh các quy định của pháp luật, đồng thời thực hiện đầy đủ quyền, nghĩa vụ của bị can, bị cáo theo quy định tại Điều 60, 61 Bộ luật Tố tụng hình sự. Sau khi phát hiện có 3 bị can trong vụ án chưa có tên trong danh sách cử tri được niêm yết công khai tại xã Dliê Ya, VKSND khu vực 10 đã yêu cầu các bị can liên hệ Công an xã và chính quyền địa phương để bổ sung danh sách cử tri và xin cấp thẻ cử tri để đi bầu cử vào ngày 15/3/2026. Kết quả, Công an xã đã tiến hành các thủ tục điều chỉnh bổ sung danh sách cử tri bỏ phiếu tại nơi cư trú đối với 3 bị can vào ngày 26/2/2026 và báo cáo UBND xã cấp thẻ cử tri đi bầu cử theo đúng quy định.

Những hoạt động kiểm sát này tiếp tục khẳng định vai trò của ngành Kiểm sát nhân dân trong việc bảo vệ Hiến pháp và pháp luật, bảo vệ quyền con người, quyền công dân và lợi ích công; góp phần bảo đảm cuộc bầu cử được tổ chức dân chủ, đúng pháp luật và thực sự trở thành ngày hội lớn của toàn dân.