Kiến nghị của Viện kiểm sát giúp bị cáo câm, điếc bẩm sinh được hưởng bảo trợ xã hội

Theo nội dung vụ án, Thào Thị Giống (SN 1982) và Mùa Thị P. (SN 1996), là cháu dâu của Giống, cùng sinh sống trong gia đình tại bản Suối Dinh, xã Suối Tọ, tỉnh Sơn La.

Khoảng 14h, ngày 25/7/2026, P. nhìn thấy Giống mở tủ quần áo, cho rằng Giống trộm quần áo của mình, P. cầm một đoạn gậy gỗ đánh vào lưng, đầu, tay trái của Giống và xô đẩy Giống từ gian nhà chính vào gian bếp.

Giống đã cầm 1 con dao nhọn để trong góc bếp, đâm một phát trúng vào đùi bên phải của P. làm đứt động mạch. Hậu quả nạn nhân tử vong.

Phòng 7, VKSND tỉnh phối hợp với VKSND khu vực 5, tỉnh Sơn La tiến hành xác minh tại gia đình Thào Thị Giống.

Tại Bản án hình sự sơ thẩm số 12/2025/HS-ST ngày 29/12/2025 của TAND khu vực 5, tỉnh Sơn La đã tuyên: Bị cáo Thào Thị Giống phạm tội “Cố ý gây thương tích do vượt quá giới hạn phòng vệ chính đáng”, xử phạt bị cáo 18 tháng tù.

Ngày 8/1/2026, Mùa A Tếnh, trú tại bản Suối Thịnh, xã Gia Phù, tỉnh Sơn La, là bố đẻ bị hại, tham gia tố tụng với tư cách người đại diện hợp pháp của bị hại, kháng cáo với nội dung không nhất trí về tội danh và mức hình phạt đối với bị cáo Thào Thị Giống.

Ngày 10/2/2026, TAND tỉnh Sơn La thụ lý vụ án số 14/2025/TLPT-HS xét xử vụ án Thào Thị Giống, phạm tội “Cố ý gây thương tích do vượt quá giới hạn phòng vệ chính đáng" theo trình tự phúc thẩm hình sự.

Bị cáo Thào Thị Giống bị câm, điếc bẩm sinh, là người dân tộc thiểu số (dân tộc Mông). Trong quá trình điều tra, truy tố, xét xử, các cơ quan tiến hành tố tụng đã yêu cầu người phiên dịch cho bị cáo Thào Thị Giống, đảm bảo theo quy định của Bộ luật Tố tụng hình sự.

Phòng 7, VKSND tỉnh Sơn La phối hợp với Trại tạm giam Công an tỉnh trích xuất đưa Thào Thị Giống đến Trung tâm Giám định Pháp y - Giám định y khoa tỉnh, Bệnh viện đa khoa tỉnh để khám, giám định.

Đồng chí Bùi Mạnh Hùng, Trưởng phòng 7, VKSND tỉnh Sơn La cho biết, qua nghiên cứu hồ sơ vụ án nhận thấy có dấu hiệu cho rằng Thào Thị Giống là người khuyết tật, thuộc nhóm đối tượng dễ bị tổn thương theo tinh thần Nghị quyết 205 của Quốc hội. Trong 2 ngày 18 và 19/3/2026, Phòng 7, đã phối hợp với VKSND khu vực 5, tỉnh Sơn La tiến hành xác minh, thu thập thông tin theo trình tự phúc thẩm hình sự đối với gia đình bị cáo Thào Thị Giống và UBND xã Suối Tọ, tỉnh Sơn La.

Kết quả cho thấy, bị cáo Thào Thị Giống bị câm, điếc bẩm sinh, việc giao tiếp thông qua cử chỉ, hành động, chưa được học lớp đào tạo về ngôn ngữ, ký hiệu dành cho người bị câm. Do gia đình không hiểu biết cho nên chưa yêu cầu cơ quan, tổ chức nào xác định mức độ khuyết tật cho bị cáo. Hiện bị cáo Thào Thị Giống không có Giấy xác nhận khuyết tật, không được hưởng chế độ, chính sách gì của Nhà nước.

Đối chiếu chính sách đối với người khuyết tật được quy định tại: Luật Người khuyết tật và các văn bản hướng dẫn thi hành (Nghị định số 28/2012/NĐ-CP ngày 10/4/2012 của Chính phủ quy định chi tiết và hướng dẫn thi hành một số điều của Luật Người khuyết tật; Thông tư số 01/2019/TT-BLĐTBXH ngày 2/1/2019 của Bộ Lao động - Thương binh và xã hội; Nghị định số 20/2021/NĐ-CP ngày 15/3/2021 của Chính phủ quy định chính sách trợ giúp xã hội đối với đối tượng bảo trợ xã hội) quy định: Người câm, điếc bẩm sinh ở Việt Nam được xếp vào người khuyết tật (khuyết tật nghe - nói), có thể được hưởng nhiều chế độ và quyền lợi về an sinh xã hội, y tế, giáo dục tùy theo mức độ khuyết tật như được chăm sóc sức khỏe, phục hồi chức năng, học văn hóa, học nghề, việc làm, trợ giúp pháp lý... phù hợp với mức độ khuyết tật.

Phiên họp Hội đồng giám định y khoa đánh giá mức độ khuyết tật.

Để bảo đảm quyền lợi và chính sách xã hội đối với bị cáo Thào Thị Giống theo quy định của pháp luật, trong đó có quyền được hưởng chính sách của Nhà nước đối với người khuyết tật. Viện trưởng VKSND tỉnh Sơn La kiến nghị Chủ tịch UBND xã Suối Tọ thực hiện các nội dung sau:

Chỉ đạo thực hiện việc hướng dẫn gia đình bị cáo Thào Thị Giống làm hồ sơ xin cấp Giấy xác nhận khuyết tật cho bị cáo. UBND xã Suối Tọ thành lập Hội đồng xác định mức độ khuyết tật, nếu có căn cứ thì cấp Giấy xác nhận khuyết tật cho bị cáo Thào Thị Giống.

Tăng cường công tác tuyên truyền, phổ biến Luật Người khuyết tật số 51/2010/QH12 ngày 17/6/2010 của Quốc hội; Nghị quyết số 205/2025/QH15 ngày 24/6/2025 của Quốc hội, để người dân sinh sống trên địa bàn nói chung và nhóm đối tượng yếu thế nói riêng biết được quyền và lợi ích của họ theo quy định.

Sau khi nhận được kiến nghị của Viện kiểm sát, UBND xã Suối Tọ đã có văn bản tiếp thu, thực hiện.

Ngày 6/5, Hội đồng Giám định y khoa (Sở Y tế Sơn La) kết luận Thào Thị Giống thuộc dạng khuyết tật nghe, nói; mức độ khuyết tật nặng.

Ngày 18/5, UBND xã Suối Thọ phối hợp với Phòng 7, VKSND tỉnh Sơn La và VKSND khu vực 5 trao Quyết định hưởng chế độ bảo trợ cho người bị khuyết tật đối với Thào Thị Giống, với mức trợ cấp 750.000 đồng/tháng; qua đó, bảo đảm quyền lợi chính sách theo quy định, đồng thời tạo cơ sở pháp lý quan trọng cho việc giải quyết vụ việc đúng người, đúng pháp luật.

Trao quyết định hưởng chế độ bảo trợ cho người bị khuyết tật đối với đại diện gia đình Thào Thị Giống.

Ông Thào A Chu (anh trai ruột Thào Thị Giống) xúc động gửi lời cảm ơn tới VKSND tỉnh Sơn La và chính quyền địa phương đã quan tâm, hỗ trợ gia đình trong quá trình giải quyết vụ việc.

“Gia đình sinh sống ở vùng cao, điều kiện kinh tế khó khăn, nhận thức pháp luật còn hạn chế nên trước đây không biết Thào Thị Giống thuộc diện được xác nhận khuyết tật để hưởng các chính sách hỗ trợ của Nhà nước. Tôi vô cùng cảm ơn Viện kiểm sát và chính quyền địa phương đã giúp em tôi được hưởng chế độ bảo trợ theo quy định của pháp luật”, ông Chu chia sẻ.

Việc kịp thời phát hiện, kiến nghị và bảo đảm quyền lợi cho bị cáo Thào Thị Giống không chỉ thể hiện tính nhân văn trong hoạt động tư pháp mà còn góp phần nâng cao hiệu quả thực thi chính sách an sinh xã hội đối với người khuyết tật tại địa phương.