VKSND tỉnh Thanh Hóa kiến nghị phòng ngừa cấp giấy đăng ký kết hôn trái pháp luật

Hệ lụy của “hợp thức hóa” việc tảo hôn

Việc cấp Giấy đăng ký kết hôn cho người chưa đủ tuổi không chỉ là vi phạm quy định pháp luật về hôn nhân và gia đình, mà còn kéo theo nhiều hệ lụy nghiêm trọng đối với xã hội, đặc biệt trong bối cảnh tảo hôn và hôn nhân cận huyết thống vẫn còn diễn ra ở một số địa bàn. Khi “hợp thức hóa” những cuộc hôn nhân chưa đủ điều kiện, vô hình trung đã tạo tiền lệ xấu, làm suy giảm hiệu lực quản lý nhà nước và làm mờ ranh giới pháp lý trong bảo vệ trẻ em, phụ nữ.

Đặc biệt, tảo hôn thường gắn với việc mang thai, sinh con khi cơ thể chưa phát triển hoàn thiện, hệ quả là nguy cơ tai biến sản khoa cao, tỷ lệ thiếu máu, suy dinh dưỡng ở bà mẹ trẻ tăng lên; trẻ sinh ra dễ bị nhẹ cân, suy dinh dưỡng, chậm phát triển thể chất và trí tuệ. Đối với hôn nhân cận huyết thống, rủi ro càng lớn khi làm gia tăng nguy cơ dị tật bẩm sinh, bệnh di truyền, tạo gánh nặng lâu dài cho gia đình và hệ thống y tế.

Không dừng lại ở khía cạnh sức khỏe, việc kết hôn sớm còn tước đi cơ hội học tập, phát triển nghề nghiệp của trẻ em, nhất là trẻ em gái, làm tái sản sinh vòng luẩn quẩn của nghèo đói và bất bình đẳng. Về lâu dài, chất lượng dân số bị ảnh hưởng khi thế hệ tương lai đối mặt với nhiều rủi ro về thể lực, trí lực và khả năng hòa nhập xã hội.

VKSND tỉnh Thanh Hóa phát hiện nhiều trường hợp đăng ký kết hối trái quy định. (Ảnh minh họa).

Đơn cử như tại Thanh Hóa, mặc dù tình trạng tảo hôn và hôn nhân cận huyết thống đã giảm dần theo từng năm, song hậu quả của nó vẫn còn nặng nề.

Em Sung Thị Dia (SN 2000) ở xã Pù Nhi, một xã vùng biên còn rất nhiều khó khăn của tỉnh Thanh Hóa đã kết hôn với Lâu Văn Sính (SN 1996), người cùng bản khi vừa học hết lớp 9, mới tròn 15 tuổi.

Cuộc sống nơi đây vốn dĩ đã khó khăn, bản thân 2 vợ chồng Dia, Sính còn chưa học hết cấp 3, chưa tự lo được cho cuộc sống của mình lại sinh 2 con nhỏ dẫn đến cuộc sống càng thêm nghèo khó, mẫu thuẫn gia đình cũng liên tục nảy sinh. Đỉnh điểm, vào đầu năm 2025, 2 vợ chồng ly hôn, vợ đi làm công ty tại Bắc Ninh, con trai 10 tuổi ở với bố, còn cô con gái 8 tuổi phải ở với ông bà ngoại. Hệ quả để lại của những cuộc hôn nhân như trên là khó thể đong đếm.

VKSND tỉnh Thanh Hóa tăng cường kiến nghị phòng ngừa vi phạm

Qua thực tiễn có thể nhận thấy, nguyên nhân dẫn đến thực trạng trên có cả khách quan và chủ quan. Song phần lớn là do phong tục, tập quán, trình độ dân trí không đồng đều, điều kiện kinh tế của người dân khó khăn, không đủ chi phí cho con đến trường dẫn đến tình trạng bỏ học, không có việc làm đã tạo tâm lý trong một bộ phận thanh thiếu niên lấy vợ, lấy chồng sớm.

Thêm vào đó là sự can thiệp thiếu mạnh mẽ, thiếu kiên quyết từ phía chính quyền địa phương trong việc áp dụng chế tài xử phạt đối với trường hợp tảo hôn, hôn nhân cận huyết thống xảy ra trên địa bàn; nhiều địa phương còn chưa chủ động, tích cực trong công tác tuyên truyền, vận động...

Cùng với đó, mặt trái của mạng xã hội tác động, khiến trẻ vị thành niên có quan hệ yêu đương nam nữ sớm, mang thai ngoài ý muốn dẫn đến tảo hôn. Ngoài ra, việc chính quyền địa phương cấp Giấy chứng nhận đăng ký kết hôn cho công dân khi chưa đủ điều kiện về độ tuổi cũng đã tạo nên những hệ lụy xấu.

Các đơn vị thuộc VKSND tỉnh Thanh Hóa đã ban hành các kiến nghị phòng tránh vi phạm trong việc cấp Giấy chứng nhận đăng ký hôn nhân của UBND các phường, xã trên địa bàn.

Thông qua công tác kiểm tra giải quyết các công việc hôn nhân và gia đình, các đơn vị thuộc VKSND tỉnh Thanh Hóa đã xác định UBND một số địa phương đã cấp Giấy chứng nhận đăng ký kết hôn cho công dân khi chưa đủ điều kiện về độ tuổi, vi phạm quy định của Luật Hôn nhân và gia đình qua các thời kỳ.

Cụ thể như: UBND xã Đông Phú, huyện Đông Sơn, (nay là phường Đông Quang) đã cấp Giấy chứng nhận đăng ký kết hôn vào ngày 09/6/1998 cho chị Nguyễn Thị Phương và anh Nguyễn Chí Huy (sinh ngày 07/7/1979). Tại thời điểm kết hôn, anh Huy chưa đủ 20 tuổi, chưa đủ điều kiện đăng ký kết hôn theo quy định tại Điều 5 Luật Hôn nhân và gia đình năm 1986.

UBND xã Mường Mìn, huyện Quan Sơn (nay là UBND xã Mường Mìn) đã cấp Giấy chứng nhận đăng ký kết hôn vào ngày 16/9/2014 cho chị Vi Thị Thoa (sinh ngày 27/11/1997) và anh Lương Văn Lận, tại thời điểm đăng ký chị Thoa chưa đủ 18 tuổi, chưa đủ điều kiện đăng ký kết hôn theo quy định tại khoản 1 Điều 9 Luật Hôn nhân và gia đình năm 2000.

UBND thị trấn Sơn Lư, huyện Quan Sơn (nay là xã Quan Sơn) đã cấp Giấy chứng nhận đăng ký kết hôn ngày 01/6/2002 cho chị Hà Thị Lý và anh Hà Văn Miên, sinh ngày 09/9/1984, tại thời điểm đăng ký anh Miên chưa đủ 20 tuổi, chưa đủ điều kiện đăng ký kết hôn theo quy định tại khoản 1 Điều 9 Luật Hôn nhân và gia đình năm 2000...

VKSND tỉnh Thanh Hóa xác định, các vi phạm nêu trên của UBND các phường, xã trên đã làm giảm uy tín quản lý Nhà nước của UBND xã trong công tác quản lý hộ tịch, ảnh hưởng đến quyền lợi chính đáng của công dân khi tham gia các quan hệ pháp luật có liên quan, cần được khắc phục, phòng ngừa kịp thời.

VKSND khu vực 11 - Thanh Hóa đã ban hành kiến nghị tới Chủ tịch UBND các xã Mường Mìn, Quan Sơn trong hoạt động cấp Giấy chứng nhận đăng ký kết hôn.

Để phòng ngừa vi phạm pháp luật trong hoạt động hoạt động cấp Giấy chứng nhận đăng ký kết hôn cho công dân chưa đủ tuổi kết hôn xảy ra trên địa bàn, VKSND khu vực 1 - Thanh Hóa đã ban hành kiến nghị phòng ngừa tới Chủ tịch UBND các phường Đông Quang, Đông Tiến.

VKSND khu vực 11 - Thanh Hóa đã ban hành kiến nghị phòng ngừa tới Chủ tịch UBND các xã Mường Mìn, Quan Sơn trong hoạt động cấp Giấy chứng nhận đăng ký kết hôn, yêu cầu tổ chức rút kinh nghiệm đối với vi phạm nêu trên và phòng ngừa vi phạm tương tự trong thời gian tới. 

Qua các kiến nghị vi phạm nêu trên, các đơn vị thuộc VKSND tỉnh Thanh Hóa đã tuyên truyền đến nhân dân phải tuân thủ đúng theo quy định của Luật Hôn nhân và gia đình hiện hành, nam phải từ đủ 20 tuổi trở lên, nữ phải từ đủ 18 tuổi trở lên mới được đăng ký kết hôn. Việc làm đó góp phần bảo đảm sự trưởng thành về tâm sinh lý, ổn định cuộc sống gia đình, góp phần xây dựng đời sống hôn nhân lành mạnh, bền vững.