Tôn vinh và phát huy giá trị di sản
Lễ hội Gốm Chăm Bàu Trúc xã Ninh Phước, tỉnh Khánh Hòa lần thứ I năm 2026, sẽ diễn ra trong 3 ngày, từ 10-12/10, nhân dịp Lễ hội Katê truyền thống của đồng bào Chăm theo tôn giáo Bàlamôn.
Lễ hội do UBND xã Ninh Phước tổ chức với chuỗi hoạt động văn hóa, nghệ thuật, hội thảo, hội thi, thể thao, trò chơi dân gian, trưng bày và trải nghiệm làng nghề địa phương.
    |
 |
| Gốm Chăm Bàu Trúc Khánh Hòa mang sắc màu thô mộc đặc trưng. Ảnh: Gốm Chăm Đàng Xem. |
Theo UBND xã Ninh Phước, Lễ hội nhằm giới thiệu, tôn vinh, bảo tồn và phát huy giá trị di sản Nghệ thuật làm gốm của người Chăm, đã được UNESCO ghi danh vào Danh sách Di sản văn hóa phi vật thể cần bảo vệ khẩn cấp năm 2022; Mặt khác, lan tỏa, quảng bá nghề gốm Chăm Bàu Trúc, dệt thổ cẩm Mỹ Nghiệp, các giá trị văn hóa truyền thống, sản phẩm đặc thù và hình ảnh quê hương Ninh Phước đến nhân dân, du khách; tạo không gian giao lưu, trải nghiệm, gắn kết di sản với phát triển kinh tế, du lịch cộng đồng bền vững.
Ban tổ chức cho biết, chủ đề nghệ thuật “Hồn gốm Bàu Trúc”, vốn xuyên suốt Lễ hội, kể câu chuyện từ đất, nước, lửa và bàn tay tài hoa của người nghệ nhân, thợ gốm; từ kỹ thuật thủ công truyền thống đến sức sống của làng nghề trong không gian văn hóa, du lịch cộng đồng và sáng tạo đương đại.
Trình diễn và trải nghiệm làng nghề!
Một trong những hoạt động đáng chú ý trong Lễ hội là chương trình triển lãm, trình diễn và trải nghiệm làng nghề gốm Bàu Trúc, được khai trương sáng ngày 10/10 và duy trì xuyên suốt Lễ hội, trong đó, cùng với các gian hàng gốm, còn có các gian hàng giới thiệu sản phẩm dệt thổ cẩm, sản phẩm OCOP, ẩm thực tiêu biểu của địa phương.
Điểm nhấn của không gian triển lãm là những hình ảnh làng gốm Bàu Trúc, vùng nguyên liệu, dụng cụ, quy trình làm gốm và vai trò của nghệ nhân trong gìn giữ, thực hành, trao truyền di sản.
|
 |
| Nghệ nhân trình diễn kỹ thuật nặn gốm. Ảnh: NH. |
Ngoài mục sở thị các nghệ nhân thực hành, trình diễn nghệ thuật làm Gốm Chăm, du khách còn được trải nghiệm làm gốm cùng nghệ nhân và tìm hiểu các sản phẩm đặc trưng của địa phương.
Điểm mới của Lễ hội là không gian trải nghiệm du lịch thực tế ảo (VR Tour 360), đưa du khách khám phá trực quan làng gốm Bàu Trúc, làng dệt Mỹ Nghiệp, các di tích văn hóa và điểm đến tiêu biểu của Ninh Phước; qua đó kết nối văn hóa truyền thống với công nghệ số và quảng bá du lịch địa phương.
Nhiều hoạt động cộng đồng đặc sắc!
Theo Ban tổ chức, Lễ khai mạc và chương trình nghệ thuật “Hồn gốm Bàu Trúc”, diễn ra tối ngày 10/10, được xây dựng trên chất liệu văn hóa Chăm, câu chuyện về đất, nghề, nghệ nhân và hành trình gìn giữ di sản; kết hợp âm nhạc, múa, hình ảnh, ánh sáng để tái hiện sức sống của gốm Bàu Trúc từ truyền thống đến hôm nay.
Tiếp nối chương trình nghệ thuật là hoạt động sinh hoạt lửa trại cộng đồng, tôn vinh “Ngọn lửa Bàu Trúc”- ngọn lửa làm nên sắc gốm, giữ hồn nghề và được trao truyền qua bao thế hệ.
|
 |
| Với kỹ thuật chế tác truyền thống độc đáo, trong đó bệ nặn cố định, nghệ nhân chạy quanh bệ nặn, nghề sản xuất gốm Chăm ở Khánh Hòa thu hút khách du lịch trong nước và quốc tế. Ảnh: NH. |
Trong âm vang trống, kèn và điệu múa truyền thống của đồng bào Chăm, ngọn lửa được thắp lên như biểu tượng của sức sống di sản, kết nối nghệ nhân, lan tỏa nhân dân và du khách trong vòng lửa cộng đồng.
Trong khuôn khổ Lễ hội, Lễ mở đền Po Klaong Car- Tổ nghề gốm Bàu Trúc được tổ chức theo nghi thức Lễ hội Katê truyền thống của đồng bào Chăm với Lễ rước y trang và các nghi lễ truyền thống tại đền.
Đây là dịp cộng đồng tưởng nhớ, tri ân Tổ nghề và các bậc tiền nhân đã trao truyền nghề làm gốm qua nhiều thế hệ. Hoạt động làm nổi bật mạch kết nối Tổ nghề- nghệ nhân- cộng đồng - di sản, tôn vinh truyền thống nghề gốm Bàu Trúc và vai trò của cộng đồng trong gìn giữ, thực hành, trao truyền di sản.
|
 |
| Sản phẩm gốm Chăm. Ảnh: Gốm Chăm Ngọc Ngà |
Trong 3 ngày Lễ hội, còn có các hội thi, hội diễn văn hóa nghệ thuật- thể dục thể thao, bao gồm: Hội thi vẽ tranh thiếu nhi; Hội thi thiếu nhi viết chữ Chăm đẹp; Hội thi Tiếng hát dân ca Chăm và Thiếu nữ Chăm duyên dáng; các hội thi thể thao, trò chơi dân gian và nhiều hoạt động giao lưu, trải nghiệm.
Đặc biệt, Hội thi “Tay nghề làm gốm của người Chăm năm 2026” là một trong những hoạt động trọng tâm, nơi các nghệ nhân trực tiếp thể hiện kỹ năng, kinh nghiệm và kỹ thuật nghề truyền thống; tôn vinh đôi bàn tay tài hoa của nghệ nhân- những chủ thể trực tiếp gìn giữ di sản, đồng thời góp phần trao truyền tri thức nghề và khơi dậy niềm tự hào về gốm Chăm Bàu Trúc.
Kết nối bảo tồn di sản với phát triển văn hóa, du lịch và làng nghề!
Ban tổ chức nhấn mạnh, thông qua các hoạt động trưng bày, trình diễn, trải nghiệm, hội thi, hội thảo và giao lưu cộng đồng, Lễ hội góp phần đưa di sản đến gần công chúng, quảng bá sản phẩm làng nghề và tăng cường kết nối văn hóa - du lịch - cộng đồng, từng bước phát huy giá trị di sản gắn với phát triển địa phương.
|
 |
| Du khách nước ngoài 'mục sở thị' nghệ thuật làm gốm Chăm, trong đó quá trình nặn gốm, nghệ nhân chạy quanh bệ nặn cố định. Ảnh: Gốm Bàu Trúc Champa. |
Lễ hội Gốm Chăm Bàu Trúc lần thứ I- năm 2026 là dịp để nhân dân và du khách đến với Ninh Phước, hòa mình trong không khí rộn ràng của Lễ hội Katê, thưởng thức văn hóa Chăm, gặp gỡ nghệ nhân, trải nghiệm nghề gốm, dệt thổ cẩm, lắng nghe câu chuyện từ “Đất và lửa”, “Sợi và hoa văn” và cảm nhận sức sống của di sản được gìn giữ, trao truyền qua nhiều thế hệ.