Thu hút tri thức và nhân lực chất lượng cao
Việc Luật Thủ đô năm 2026 tạo cơ sở pháp lý để Hà Nội đẩy mạnh liên kết giáo dục với nước ngoài có ý nghĩa đặc biệt trong bối cảnh nhu cầu tiếp cận chương trình, phương pháp và chuẩn mực giáo dục quốc tế ngày càng tăng. Liên kết giáo dục nếu được tổ chức đúng hướng sẽ không chỉ giúp học sinh được tiếp cận phương pháp giảng dạy hiện đại mà còn tạo điều kiện để đội ngũ giáo viên nâng cao năng lực chuyên môn, tăng cường trao đổi học thuật và hình thành môi trường giáo dục đa văn hóa.
Tuy nhiên, cùng với việc mở rộng liên kết là yêu cầu tăng cường quản lý chất lượng. Việc liên kết với cơ sở giáo dục nước ngoài phải bảo đảm tính minh bạch về chương trình, đội ngũ, điều kiện tổ chức, quyền lợi người học và chất lượng đầu ra. Vì vậy, Luật Thủ đô năm 2026 đồng thời trao cho thành phố thẩm quyền quy định tiêu chí, điều kiện đối với cơ sở giáo dục thực hiện các mô hình đặc thù.
Một trong những điểm có ý nghĩa chiến lược được quy định tại Điều 16 là chính sách hỗ trợ người học và người dạy học tập, nghiên cứu ở nước ngoài. Điểm b khoản 1 Điều 16 trao cho Hội đồng nhân dân thành phố thẩm quyền quy định “chính sách cấp học bổng, cơ chế khuyến khích, hỗ trợ học sinh, sinh viên, giáo viên, giảng viên đi học tập, nghiên cứu, thỉnh giảng ở các cơ sở giáo dục của nước ngoài trong các lĩnh vực, ngành trọng điểm”.
Chính sách giáo dục nếu chỉ tập trung đầu tư vào cơ sở vật chất mà không đầu tư cho con người thì khó có thể tạo ra bước phát triển đột phá. Trong nền kinh tế tri thức, chất lượng nguồn nhân lực quyết định trực tiếp năng lực cạnh tranh của một thành phố, thậm chí là một quốc gia.
Việc hỗ trợ học sinh, sinh viên, giáo viên, giảng viên học tập, nghiên cứu, thỉnh giảng tại các cơ sở giáo dục nước ngoài, nhất là trong các lĩnh vực, ngành trọng điểm, có thể tạo ra một lực lượng nhân lực được tiếp cận với tri thức tiên tiến, công nghệ mới và phương thức quản trị hiện đại. Nếu được triển khai đồng bộ, chính sách này sẽ góp phần hình thành một vòng tuần hoàn tri thức: Đào tạo ở môi trường tiên tiến - tiếp nhận tri thức mới - trở về cống hiến - lan tỏa tri thức trong hệ thống giáo dục và xã hội.
    |
 |
| Luật Thủ đô năm 2026 đã tạo cơ sở pháp lý để Hà Nội đẩy mạnh liên kết giáo dục với nước ngoài. |
Phân quyền mạnh hơn để phát triển mạng lưới giáo dục đại học
Cùng với giáo dục mầm non và phổ thông, giáo dục đại học là lĩnh vực có vai trò đặc biệt quan trọng trong việc đưa Hà Nội trở thành trung tâm tri thức và đổi mới sáng tạo.
Theo Luật Thủ đô năm 2026, thành phố được tăng cường thẩm quyền trong việc phát triển mạng lưới các cơ sở giáo dục đại học, cao đẳng, gắn với quy hoạch và yêu cầu phát triển không gian đô thị.
Cụ thể, khoản 3 Điều 16 quy định: "Chủ tịch Ủy ban nhân dân thành phố có thẩm quyền: a) Quyết định thành lập, sáp nhập, chia, tách, giải thể, đổi tên, cấp phép hoạt động trường đại học công lập, cao đẳng công lập do thành phố quản lý; cho phép thành lập, sáp nhập, chia, tách, giải thể, đổi tên, cấp phép hoạt động trường đại học tư thục, cao đẳng tư thục trên địa bàn Thành phố; b) Cho phép thành lập, sáp nhập, chia, tách, giải thể, đổi tên, cấp phép hoạt động đối với trường đại học, cao đẳng có vốn đầu tư nước ngoài, liên kết đào tạo với cơ sở nước ngoài trên địa bàn Thành phố sau khi lấy ý kiến của Bộ Giáo dục và Đào tạo".
Việc phân quyền này có ý nghĩa ở cả hai phương diện. Thứ nhất, giúp rút ngắn quy trình hành chính, tăng tính chủ động của chính quyền thành phố trong tổ chức mạng lưới giáo dục. Thứ hai, tạo điều kiện để Hà Nội chủ động thu hút đầu tư, phát triển những mô hình cơ sở đào tạo hiện đại, gắn giáo dục đại học với nghiên cứu khoa học, đổi mới sáng tạo, khu công nghệ cao và các cực phát triển mới.
Hiện, Hà Nội đang thực hiện việc di dời các cơ sở giáo dục đại học theo quy hoạch, đồng thời xây dựng các khu đô thị đại học tập trung gắn với khu công nghệ cao và các cực phát triển. Đây không chỉ là câu chuyện về sắp xếp lại cơ sở vật chất mà còn là cơ hội tái cấu trúc không gian giáo dục đại học của Thủ đô.
Nếu được triển khai đồng bộ với quy hoạch đô thị, giao thông, khoa học - công nghệ và đổi mới sáng tạo, các khu đô thị đại học có thể trở thành những “hạt nhân tri thức”, nơi tập trung trường đại học, viện nghiên cứu, doanh nghiệp công nghệ, phòng thí nghiệm, trung tâm đổi mới sáng tạo và các dịch vụ hỗ trợ.
Ngoài ra, tại Điểm b khoản 1 và khoản 2 Điều 26 Luật Thủ đô năm 2026 quy định: Đối với các dự án đầu tư thành lập mới cơ sở giáo dục mầm non, cơ sở giáo dục chất lượng cao, cơ sở giáo dục có nhiều cấp học; cơ sở giáo dục tại địa bàn khó khăn về kinh tế - xã hội; cơ sở đào tạo người khuyết tật, trẻ em có hoàn cảnh khó khăn được hưởng các chính sách ưu đãi về đất đai, thuế và các hỗ trợ khác theo quy định.
Quy định này thể hiện rõ chủ trương đẩy mạnh xã hội hóa trong lĩnh vực giáo dục; tạo môi trường thuận lợi để huy động và phát huy hiệu quả các nguồn lực ngoài ngân sách cho phát triển giáo dục Thủ đô. Qua đó, khẳng định quan điểm nhất quán rằng phát triển giáo dục không chỉ là trách nhiệm của Nhà nước mà cần dựa trên sức mạnh tổng hợp của Nhà nước và xã hội.
Trong đó, Nhà nước giữ vai trò kiến tạo thể chế, định hướng phát triển, ban hành chính sách ưu đãi và bảo đảm cơ hội tiếp cận giáo dục công bằng; đồng thời khuyến khích doanh nghiệp, tổ chức xã hội và các nhà đầu tư tham gia đầu tư, cung cấp nguồn lực, phát triển các mô hình giáo dục mới và đổi mới phương thức quản trị.
Việc mở rộng không gian tham gia của khu vực ngoài công lập không chỉ góp phần giảm áp lực cho ngân sách nhà nước mà còn tạo động lực nâng cao chất lượng, đa dạng hóa loại hình và phương thức cung ứng dịch vụ giáo dục, đáp ứng ngày càng tốt hơn nhu cầu học tập của người dân Thủ đô.
Có thể thấy, từ cơ chế quản lý các mô hình giáo dục đặc thù, chính sách hỗ trợ người học và người dạy học tập ở nước ngoài, quyền bổ sung và xây dựng chương trình giáo dục, cơ chế liên kết quốc tế đến việc phát triển mạng lưới cơ sở giáo dục và huy động nguồn lực xã hội, Luật đã tạo nên một khung pháp lý tương đối toàn diện để xây dựng Hà Nội trở thành trung tâm giáo dục, đào tạo chất lượng cao, hiện đại, có năng lực dẫn dắt đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số và hội nhập quốc tế, đóng góp trực tiếp vào mục tiêu xây dựng Thủ đô “Văn hiến - Văn minh - Hiện đại - Hạnh phúc”.