Giữ trọn lời hẹn với đồng đội sau hơn nửa thế kỷ

Lời hẹn không quên của những người lính

Hơn nửa thế kỷ đã trôi qua kể từ ngày chiến tranh lùi xa, dòng Krông Nô (thuộc địa bàn tỉnh Đắk Lắk) cũng đã nhiều lần đổi dòng, bãi bồi thành nương rẫy, cánh rừng năm nào nhường chỗ cho những khu dân cư. Mọi dấu tích của chiến trường gần như bị thời gian xóa nhòa. Thế nhưng, trong ký ức của hai cựu chiến binh Y Nghe Pang Taih (SN 1955) và Y Biêng N’tơr (SN 1958, cùng trú tại buôn Rơ Cai, xã Krông Nô, tỉnh Đắk Lắk), vẫn còn nguyên vẹn một lời hẹn với người đồng đội đã ngã xuống.

Các cựu chiến binh vỡ òa cảm xúc khi đã thực hiện được lời hẹn năm xưa.

Từng kề vai sát cánh với liệt sĩ Y Chông Triêk, chiến sĩ đơn vị H10 trong thời kỳ kháng chiến chống Mỹ, hai ông chưa bao giờ quên ngày đồng đội hy sinh.

Ngược dòng ký ức, hai cựu chiến binh dân tộc Mnông kể, cuối năm 1975, trong trận truy quét tàn quân Fulro, liệt sĩ Y Chông Triêk bị địch bắn cụt hai chân rồi ném thi thể xuống dòng Krông Nô. Chứng kiến cảnh tượng đau lòng ấy, những người còn sống lặng lẽ đưa thi thể đồng đội lên bờ, chôn cất bên một gốc cây ven sông và tự nhủ với nhau rằng, sẽ có một ngày đưa anh trở về với gia đình.

Mới đây, khi “Chiến dịch 500 ngày đêm đẩy mạnh thực hiện tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ” được phát động, ký ức năm xưa lại được đánh thức. Hai cựu chiến binh lập tức tìm đến Đội K51 thuộc Bộ Chỉ huy Quân sự tỉnh Đắk Lắk, tình nguyện dẫn đường trở lại nơi đồng đội nằm xuống.

Từ những chỉ dẫn của hai cựu chiến binh, Đội K51 tổ chức khảo sát hiện trường. Sau nhiều giờ tìm kiếm, tổ công tác đã xác định được vị trí phần mộ liệt sĩ Y Chông Triêk.

Hài cốt liệt sĩ được tìm thấy bên cánh rừng cạnh dòng sông Krông Nô.

“Khi địa phương phát động chiến dịch, tôi lập tức rủ ông Y Biêng cùng đi tìm lại vị trí đã chôn cất liệt sĩ Y Chông Triêk. Chúng tôi quyết tâm phải chỉ đúng nơi đồng đội nằm lại. Đến khi chứng kiến Đội K51 tìm thấy anh ấy, chúng tôi đã vỡ òa cảm xúc khi đã thực hiện được lời hẹn năm xưa”, ông Y Nghe Pang Taih xúc động nói.

Đối với gia đình liệt sĩ Y Chông Triêk, đó là khoảnh khắc chờ đợi suốt hơn nửa thế kỷ. Theo bà H’Vân Triêk, em gái liệt sĩ, anh nhập ngũ khi mới khoảng 16 - 17 tuổi. Cuối năm 1975, gia đình nhận giấy báo tử nhưng không biết anh nằm lại ở đâu. Hơn 50 năm qua, người thân nhiều lần dò hỏi, lặn lội tìm kiếm nhưng đều không có kết quả. 

“Chúng tôi biết ơn những người đồng đội năm xưa vẫn giữ trọn lời hứa, biết ơn Đội K51 cùng chính quyền địa phương đưa anh trở về với gia đình sau bao nhiêu năm ngã xuống”, bà H’Vân nghẹn ngào.

Những “tấm bản đồ” được vẽ bằng ký ức

Không chỉ có lời hẹn bên dòng Krông Nô, trong hành trình tìm kiếm hài cốt liệt sĩ, Đội K51 còn gặp nhiều “tấm bản đồ” đặc biệt được lưu giữ trong ký ức của những người từng đi qua chiến tranh.

Một trong số đó là cụ Sô Hỗn, cựu giao liên năm nay 96 tuổi, dân tộc Chăm (trú tại thôn Phước Tân, xã Tây Sơn, tỉnh Đắk Lắk).

Ở tuổi xưa nay hiếm, cụ Sô Hỗn vẫn nhớ rõ từng con suối, triền núi, lối mòn dẫn vào Bệnh xá Trúc Bạch - nơi điều trị thương binh của lực lượng cách mạng trong những năm kháng chiến.

Các cán bộ, chiến sĩ đào từng lớp đất để tìm lại dấu tích của những người lính đã hy sinh hơn nửa thế kỷ trước.

Theo lời kể của cụ, giai đoạn 1968 - 1969, Bệnh xá Trúc Bạch được đặt bên dòng suối Cà Lúi, thuộc khu vực thôn Gia Trụ, xã Phước Tân, huyện Sơn Hòa, tỉnh Phú Yên (cũ). Đây là nơi tiếp nhận, cứu chữa nhiều thương binh từ các chiến trường chuyển về.

“Tại đây, nhiều đồng chí bị thương quá nặng không qua khỏi dù các y, bác sĩ đã hết lòng cứu chữa. Trong điều kiện chiến tranh, các anh được an táng ngay trên sườn núi Hòn Ông, quanh khu vực bệnh xá”, cụ Sô Hỗn nghẹn ngào nhớ lại.

Chiến tranh đã lùi xa hơn nửa thế kỷ, địa hình quanh bệnh xá năm xưa đã đổi khác, nhiều dấu tích không còn. Nhưng mỗi khi nhắc đến đồng đội, cụ Sô Hỗn vẫn rưng rưng. Điều khiến cụ day dứt nhất là nếu không kịp chỉ lại nơi các anh nằm xuống thì việc tìm kiếm sau này sẽ càng khó khăn hơn.

Từ những thông tin quý giá của cụ Sô Hỗn, Đội K51 tổ chức khảo sát thực địa, phối hợp với chính quyền địa phương khai quật tại khu vực được chỉ dẫn. Kết quả, lực lượng quy tập đã phát hiện hai hài cốt liệt sĩ còn được bọc trong túi tử sĩ, bên cạnh còn lưu lại một số di vật. Sau hơn 50 năm nằm lại giữa núi đồi, các anh cuối cùng cũng được đồng đội tìm thấy, trở về với quê hương, đồng đội.

Những chỉ dẫn của các cựu chiến binh, cựu giao liên không đơn thuần là thông tin phục vụ công tác quy tập, mà còn là minh chứng cho tình đồng đội chưa bao giờ phai nhạt. Dẫu chiến tranh đã lùi xa, lời hẹn năm xưa vẫn được những người còn sống gìn giữ, để những người đã ngã xuống có ngày trở về với quê hương, gia đình.