Kinh tế thế giới đứng vững sau cú sốc Hormuz

Khả năng tìm đường vận chuyển thay thế của các nước sản xuất dầu vùng Vịnh, đặc biệt là Saudi Arabia, giúp một phần nguồn cung tránh phụ thuộc vào eo biển Hormuz. Việc Trung Quốc giảm mua dầu khí cũng góp phần hạn chế sức ép lên giá năng lượng.

Một yếu tố khác là khả năng thích ứng của doanh nghiệp. Theo bà Mathilde Lemoine, chuyên gia kinh tế trưởng của Edmond de Rothschild, những kinh nghiệm từ thời kỳ đại dịch đã thúc đẩy doanh nghiệp đa dạng hóa chuỗi cung ứng, nhờ đó có khả năng ứng phó tốt hơn trước những gián đoạn mới.
Đáng chú ý, đầu tư vào AI đang trở thành một lực đỡ cho kinh tế thế giới.

Làn sóng này thúc đẩy tăng trưởng tại Mỹ cũng như các nền kinh tế xuất khẩu thiết bị liên quan đến AI như Đài Loan (Trung Quốc), Hàn Quốc và Malaysia. Các nhà kinh tế của Goldman Sachs ước tính riêng đầu tư vào AI tại Mỹ đã đạt khoảng 600 tỷ USD, tương đương 1,8% GDP, trong khi tổng đầu tư kể từ năm 2022 lên tới 1.800 tỷ USD.

Tại châu Âu, khả năng chống chịu của nền kinh tế cũng tốt hơn dự kiến. Tăng trưởng quý II đạt 0,4%, trong khi tiêu dùng gia đình trong nửa đầu năm cao hơn dự báo và trở thành một trong những động lực chính của tăng trưởng.

Thị trường lao động châu Âu cũng tương đối vững vàng. Các doanh nghiệp không vội cắt giảm nhân sự khi hoạt động kinh tế chững lại do lo ngại sẽ khó tuyển lại lao động khi nhu cầu phục hồi. Số người tìm được việc làm tiếp tục tăng trong quý II và cao hơn khoảng 4 triệu người so với cùng kỳ năm 2023, qua đó hỗ trợ sức mua và nhu cầu trong nước.

Chuyển đổi số cũng đang tạo ra những thay đổi đáng kể. Kể từ năm 2022, khoảng 1/4 mức tăng trưởng tích lũy của châu Âu đến từ lĩnh vực công nghệ, nơi tạo thêm 1,4 triệu việc làm. Dù chỉ chiếm khoảng 6% giá trị gia tăng của nền kinh tế, công nghệ hiện là lĩnh vực đóng góp nhiều nhất vào tăng trưởng GDP của khu vực.

Một yếu tố thuận lợi khác là châu Âu đã giảm dần sự phụ thuộc vào nhiên liệu hóa thạch. Theo tổ chức nghiên cứu Ember, trong tháng 5 và tháng 6/2026, điện Mặt Trời lần đầu trở thành nguồn sản xuất điện lớn nhất châu Âu, vượt điện hạt nhân và khí đốt. Vì vậy, cú sốc năng lượng năm nay có tác động nhẹ hơn đáng kể so với năm 2022. Tuy nhiên, triển vọng kinh tế thế giới vẫn đối mặt với 3 rủi ro lớn.

Trước hết là địa chính trị. Xung đột liên quan đến Iran chưa được giải quyết và nguy cơ giao tranh tái diễn vẫn hiện hữu. Giá dầu ở mức khoảng 94 USD/thùng ngày 21/8 cho thấy thị trường năng lượng vẫn chịu nhiều bất ổn.

Rủi ro thứ hai đến từ thị trường tài chính và nợ công. Mặc dù các ngân hàng trung ương không phải tăng mạnh lãi suất, lợi suất trái phiếu trên thị trường đã tăng đáng kể. Kể từ khi xung đột tại Iran bắt đầu, lợi suất trái phiếu chính phủ Mỹ kỳ hạn 10 năm tăng khoảng 0,75 điểm phần trăm, trong khi mức tăng tại Pháp gần 0,9 điểm phần trăm. Nhật Bản, Italy và Anh cũng đang được giới đầu tư theo dõi sát.

Điều này đặc biệt đáng lo với những quốc gia có nợ công cao, trong bối cảnh các chính phủ đồng thời phải tăng đầu tư cho quốc phòng, bảo đảm chuỗi cung ứng, công nghệ và y tế. Nếu chi phí vay tiếp tục tăng, đầu tư và tăng trưởng có nguy cơ bị ảnh hưởng.

Rủi ro cuối cùng lại đến từ chính AI - một trong những động lực đang hỗ trợ kinh tế. Quy mô đầu tư vào công nghệ này đã trở nên rất lớn, đồng nghĩa bất kỳ sự thất vọng nào về năng suất hay hiệu quả kinh tế mà AI mang lại cũng có thể gây tác động ở tầm vĩ mô.