Ngày 5/1, trong phần xét hỏi tại phiên tòa xét xử 18 bị cáo trong vụ án “Vi phạm quy định về kế toán gây hậu quả nghiêm trọng”, “Sản xuất, buôn bán hàng giả là thực phẩm” và “Rửa tiền” xảy ra tại Công ty Cổ phần Z Holding (Công ty Z Holding) và các đơn vị liên quan, các bị cáo nguyên là lãnh đạo của doanh nghiệp này đã khai về việc tự nghĩ cách trộn nguyên liệu của 26 công thức sữa giả để giảm giá thành.
    |
 |
| Toàn cảnh phiên tòa sơ thẩm. |
Trước bục khai báo, bị cáo Hoàng Quang Thịnh (Chủ tịch Hội đồng quản trị, Tổng Giám đốc Công ty Z Holding) cho biết Z Holding đặt gia công tại nhiều nhà máy để sản xuất các sản phẩm sữa dinh dưỡng. Đến năm 2023, lãnh đạo công ty bàn bạc thành lập Công ty Nature Made, tự xây dựng nhà máy nhằm giảm chi phí sản xuất. Để đạt lợi nhuận cao, giảm giá thành, các bị cáo đã tự điều chỉnh liều lượng sản phẩm sữa bằng cách “thay thế, bỏ bớt, giảm hàm lượng nguyên liệu so với giấy phép đã đăng ký”.
Một trong những lãnh đạo chủ chốt của hệ sinh thái Z Holding là bị cáo Phạm Duy Tân (Giám đốc sản xuất kiêm Trưởng phòng Nghiên cứu, phát triển công thức (R&D) của Công ty Nature Made) được giao “nghiên cứu” công thức sữa mới để sản xuất tự chủ tại nhà máy. Trả lời HĐXX, bị cáo Phạm Duy Tân khai không có kinh nghiệm, không tham khảo công thức của các hãng khác mà “tự nghĩ ra” công thức phối trộn cho tất cả sản phẩm, trong đó có 26 loại sữa giả. Tiêu chí mà Tân đặt ra là các công thức phải được “tự phối trộn cho hài hòa”. Bị cáo Tân cũng thừa nhận không sản xuất thử, không đưa sản phẩm đi kiểm nghiệm chất lượng.
|
 |
| Các Kiểm sát viên đại diện VKSND TP Hà Nội thực hành quyền công tố và kiểm sát xét xử tại phiên tòa. |
Giữa năm 2024, bị cáo Nguyễn Thị Thu Hiền (Phó Tổng Giám đốc Công ty Z Holding, Giám đốc Nhà máy Nature Made) nhận được nhiều khiếu nại của khách hàng về tình trạng sữa vón cục, ngấy, không đều màu. Sau khi mang sản phẩm đi kiểm nghiệm, sữa HIUP bị xác định không đủ thành phần và tỷ lệ dinh dưỡng như công bố. Thời điểm này, Phạm Duy Tân biết 26 công thức sữa do mình tự nghĩ cách phối trộn đã bị lỗi và đều bị xác định là sữa giả.
Để khắc phục, Tân thử thay đổi công thức trộn sữa nhưng không có hiệu quả. Dù vậy, các sản phẩm sữa này vẫn tiếp tục được sản xuất, đưa ra thị trường mà không có biện pháp thu hồi hay cảnh báo đến người tiêu dùng.
Đối với tội danh “Sản xuất, buôn bán hàng giả là thực phẩm” mà VKSND tối cao truy tố, bị cáo Phạm Duy Tân cho biết “không có ý kiến gì”. Bị cáo này giải thích rằng do áp lực hạ giá thành, giảm chi phí sản xuất nên phải thay thế nguyên liệu. Theo bị cáo Tân, các nguyên liệu sử dụng “không phải là nguyên liệu kém chất lượng, chỉ là không đúng với công thức đã đăng ký”.
Theo cáo trạng của VKSND tối cao, Z Holding đã xây dựng hệ thống 19 công ty bán hàng để phân phối sản phẩm đến đại lý và người tiêu dùng. Trong đó, Công ty Alama Việt Nam do bị cáo Trần Xuân Chiến làm Giám đốc, phụ trách truyền thông, marketing; còn bị cáo Nguyễn Thị Bích Phương phụ trách bán hàng.
Thực hiện chỉ đạo của Tổng Giám đốc Z Holding Hoàng Quang Thịnh và hai Phó Tổng Giám đốc là Nguyễn Văn Minh, La Khắc Minh, ngày 7/5/2020, Trần Xuân Chiến thành lập Công ty Alama Việt Nam để đăng ký nhãn hàng, kinh doanh thực phẩm chức năng, trong đó có “Sản phẩm dinh dưỡng HIUP 27”. Sau khi Công ty Nature Made được thành lập, các lãnh đạo Z Holding đưa sản phẩm HIUP 27 về Nhà máy Nature Made sản xuất; đồng thời, Công ty Alama Việt Nam ký hợp đồng gia công sản xuất HIUP 27 với Nature Made.
|
 |
| Các bị cáo tại phiên xét xử. |
Đến tháng 9/2024, Trần Xuân Chiến được La Khắc Minh thông báo sản phẩm “HIUP 27” không đạt chỉ tiêu chất lượng. Nguyễn Thị Bích Phương cũng được thông tin sản phẩm “HIUP 27 loại 650g hương vani” có chỉ tiêu không đạt, bị coi là hàng giả.
Trước tòa, bị cáo Trần Xuân Chiến khai, dù biết kết quả kiểm nghiệm cho thấy HIUP 27 không đảm bảo chỉ tiêu chất lượng theo hồ sơ đăng ký công bố sản phẩm, nhưng vẫn tiếp tục đặt hàng Nature Made sản xuất với suy nghĩ các lô sau sẽ được “chỉnh sửa cho đủ hàm lượng”. Bị cáo Chiến cho rằng do “có niềm tin rất lớn với sản phẩm” nên đã mang hàng trăm lon sữa về cho gia đình sử dụng(?!).
Cáo trạng của VKSND tối cao xác định, mặc dù biết HIUP 27 không đạt chỉ tiêu chất lượng, song để không gián đoạn hoạt động kinh doanh, Trần Xuân Chiến và Nguyễn Thị Bích Phương vẫn tiếp tục đặt 6 đơn hàng để Nature Made gia công theo công thức không đảm bảo chất lượng do Phạm Duy Tân xây dựng. Tổng số lượng lên tới 860.688 lon, trị giá hơn 108 tỉ đồng (giá xuất xưởng 87.800 đồng/lon). Sau đó, Công ty Alama Việt Nam bán sản phẩm ra thị trường với giá trung bình 547.149 đồng/lon.
Trong đó, Kết luận giám định xác định 26 sản phẩm là hàng giả, doanh thu từ hành vi sản xuất, buôn bán 26 sản phẩm giả có giá trị hơn 2.436 tỉ đồng (trong đó, doanh thu hàng giả tại Công ty Nature Made là 417,8 tỉ đồng; doanh thu hàng giả tại các công ty thuộc hệ thống Z Holding là hơn 2.018 tỉ đồng); Các bị cáo Hoàng Quang Thịnh, Nguyễn Văn Minh, La Khắc Minh đã thu lợi bất chính số tiền hơn 149,7 tỉ đồng; Trần Xuân Chiến hưởng lợi hơn 21 tỉ đồng; Nguyễn Thị Bích Phương hưởng lợi hơn 16 tỉ đồng; phần lợi nhuận còn lại được chi trả cho các cổ đông Z Holding và nhân viên các hệ thống, nhóm bán hàng.
Trong quá trình hoạt động, để che giấu doanh thu thực tế và trốn tránh nghĩa vụ tài chính đối với Nhà nước, Hoàng Quang Thịnh, Nguyễn Văn Minh, La Khắc Minh đã chỉ đạo lãnh đạo, nhóm kế toán thực hiện kê khai thuế thông qua các công ty trong hệ thống Z Holding và hộ kinh doanh cá thể.
Theo đó, các bị cáo đã lập hai hệ thống sổ sách kế toán trên phần mềm “Misa”, gồm: một hệ thống sổ sách kế toán nội bộ “Sổ quản trị” theo dõi doanh thu thực tế của các công ty thuộc hệ thống Công ty Z Holding, Công ty Nature Made, Công ty One Group. Cụ thể, tổng doanh thu thực tế là hơn 7.825 tỉ đồng, doanh thu kê khai thuế là hơn 1.148 tỉ đồng, doanh thu bỏ ngoài sổ sách là hơn 6.677 tỉ đồng, gây thiệt hại về thuế hơn 1.633 tỉ đồng.
Ngày mai (6/1), phiên tòa tiếp tục với phần xét hỏi của các Kiểm sát viên đại diện VKSND TP Hà Nội thực hành quyền công tố, kiểm sát xét xử tại phiên tòa và phần tranh tụng của các luật sư.