Nâng cao chất lượng hoạt động của Hội đồng nhân dân cũng chính là nâng cao chất lượng quản trị địa phương

Phó Thủ tướng Phạm Thị Thanh Trà phát biểu tại Hội nghị (ảnh: VPQH).

Quốc hội khẳng định rõ vai trò trung tâm kiến tạo thể chế

Phó Thủ tướng Phạm Thị Thanh Trà chia sẻ, nhiệm kỳ 2021-2026 là nhiệm kỳ có nhiều dấu ấn lịch sử của Quốc hội và HĐND các cấp trong tiến trình cải cách, tái cấu trúc tổ chức bộ máy hệ thống chính trị, chuyển đổi tư duy quản trị quốc gia, quản trị địa phương và phát triển đất nước, cũng như từng địa phương. 

Phó Thủ tướng Phạm Thị Thanh Trà phát biểu tại Hội nghị (ảnh: VPQH).

Trong bối cảnh đặc biệt khó khăn và chưa từng có tiền lệ, Quốc hội càng khẳng định rõ vai trò trung tâm kiến tạo thể chế, Chính phủ chuyển mạnh sang quản lý vĩ mô xây dựng thể chế, quy hoạch chiến lược và thúc đẩy phân cấp, phân quyền, điều hành thống nhất, chủ động linh hoạt, quyết liệt và hiệu quả. Hội đồng nhân dân các cấp thể hiện rõ vai trò và thiết chế quyền lực Nhà nước ở địa phương, đồng hành cùng chính quyền tháo gỡ điểm nghẽn phát triển, tăng cường giám sát thực chất và kiểm soát quyền lực hiệu quả hơn.

Nhiều chính sách, chiến lược của Đảng được Quốc hội thể chế nhanh chóng, toàn diện, nhất là việc chuyển đổi vận hành chính quyền địa phương hai cấp; xây dựng và hoàn thiện thể chế về phân cấp, phân quyền, phân định thẩm quyền, cải cách hành chính, phát triển khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số và tái cấu trúc không gian phát triển. Đặc biệt là tháo gỡ rào cản, khơi thông điểm nghẽn cho phát triển kinh tế - xã hội, với sự phối hợp ngày càng chặt chẽ, nhịp nhàng giữa Quốc hội, Chính phủ, Ủy ban Trung ương Mặt trận Tổ quốc Việt Nam, chính quyền địa phương và HĐND các cấp.

Đồng chí Hồ Đức Anh, Phó Bí thư Thường trực Đảng ủy, Phó Viện trưởng Thường trực VKSND tối cao (áo trắng bên trái, hàng thứ 2) tham dự Hội nghị (ảnh: VPQH).

Phó Thủ tướng cho biết, bước vào nhiệm kỳ 2026 - 2031, mục tiêu tăng trưởng hai con số, yêu cầu thực hiện thắng lợi Nghị quyết Đại hội XIV của Đảng, các Nghị quyết chiến lược của Bộ Chính trị và xây dựng nền quản trị quốc gia, quản trị địa phương hiện đại, hiệu quả đang đặt ra yêu cầu rất lớn đối với Chính phủ, chính quyền địa phương và HĐND các cấp.

“Trong mối quan hệ đó, Chính phủ xác định rất rõ, nâng cao chất lượng hoạt động của HĐND cũng chính là nâng cao chất lượng quản trị quốc gia, quản trị địa phương, nâng hiệu quả thực thi chính sách và hiệu lực điều hành của bộ máy hành chính Nhà nước từ Trung ương đến địa phương, thiết thực góp phần thực hiện thắng lợi mục tiêu Nghị quyết của Đảng”, Phó Thủ tướng nhấn mạnh.

Phải đổi mới mạnh mẽ tư duy quản trị địa phương theo hướng kiến tạo phát triển

Ở góc độ Chính phủ, Phó Thủ tướng Chính phủ Phạm Thị Thanh Trà đề nghị tập trung vào một số nhiệm vụ giải pháp trọng tâm, gắn với nâng cao hiệu quả hoạt động của HĐND các cấp, trước yêu cầu nâng cao chất lượng hoạt động của chính quyền địa phương hai cấp trong thời gian tới:

Các đại biểu tham dự Hội nghị (ảnh: VPQH).

Thứ nhất, phải đổi mới mạnh mẽ tư duy quản trị địa phương theo hướng kiến tạo phát triển và phục vụ Nhân dân. Điểm cốt lõi của quản trị địa phương hiệu quả là tạo được môi trường phát triển tốt hơn, huy động được cộng đồng, doanh nghiệp, các tầng lớp Nhân dân và phát huy cao độ dân chủ ở cơ sở, để mọi người dân được tham gia vào từng mục tiêu, nhiệm vụ, chính sách phát triển đất nước, cũng như địa phương. 

Thứ hai, đẩy mạnh phân cấp, phân quyền, gắn với kiểm soát quyền lực hiệu quả. Theo Phó Thủ tướng Phạm Thị Thanh Trà, chính quyền địa phương hai cấp không chỉ là tinh gọn bộ máy, mà phải tái cấu trúc lại phương thức vận hành của nền hành chính quốc gia theo hướng gần dân, linh hoạt hơn, hiệu quả hơn và kiến tạo phát triển.

Chính phủ quán triệt sâu sắc chủ trương của Đảng và chỉ đạo của đồng chí Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm, triệt để thực hiện chủ trương "địa phương quyết, địa phương làm, địa phương chịu trách nhiệm". Chính phủ tiếp tục rà soát phân cấp, quyền cho địa phương, nghiên cứu, hoàn thiện cơ chế phân bổ tương ứng về nguồn lực, dữ liệu và công cụ quản trị, để địa phương đủ năng lực thực hiện trọng trách được giao.

Các đại biểu tham dự Hội nghị (ảnh: VPQH).

Thứ ba, tạo bước đột phá thực sự về chuyển đổi số trong hoạt động của hệ thống hành chính địa phương. Theo Phó Thủ tướng Phạm Thị Thanh Trà, khoảng cách lớn nhất về chất lượng, hiệu quả hoạt động của chính quyền địa phương hai cấp giữa các địa phương chủ yếu nằm ở năng lực quản trị và mức độ chuyển đổi số. 
Do đó, Chính phủ đang tập trung xây dựng Chính phủ số, kinh tế số, xã hội số và dữ liệu số quốc gia.

Từ sự tiên phong hiệu quả chuyển đổi số của Quốc hội, HĐND các cấp cần đầy mạnh đổi mới phương thức hoạt động trên môi trường số. Điểm cốt lõi không chỉ là số hóa quy trình cũ, mà thay đổi toàn bộ phương thức điều hành, giám sát và ra quyết định. Hoạt động của HĐND cần chuyển từ giám sát qua báo cáo giấy sang giám sát bằng dữ liệu thời gian thực; chuyển từ xử lý thủ công, sang quản trị thông minh dựa trên dữ liệu và trí tuệ nhân tạo.

Tiếp tục đẩy mạnh cải cách thể chế và cải cách thủ tục hành chính

Thứ tư, tiếp tục đẩy mạnh cải cách thể chế và cải cách thủ tục hành chính. Phó Thủ tướng nhấn mạnh, đây chính là khâu đột phá của đột phá để giải phóng nguồn lực, nâng cao năng lực cạnh tranh và đạt được mục tiêu tăng trưởng hai con số trong chặng đường tới. Vì vậy, Quốc hội đang đồng hành cùng Chính phủ tập trung rất mạnh vào cải cách thể chế, với tinh thần thể chế phải mở đường cho phát triển và bảo vệ cán bộ dám nghĩ, dám làm vì lợi ích chung. 

Các đại biểu tham dự Hội nghị (ảnh: VPQH).

Phó Thủ tướng Chính phủ Phạm Thị Thanh Trà mong muốn, HĐND tiếp tục đồng hành với chính quyền địa phương rà soát hệ thống thủ tục hành chính, để tiếp tục cắt giảm, điều chỉnh lại quy trình thủ tục đơn giản hóa thủ tục hành chính cho người dân và doanh nghiệp. Đồng thời, sớm hoàn thiện, tiếp nhận các nhiệm vụ phân cấp, phân quyền, đảm bảo thực hiện thông suốt, liên tục, phục vụ người dân và doanh nghiệp hiệu quả hơn…

Thứ năm, nâng cao năng lực giám sát thực thi chính sách, gắn với kiểm soát rủi ro phát triển. Phó Thủ tướng Chính phủ nhấn mạnh, mục tiêu tăng trưởng cao trong giai đoạn tới đòi hỏi phải có năng lực quản trị rủi ro tương ứng. Rủi ro hiện nay không chỉ đến từ kinh tế hay đầu tư công, mà còn đến từ an ninh dữ liệu, biến đổi khí hậu và già hóa dân số, chuyển dịch chuỗi cung ứng và những biến động rất nhanh khó lường của tình hình thế giới. Vì vậy, hoạt động giám sát của HĐND phải chuyển mạnh từ giám sát sự vụ, sang giám sát chiến lược phát triển và chuyển từ giám sát quy trình, sang giám sát kết quả cuối cùng, đi sâu vào những lĩnh vực tiềm ẩn rủi ro, như: đầu tư công, đất đai, quy hoạch, tài chính công, chuyển đổi số, môi trường, các dự án trọng điểm và hoạt động công vụ. 

Phó Thủ tướng Phạm Thị Thanh Trà khẳng định, Chính phủ luôn lắng nghe ý kiến từ cơ sở từ thực tiễn hoạt động của HĐND các cấp; trân trọng tiếp thu ý kiến chỉ đạo của đồng chí Chủ tịch Quốc hội, Thường trực Ban Bí thư, trân trọng các ý kiến, kiến nghị đề xuất của các đại biểu để phối hợp chặt chẽ với Ủy ban Thường vụ Quốc hội hoàn thiện việc hướng dẫn; tiếp tục hoàn thiện cơ chế, điều kiện để nâng cao hiệu quả, hiệu lực, hoạt động của HĐND.