    |
 |
| Quang cảnh phiên làm việc của Quốc hội chiều 10/8. |
Tiếp tục chương trình Kỳ họp không thường lệ thứ Nhất, Quốc hội khóa XVI, chiều 10/8, dưới sự chủ trì của Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn và sự điều hành của Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Khắc Định, Quốc hội thảo luận ở Hội trường về dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Trách nhiệm bồi thường của Nhà nước.
Cần xác định rõ cơ quan có trách nhiệm giải quyết bồi thường
Bày tỏ đồng tình với việc dự thảo sửa đổi các Điều 42, 43 và 45 theo hướng rút ngắn thời gian giải quyết yêu cầu bồi thường, đại biểu Nguyễn Tiến Nam (Đoàn ĐBQH thành phố Huế) cho rằng, đây là một bước tiến tích cực, phù hợp với yêu cầu cải cách thủ tục hành chính và tạo thuận lợi hơn cho người yêu cầu bồi thường.
|
 |
| Đại biểu Nguyễn Tiến Nam phát biểu thảo luận. |
Tuy nhiên, theo đại biểu, cần xác lập một nguyên tắc xuyên suốt: Cắt giảm thủ tục của cơ quan Nhà nước, chứ không được cắt giảm quyền của người dân.
Theo đại biểu, đơn giản hóa thủ tục chỉ thực sự có ý nghĩa nếu người bị thiệt hại không phải tự mình đi qua một quy trình phức tạp để chứng minh cơ quan nào có trách nhiệm giải quyết cho mình. Đặc biệt, đối với việc xác định cơ quan có trách nhiệm giải quyết bồi thường, mặc dù dự thảo đã có bước cải cách, nhưng cần có cơ chế đủ chặt để ngăn ngừa tình trạng cơ quan này chuyển sang cơ quan khác, cơ quan này chờ cơ quan kia, cuối cùng người chịu thiệt lại chính là người dân.
Đại biểu Nguyễn Tiến Nam nhận thấy, đây không chỉ là vấn đề kỹ thuật về thẩm quyền mà đó là vấn đề trách nhiệm của Nhà nước trước người bị thiệt hại.
Vì vậy, đại biểu Nguyễn Tiến Nam đề nghị quy định rõ trách nhiệm của cơ quan đầu mối trong việc tiếp nhận, xác định và chuyển hồ sơ; đồng thời phải xác định rõ trách nhiệm của cơ quan, người có thẩm quyền nếu việc xác định cơ quan giải quyết bồi thường bị kéo dài do nguyên nhân chủ quan.
|
 |
| Các đại biểu tham dự Phiên họp. |
Bên cạnh đó, đại biểu đồng tình với nguyên tắc: Những vấn đề thuộc thẩm quyền của Quốc hội cần được quy định trong Luật; những vấn đề mang tính kỹ thuật, thường xuyên thay đổi có thể giao Chính phủ quy định chi tiết. Tuy nhiên, cần phân biệt rõ giữa thủ tục hành chính và nội dung trực tiếp xác lập quyền, nghĩa vụ của người bị thiệt hại.
Do vậy, đại biểu Nguyễn Tiến Nam đề nghị tiếp tục rà soát các nội dung dự kiến giao Chính phủ quy định chi tiết, nhất là những nội dung liên quan trực tiếp đến quyền được bồi thường, phạm vi quyền và nghĩa vụ của các bên.
Đơn giản hóa tối đa thủ tục cho người bị thiệt hại
Phát biểu thảo luận, đại biểu Nguyễn Thành Trung (Đoàn ĐBQH thành phố Hải Phòng) đồng tình với việc sửa đổi Điều 42, Điều 43 và Điều 45 theo hướng rút ngắn thời gian giải quyết yêu cầu bồi thường. Tuy nhiên, đối với Điều 46 về thương lượng bồi thường, đại biểu đề nghị quy định rõ hơn ngay trong Luật.
|
 |
| Đại biểu Nguyễn Thành Trung phát biểu thảo luận. |
Đại biểu Nguyễn Thành Trung cho rằng, Luật cần xác định tối thiểu ba nguyên tắc: Thứ nhất, thời hạn thương lượng; Thứ hai, căn cứ xác định mức bồi thường; Thứ ba, trách nhiệm của cơ quan giải quyết khi thương lượng không thành. Các nội dung kỹ thuật, biểu mẫu và trình tự chi tiết có thể giao Chính phủ quy định.
Đại biểu cho rằng, hoàn thiện Luật lần này cần hướng tới ba yêu cầu: mở rộng thực chất quyền được bồi thường, phân định rõ trách nhiệm của cơ quan Nhà nước và đơn giản hóa tối đa thủ tục cho người bị thiệt hại.
Bảo vệ người đấu tranh phòng chống tham nhũng, lãng phí, tiêu cực
Bên cạnh đó, đánh giá cao việc dự thảo đã mở rộng phạm vi bảo vệ người dân, bổ sung cơ chế đối với người đấu tranh phòng chống tham nhũng, lãng phí, tiêu cực và tiếp tục cải cách thủ tục giải quyết yêu cầu bồi thường, đại biểu Nguyễn Thành Trung nêu rõ, tại khoản 9 và khoản 10 Điều 3, dự thảo bổ sung người đấu tranh chống tham nhũng, lãng phí, tiêu cực và người thân của người tố cáo, người đấu tranh chống tham nhũng, lãng phí, tiêu cực.
|
 |
| Các đại biểu tham dự Phiên họp. |
Thống nhất với việc bổ sung hai nhóm đối tượng này, tuy nhiên, đại biểu Nguyễn Thành Trung nhận thấy, quy định hiện nay chủ yếu mới dừng lại ở xác định khái niệm trong khi chưa thể hiện đầy đủ cơ chế pháp lý để đảm bảo quyền được bồi thường khi họ bị thiệt hại do việc thực hiện quyền phản ánh, tố cáo, tố giác.
Vì vậy, đại biểu đề nghị Ban soạn thảo rà soát các quy định về căn cứ phát sinh trách nhiệm bồi thường, thiệt hại được bồi thường và trình tự yêu cầu bồi thường để có sự dẫn chiếu quy định tương ứng.
Theo đại biểu, đặc biệt, cần làm rõ trường hợp người tố cáo hoặc người thân bị trả đũa gây thiệt hại do việc thực hiện quyền đấu tranh phòng, chống tham nhũng thì căn cứ nào xác định trách nhiệm của nhà nước và cơ chế chứng minh mối quan hệ giữa hành vi công vụ với thiệt hại? Nếu Điều 3 đã mở rộng đối tượng thì các quy định về trách nhiệm bồi thường cũng cần được thiết kế tương ứng, tránh tình trạng quyền thì được ghi nhận nhưng khó thực hiện trên thực tế.
Đảm bảo không bỏ sót các trường hợp phát sinh trách nhiệm bồi thường
Quan tâm đến phạm vi trách nhiệm của Nhà nước trong hoạt động quản lý hành chính, đại biểu Hà Sỹ Huân (Đoàn ĐBQH tỉnh Thái Nguyên) cho biết, khoản 6 Điều 1 dự thảo sửa đổi Điều 17 theo hướng bổ sung một số trường hợp phát sinh trách nhiệm bồi thường trong hoạt động quản lý hành chính nhằm khắc phục những vướng mắc trong thực tiễn và đảm bảo thống nhất với các luật chuyên ngành.
|
 |
| Đại biểu Hà Sỹ Huân phát biểu thảo luận. |
Tuy nhiên, đại biểu cho rằng, Điều 17 vẫn được thiết kế theo phương pháp liệt kê các trường hợp phát sinh trách nhiệm bồi thường. Trong khi đó, hệ thống pháp luật quản lý hành chính thường xuyên được sửa đổi, bổ sung. Nhiều luật chuyên ngành tiếp tục giao thêm thẩm quyền quản lý Nhà nước hoặc phát sinh các quyết định hành vi hành chính mới.
Theo đại biểu, nếu chỉ quy định theo phương pháp liệt kê có thể phát sinh các trường hợp hành vi trái pháp luật gây thiệt hại nhưng chưa thuộc phạm vi điều chỉnh của Luật dẫn đến phải tiếp tục sửa luật khi các luật chuyên ngành thay đổi.
Do đó, đại biểu Hà Sỹ Huân đề nghị Cơ quan soạn thảo rà soát Điều 17 trên cơ sở đối chiếu toàn diện đối với các luật chuyên ngành có liên quan để đảm bảo không bỏ sót các trường hợp phát sinh trách nhiệm bồi thường đã được pháp luật quy định.
Đồng thời, nghiên cứu cơ chế dẫn chiếu quy định phù hợp nhằm đảm bảo tính ổn định, thống nhất của Luật khi các luật chuyên ngành được sửa đổi, bổ sung trong thời gian tới.