    |
 |
| Đồng chí Phạm Xuân Minh, Viện trưởng VKSND TP Cần Thơ phát biểu chỉ đạo tại hội nghị giao ban của đơn vị. |
Trong năm 2026, qua các cuộc giao ban, hội nghị sơ kết, công tác kiểm tra và những văn bản chấn chỉnh, đồng chí Phạm Xuân Minh, Viện trưởng VKSND TP Cần Thơ yêu cầu đổi mới phương thức chỉ đạo, điều hành trong lĩnh vực hình sự theo hướng sâu sát hồ sơ, rõ nhiệm vụ, rõ trách nhiệm và kiểm soát chặt chất lượng giải quyết.
Những hạn chế trong nghiên cứu chứng cứ, phối hợp nghiệp vụ, quản lý án và chế độ báo cáo phải được nhận diện cụ thể, làm rõ nguyên nhân để kịp thời khắc phục, không để tái diễn. Tinh thần này được thể hiện rõ tại Công văn số 1131/VKS-P7 ngày 11/9/2026 về chấn chỉnh, nâng cao chất lượng công tác thực hành quyền công tố, kiểm sát giải quyết các vụ án, vụ việc hình sự.
Nội dung chỉ đạo trải rộng từ tiếp nhận, giải quyết nguồn tin, khởi tố, điều tra, truy tố đến xét xử, kiểm sát bản án và thực hiện quyền kháng nghị; đồng thời phân định trách nhiệm giữa Kiểm sát viên, lãnh đạo VKSND khu vực và các phòng nghiệp vụ cấp thành phố.
Chủ động từ nguồn tin, đánh giá chứng cứ độc lập
Viện trưởng VKSND TP Cần Thơ yêu cầu Kiểm sát viên phải bám sát quá trình tiếp nhận, phân loại, thụ lý và giải quyết nguồn tin ngay từ khi được phân công; nắm chắc thẩm quyền, thời hạn, chủ động xác định những vấn đề cần chứng minh và đề ra yêu cầu kiểm tra, xác minh có trọng tâm.
Yêu cầu nghiệp vụ sau khi ban hành phải tiếp tục được theo dõi đến kết quả thực hiện, kịp thời phát hiện nội dung chưa được làm rõ, tránh để việc thu thập chứng cứ dồn vào cuối thời hạn giải quyết.
Đối với những chứng cứ dễ mất, dễ thay đổi hoặc khó khôi phục như dữ liệu camera, dữ liệu điện tử, dấu vết hiện trường, thông tin giao dịch và tài khoản, Kiểm sát viên phải nhận diện sớm để yêu cầu bảo toàn, thu thập đúng quy định. Hoạt động công tố, kiểm sát phải bám sát diễn biến vụ việc, quá trình hình thành chứng cứ và những vấn đề cần chứng minh đối với từng hành vi.
Việc nghiên cứu hồ sơ phải được thực hiện trực tiếp, toàn diện và khách quan; xem xét đầy đủ cả chứng cứ buộc tội, chứng cứ gỡ tội, những điểm mâu thuẫn và tính hợp pháp của tài liệu. Kiểm sát viên phải hình thành quan điểm đánh giá độc lập, không mặc nhiên thừa nhận nhận định của cơ quan khác và không giao khoán việc nghiên cứu hồ sơ cho người hỗ trợ.
Đối với các quyết định khởi tố, bắt, tạm giữ, tạm giam, phải kiểm tra chặt chẽ căn cứ và sự cần thiết áp dụng, nhất là những trường hợp còn có ý kiến khác nhau hoặc xuất hiện vấn đề cần tiếp tục kiểm chứng.
Trước khi kết thúc điều tra, hồ sơ phải được rà soát theo từng bị can, hành vi và tội danh; làm rõ những yêu cầu điều tra đã thực hiện, chưa thực hiện, khả năng bỏ lọt người phạm tội, hành vi phạm tội, cũng như các vấn đề liên quan vật chứng, thiệt hại và tài sản.
Không thống nhất kết thúc điều tra chỉ vì thời hạn sắp hết. Khi nhận hồ sơ đề nghị truy tố, Kiểm sát viên tiếp tục nghiên cứu chứng cứ gốc, phúc tra những nội dung trọng yếu để bảo đảm cáo trạng phản ánh đúng kết quả đánh giá chứng cứ của Viện kiểm sát. Tinh thần chỉ đạo là đặt chất lượng và tính đúng đắn của quyết định tố tụng lên trước các chỉ tiêu mang tính hình thức.
Việc hạn chế trả hồ sơ điều tra bổ sung phải bắt đầu từ việc nâng cao chất lượng công tố ở những giai đoạn trước; không vì mục tiêu giảm tỷ lệ trả hồ sơ mà truy tố khi chứng cứ chưa đầy đủ, nhưng cũng không sử dụng việc trả hồ sơ để kéo dài thời gian hoặc thay thế trách nhiệm của Kiểm sát viên.
Quản lý chặt án tạm đình chỉ, nâng chất lượng tranh tụng và kiểm tra trách nhiệm
Đối với nguồn tin, vụ án hình sự tạm đình chỉ, Viện trưởng yêu cầu rà soát toàn diện, xác định rõ tình trạng pháp lý và trách nhiệm quản lý đối với từng hồ sơ.
Tại Công văn số 1232/VKS-VP ngày 29/9/2026, việc rà soát được đặt ra đối với cả hồ sơ tồn từ những năm trước, hồ sơ nhận bàn giao sau sắp xếp tổ chức và các nguồn tin tạm dừng giải quyết từ trước nhưng chưa được xử lý dứt điểm.
Mỗi hồ sơ phải xác định rõ Kiểm sát viên trực tiếp quản lý và lãnh đạo phụ trách. Trường hợp người được phân công nghỉ hoặc chuyển công tác phải thực hiện bàn giao và phân công lại ngay.Quá trình rà soát phải đối chiếu hồ sơ thực tế với sổ thụ lý, dữ liệu quản lý và số liệu của cơ quan liên quan; làm rõ lý do tạm đình chỉ còn hay đã hết, thời hiệu, điều kiện phục hồi, tình trạng vật chứng và tài sản.
Khi có căn cứ xử lý phải kịp thời đề xuất, không để hồ sơ kéo dài chỉ vì thiếu theo dõi hoặc thiếu phối hợp.
Cùng với tổng rà soát, Kiểm sát viên phải chủ động phối hợp với Điều tra viên đối chiếu hằng tháng, theo dõi những nội dung đã thống nhất, tài liệu mới phát sinh và hướng xử lý tiếp theo.
Phòng 2 được giao làm đầu mối chuyên đề, đồng thời phải thực hiện đầy đủ trách nhiệm đối với những hồ sơ trực tiếp thụ lý. Công tác kiểm tra được thực hiện ở cả VKSND khu vực và phòng nghiệp vụ thành phố, bảo đảm không có khoảng trống về trách nhiệm quản lý.
Ở giai đoạn xét xử, yêu cầu đặt ra là chuẩn bị kỹ phương án phiên tòa, dự kiến tình huống bị cáo thay đổi lời khai, xuất hiện chứng cứ mới hoặc phát sinh những lập luận bào chữa cần đối đáp. Luận tội phải được chỉnh lý theo kết quả xét hỏi, kiểm tra chứng cứ và diễn biến thực tế tại phiên tòa; tranh luận phải trực diện, dựa trên chứng cứ và căn cứ pháp luật.
Kiểm sát viên phải bảo vệ quan điểm công tố có căn cứ, nhưng không giữ nguyên quan điểm một cách máy móc khi những căn cứ hình thành quan điểm đó đã thay đổi. Bên cạnh đó, trách nhiệm kiểm sát không kết thúc khi Hội đồng xét xử tuyên án. Sau phiên tòa, Kiểm sát viên phải đối chiếu kết quả xét xử với quan điểm của Viện kiểm sát, kiểm sát thực chất biên bản phiên tòa, bản án, quyết định để kịp thời phát hiện vi phạm và bảo đảm thời hạn thực hiện quyền kháng nghị.
Các phòng nghiệp vụ phải tăng cường hướng dẫn, hỗ trợ từ khi vụ án đang được giải quyết, đồng thời tổng hợp những thiếu sót phát hiện qua công tác phúc thẩm để rút kinh nghiệm chung.
Một nội dung được đặc biệt nhấn mạnh là trách nhiệm kiểm tra của lãnh đạo đối với những vấn đề trọng yếu, nhất là vụ án có kêu oan, chứng cứ mâu thuẫn, quan điểm khác nhau hoặc tiềm ẩn nguy cơ oan, sai, bỏ lọt tội phạm. Việc duyệt án phải đi vào chứng cứ, những vấn đề chưa được chứng minh và căn cứ đề xuất hướng xử lý, thay vì chỉ kiểm tra thành phần hồ sơ, biểu mẫu.
Theo phân công trách nhiệm, Kiểm sát viên chịu trách nhiệm trực tiếp đối với phần việc được giao; Phó Viện trưởng phụ trách chịu trách nhiệm kiểm tra, chỉ đạo trong phạm vi được phân công; Viện trưởng VKSND khu vực chịu trách nhiệm tổ chức, quản lý chung và kiểm tra việc khắc phục.
Các phòng nghiệp vụ cấp thành phố phải nắm tình hình, hướng dẫn và cảnh báo sớm, không để VKSND khu vực tự xử lý những vướng mắc kéo dài hoặc chỉ tổng hợp sai sót khi vụ án đã kết thúc. Đối với thiếu sót đã được chỉ ra nhưng tiếp tục tái diễn, phải xác định nguyên nhân, cá nhân có trách nhiệm, biện pháp, thời hạn khắc phục và kiểm tra lại kết quả thực hiện.
Công tác thanh tra, kiểm tra được gắn với đánh giá chất lượng thực hiện nhiệm vụ, thi đua và công tác cán bộ theo quy định. Tuy nhiên, yêu cầu nghiêm về trách nhiệm phải đi cùng đánh giá khách quan. Không chỉ căn cứ vào việc trả hồ sơ, sửa, hủy án hoặc Tòa án tuyên khác quan điểm để mặc nhiên kết luận Kiểm sát viên hay lãnh đạo có lỗi. Việc xem xét trách nhiệm phải dựa trên chứng cứ, quy định pháp luật, nhiệm vụ được giao, thông tin có tại từng thời điểm và nguyên nhân cụ thể của vụ việc.
Cùng với nâng chất lượng nghiệp vụ, Viện trưởng VKSND TP Cần Thơ yêu cầu việc quản lý án bằng dữ liệu phải đầy đủ, chính xác, cập nhật đúng tiến trình giải quyết; hồ sơ kiểm sát điện tử phải phản ánh thực chất hoạt động nghiệp vụ.
Công văn số 1062/VKS-VP ngày 25/8/2026 đã yêu cầu chấn chỉnh những thiếu sót trong cập nhật nền tảng Quản lý án hình sự, lập hồ sơ điện tử và chế độ thông tin, báo cáo; đồng thời gắn trách nhiệm người đứng đầu với chất lượng dữ liệu của đơn vị.
Việc trình chiếu tài liệu, chứng cứ tại phiên tòa được thực hiện theo hướng phục vụ trực tiếp hoạt động xét hỏi, tranh luận và làm rõ chứng cứ. Công tác chuẩn bị phải bảo đảm tính hợp pháp, toàn vẹn của tài liệu, yêu cầu bảo mật, nhân lực hỗ trợ và phương án kỹ thuật.
Hiệu quả ứng dụng công nghệ vì vậy không chỉ nằm ở việc sử dụng công cụ mới mà phải được thể hiện bằng chất lượng thực hiện nhiệm vụ.
Để các chỉ đạo được thực hiện đến cùng, Văn phòng được giao theo dõi tập trung nhiệm vụ, tiến độ, sản phẩm, kết quả và những nội dung cần lãnh đạo cho ý kiến. Một nhiệm vụ chỉ được xem là hoàn thành khi có sản phẩm, kết quả thực tế, không chỉ căn cứ vào thông tin đã triển khai. Đối với nhiệm vụ chậm hoặc quá hạn phải làm rõ nguyên nhân, biện pháp khắc phục và trách nhiệm thực hiện.
Từ yêu cầu chủ động công tố đến kiểm soát chất lượng chứng cứ, quản lý hồ sơ và kiểm tra trách nhiệm, các chỉ đạo của Viện trưởng VKSND TP Cần Thơ được cụ thể hóa thành từng đầu việc và cơ chế theo dõi.
Trọng tâm là đưa yêu cầu chỉ đạo vào từng hồ sơ, từng quyết định tố tụng, qua đó nâng cao chất lượng công tác hình sự, bảo đảm việc giải quyết vụ án, vụ việc có căn cứ, đúng pháp luật, góp phần bảo vệ công lý, quyền con người và quyền công dân.