Hoãn, tạm đình chỉ chấp hành án phạt tù là chính sách nhân đạo của Đảng và Nhà nước, được pháp luật quy định nhằm bảo đảm quyền và lợi ích hợp pháp của người bị kết án trong những trường hợp thật sự cần thiết. Tuy nhiên, đây cũng là lĩnh vực tiềm ẩn nhiều nguy cơ phát sinh vi phạm nếu việc xem xét, quyết định và kiểm sát không được thực hiện chặt chẽ, khách quan, đúng căn cứ pháp luật.
Vì vậy, nâng cao chất lượng công tác kiểm sát việc hoãn, tạm đình chỉ chấp hành án phạt tù luôn là một trong những nhiệm vụ trọng tâm của ngành Kiểm sát nhân dân nhằm bảo đảm mọi bản án, quyết định của Tòa án đã có hiệu lực pháp luật được thi hành nghiêm minh, đúng quy định.
Thực hiện Chương trình công tác năm 2026, vừa qua, Phòng 8, VKSND tỉnh Lào Cai đã tiến hành kiểm tra công tác kiểm sát việc hoãn, tạm đình chỉ chấp hành án phạt tù tại VKSND các khu vực 6, 7, 8 và 9. Thông qua hoạt động kiểm tra, Đoàn công tác không chỉ đánh giá chất lượng thực hiện chức năng, nhiệm vụ của các đơn vị mà còn trực tiếp hướng dẫn nghiệp vụ, thống nhất nhận thức và phương pháp thực hiện đối với lĩnh vực công tác đòi hỏi tính chính xác, khách quan và trách nhiệm nghề nghiệp cao.
    |
 |
| Đoàn kiểm tra đã trực tiếp tiến hành xác minh một số trường hợp được hoãn chấp hành án phạt tù. |
Trong quá trình làm việc, Đoàn kiểm tra đã kiểm tra toàn diện việc lập và quản lý hồ sơ kiểm sát; kiểm sát các quyết định của Tòa án; công tác kiểm sát các trường hợp được hoãn, tạm đình chỉ chấp hành án phạt tù; việc tiến hành xác minh; cũng như trách nhiệm của Kiểm sát viên trong việc phát hiện vi phạm, thực hiện quyền kháng nghị, kiến nghị theo quy định của pháp luật.
Đoàn đã trực tiếp tiến hành xác minh đối với một số trường hợp được hoãn chấp hành án phạt tù. Việc xác minh nhằm đối chiếu thông tin, tài liệu trong hồ sơ với điều kiện thực tế của người được hoãn chấp hành án, đồng thời đánh giá hiệu quả công tác kiểm sát. Thông qua việc gặp gỡ chính quyền địa phương, cơ quan chức năng, người được hoãn chấp hành án và thân nhân, Đoàn kiểm tra đã làm rõ tình trạng sức khỏe, hoàn cảnh gia đình, điều kiện lao động, sinh hoạt; các điều kiện làm căn cứ hoãn; cũng như việc chấp hành các nghĩa vụ trong thời gian được hoãn. Đây là phương thức kiểm tra có tính thực tiễn cao, giúp đánh giá đúng bản chất vụ việc, hạn chế tình trạng kiểm sát chỉ dựa trên hồ sơ, đồng thời là dịp để hướng dẫn trực tiếp Kiểm sát viên về kỹ năng xác minh, thu thập tài liệu, đánh giá chứng cứ và hoàn thiện hồ sơ kiểm sát.
Qua kiểm tra cho thấy, VKSND các khu vực 6, 7, 8 và 9 đã cơ bản thực hiện đúng các quy định của pháp luật và quy chế nghiệp vụ, chủ động phối hợp với các cơ quan có liên quan trong quản lý, theo dõi người được hoãn chấp hành án. Bên cạnh đó, Đoàn kiểm tra cũng thẳng thắn chỉ ra những tồn tại, hạn chế trong công tác lập hồ sơ, thu thập tài liệu, xác minh điều kiện hoãn và kỹ năng phát hiện vi phạm để thực hiện quyền kháng nghị, kiến nghị. Đối với từng nội dung còn thiếu sót, Đoàn kiểm tra đã phân tích nguyên nhân, yêu cầu các đơn vị nghiêm túc rút kinh nghiệm, nâng cao trách nhiệm của Kiểm sát viên trong thực hiện nhiệm vụ.
Thực tiễn công tác kiểm sát cho thấy, chất lượng kiểm sát việc hoãn, tạm đình chỉ chấp hành án phạt tù có ý nghĩa trực tiếp đối với việc bảo đảm tính nghiêm minh của pháp luật, hiệu lực của công tác thi hành án hình sự và củng cố niềm tin của Nhân dân đối với hoạt động tư pháp. Mỗi quyết định hoãn, tạm đình chỉ chấp hành án chỉ thực sự phát huy giá trị nhân đạo khi được xem xét đúng căn cứ, đúng đối tượng và được kiểm sát chặt chẽ trong suốt quá trình tổ chức thực hiện.
Nếu buông lỏng công tác kiểm sát hoặc chỉ dừng lại ở việc kiểm tra tính đầy đủ của hồ sơ mà không thường xuyên theo dõi, xác minh điều kiện thực tế của người được hoãn, tạm đình chỉ chấp hành án thì sẽ tiềm ẩn nguy cơ hoãn, tạm đình chỉ không đúng đối tượng; kéo dài thời gian hoãn, tạm đình chỉ khi căn cứ pháp lý không còn; hoặc bỏ sót những trường hợp phải tiếp tục chấp hành án. Ngược lại, khi Viện kiểm sát thực hiện đầy đủ chức năng kiểm sát, từ việc xem xét căn cứ ban hành quyết định, kiểm sát quá trình tổ chức thi hành đến theo dõi, xác minh định kỳ điều kiện của người được hoãn, tạm đình chỉ chấp hành án, sẽ góp phần bảo đảm chính sách nhân đạo của Nhà nước được thực hiện đúng quy định của pháp luật, đồng thời giữ vững tính nghiêm minh của bản án, quyết định của Tòa án và nâng cao hiệu quả công tác thi hành án hình sự.
Trong bối cảnh Luật Thi hành án hình sự năm 2025 đã có hiệu lực thi hành với nhiều quy định mới nhằm tăng cường trách nhiệm của các cơ quan trong công tác thi hành án hình sự, yêu cầu đối với Viện kiểm sát ngày càng cao hơn. Kiểm sát viên cần chủ động kiểm sát ngay từ khi Tòa án ban hành quyết định hoãn, tạm đình chỉ chấp hành án; kiểm tra đầy đủ căn cứ pháp lý, tài liệu chứng minh và thẩm quyền ban hành quyết định; đồng thời tăng cường xác minh, theo dõi việc chấp hành các nghĩa vụ của người được hoãn, tạm đình chỉ và thường xuyên rà soát những trường hợp có sự thay đổi về điều kiện để kịp thời yêu cầu cơ quan có thẩm quyền xem xét thi hành quyết định thi hành án khi căn cứ hoãn, tạm đình chỉ không còn.
Bên cạnh đó, cần chú trọng phát hiện các vi phạm trong quá trình lập hồ sơ, giải quyết, quản lý và tổ chức thi hành để thực hiện hiệu quả quyền yêu cầu, kiến nghị, kháng nghị theo quy định của pháp luật, bảo đảm mọi quyết định hoãn, tạm đình chỉ chấp hành án phạt tù đều được thực hiện đúng trình tự, thủ tục và đúng thời hạn.
Thông qua đợt kiểm tra, VKSND tỉnh Lào Cai tiếp tục khẳng định công tác kiểm tra, hướng dẫn nghiệp vụ là một trong những giải pháp quan trọng nhằm nâng cao chất lượng công tác kiểm sát thi hành án hình sự. Những kết quả và kinh nghiệm rút ra từ thực tiễn kiểm tra sẽ góp phần thống nhất nhận thức, nâng cao bản lĩnh nghề nghiệp và kỹ năng nghiệp vụ của đội ngũ Kiểm sát viên, đáp ứng yêu cầu thực hiện nhiệm vụ.
Qua đó, bảo đảm việc áp dụng chính sách nhân đạo của Nhà nước đúng quy định của pháp luật, đồng thời giữ vững tính nghiêm minh của bản án, quyết định của Tòa án, góp phần nâng cao hiệu lực, hiệu quả công tác thi hành án hình sự và thực hiện tốt chức năng kiểm sát hoạt động tư pháp của ngành Kiểm sát nhân dân.