Hội An – một đô thị cổ nằm ở hạ lưu sông Thu Bồn, một vùng ven biển tỉnh Quảng Nam người ta sẽ nghĩ ngay đến những kiến trúc truyền thống phân bố theo những trục phố nhỏ hẹp, hình ảnh một khu phố cổ với những hội quán, miếu, chùa mang dấu tích của người Nhật Bản và Trung Hoa nằm bên những ngôi nhà phố truyền thống của người Việt và những ngôi nhà hai tầng mang kiến trúc Pháp...
Phố cổ Hội An cũng là vùng đất có nhiều làng nghề truyền thống rất đáng tự hào như gốm Thanh Hà, mộc Kim Bồng… nhưng làm nên dấu ấn độc đáo của khu đô thị cổ chính là nghề làm đèn lồng ở Hội An. Nghề làm đèn lồng ở Hội An có tuổi đời đã hơn 400 năm và được vinh danh là 1 trong 9 làng nghề truyền thống tiêu biểu của Việt Nam.
Nhìn những chiếc đèn lồng tre mộc mạc và bình dị được làm nên bởi hai nguyên liệu chính là tre và vải bọc.
Tre làm đèn lồng phải là loại tre già còn tươi, để đảm bảo độ bền và tránh mối mọt người thợ phải nấu tre rồi ngâm 10 ngày trong nước muối, tiếp đến phơi khô, vót thành từng nan mỏng tùy theo mỗi loại đèn. Vải bọc phải là vải xoa hoặc lụa tơ tằm, tùy theo màu sắc của vải mà đèn sẽ mang những ánh sáng khác nhau.
Quy trình làm đèn lồng gồm hai công đoạn chính: làm khung tre và bọc vải.
Trước tiên những nan tre sẽ được gắn vào hai vòng gỗ để định hình khung và được kết nối bởi những sợi dây dù.
Vải được cắt trước thành mảnh theo kích thước của đèn sau đó được dán lên những nan khung đã được bôi keo và được cắt tỉa những phần dư thừa.
Để hoàn thành, đèn lồng sẽ được vẽ hay trang trí và cuối cùng là gắn chuôi vào để hoàn thiện sản phẩm.
Lồng đèn Hội An được đánh giá là mang những giá trị tạo hình, thẩm mỹ và văn hóa thuần Việt gồm có 9 kiểu dáng gồm các loại đèn hình tròn, bát giác, lục giác, hình trái bí, củ tỏi, hình thùng, hình quả đu đủ, hình bánh ú, hình dù…
Ngoài ra còn có những chiếc đèn lồng kéo quân, hình hoa sen, hình rồng với đủ màu sắc.... Đèn có đa dạng về mẫu mã và màu sắc. Mỗi chiếc lại có một ý nghĩa riêng. Chẳng hạn như màu đỏ tượng trưng cho sự may mắn, màu vàng tươi sáng hay màu xanh tượng trưng cho yên bình…
Các công đoạn để chế tạo ra một chiếc lồng đèn từ việc làm khung tre, cắt lụa, dán vải… đều vô cùng tỉ mỉ, kỳ công và tinh tế.
Mặc dù ảnh hưởng của đại dịch COVID -19, khách du lịch vắng vẻ, nhưng những ngày gần Tết công việc của thợ dán đèn lồng tại các cơ sở đèn lồng Hội An vẫn tất bật để kịp đơn hàng gửi cho các đơn vị... Những chiếc đèn lồng Hội An được treo khắp sân nhà, chùa chiền, lễ hội du lịch, các doanh nghiệp làm nên thương hiệu Hội An mỗi khi nhắc nhớ.
Đến cơ sở làm đèn lồng Hà Linh, mỗi ngày những căn nhà trên tuyến phố Trần Nhân Tông, những người thợ vẫn miệt mài hoàn thiện sản phẩm.
"Bình quân mỗi năm, cơ sở Hà Linh cho xuất xưởng từ hàng chục ngàn chiếc đèn lồng với đủ loại kích cỡ lớn, nhỏ khác nhau. Đèn lồng chủ yếu xuất đi các nước như Đức, Thụy Điển, Australia, Malaysia… Năm nay do ảnh hưởng của dịch bệnh, ảnh hưởng lớn đến hoạt động sản xuất của cơ sở. Tuy nhiên cơ sở vẫn duy trì hoạt động sản xuất, chủ yếu chỉ còn các đơn hàng trong nước. Thợ làm lồng đèn đang gấp rút hoàn thành những đơn hàng cuối cùng để kịp chuyển đến các cửa hàng, doanh nghiệp trong nước kịp Tết." - Cô Nguyễn Thị Diệu Linh chia sẻ.
Đèn lồng đã góp phần tạo nên thương hiệu, mang đến vẻ đẹp rất riêng cho phố cổ Hội An.
Lồng đèn Hội An ngày càng trở nên gần gũi thân quen hơn với mỗi con người và được sử dụng như vật dụng trang trí hết sức bình dân mà vẫn giữ được nét đẹp sang trọng và rực rỡ vốn có trong các gia đình Việt. Sử dụng đèn lồng trang trí trong các ngày Lễ Tết, tiệc cưới trở thành nét văn hóa của người Việt. Do sự gần gũi một cách mộc mạc nhưng không kém phần sang trọng mang phong cách cổ xưa, đèn lồng Hội An ngày càng được xuất hiện như vật dụng trang trí nội thất trong các khách sạn, nhà hàng, quán café…