Ngày 24/6/2025, Quốc hội thông qua Nghị quyết số 205/2025/QH15 về thí điểm VKSND khởi kiện vụ án dân sự nhằm bảo vệ quyền dân sự của các chủ thể là nhóm dễ bị tổn thương và bảo vệ lợi ích công; nghị quyết có hiệu lực từ ngày 1/1/2026.
    |
 |
| VKSND khu vực 4 - Lào Cai phối hợp với các lực lượng chức năng kiểm tra hồ sinh học tại trang trại nuôi lợn. |
Bám sát tinh thần nghị quyết và các văn bản chỉ đạo, hướng dẫn của VKSND tối cao, trong thời gian qua, VKSND hai cấp tỉnh Lào Cai đã tích cực triển khai nhiều giải pháp, trong đó tập trung đẩy mạnh tuyên truyền, ban hành kiến nghị nhằm bảo vệ người yếu thế và lợi ích công cộng.
Công tác tuyên truyền được xác định là nhiệm vụ trọng tâm nhằm sớm đưa nghị quyết vào cuộc sống. VKSND hai cấp tỉnh Lào Cai đã phối hợp với cấp ủy, chính quyền các xã, phường tổ chức nhiều hội nghị tuyên truyền với sự tham gia của lãnh đạo Đảng ủy, chính quyền, Mặt trận Tổ quốc, các tổ chức chính trị - xã hội và đội ngũ cán bộ cơ sở.
Các hình thức tuyên truyền được triển khai đa dạng như: tổ chức hội nghị trực tiếp, xây dựng video clip, phát tờ rơi đến từng tổ dân phố. Nội dung tuyên truyền được xây dựng ngắn gọn, dễ hiểu, bám sát thực tiễn, bảo đảm thiết thực và hiệu quả, qua đó góp phần nâng cao nhận thức pháp luật của cán bộ và Nhân dân.
Thực tiễn triển khai cho thấy, người yếu thế như trẻ em, phụ nữ, người khuyết tật, người nghèo, đồng bào dân tộc thiểu số… thuộc nhóm dễ bị tổn thương và thường gặp khó khăn trong việc tiếp cận công lý. Nghị quyết số 205/2025/QH15 đã trao thêm quyền cho VKSND trong việc bảo vệ nhóm đối tượng này, trong đó quyền kiến nghị được xem là công cụ pháp lý quan trọng, góp phần khắc phục vi phạm và phòng ngừa tội phạm.
|
 |
| VKSND khu vực 3 - Lào Cai xác minh trường hợp người khuyết tật chưa được cấp căn cước công dân. |
Không chỉ thực hiện chức năng thực hành quyền công tố, VKSND còn đóng vai trò “gác cổng pháp luật” thông qua hoạt động kiến nghị. Các kiến nghị của VKSND đã và đang trở thành công cụ sắc bén, yêu cầu các cơ quan, tổ chức, cá nhân khắc phục vi phạm, đồng thời hoàn thiện cơ chế, chính sách nhằm hạn chế những bất cập, lỗ hổng dễ tác động đến nhóm yếu thế và lợi ích công.
Qua công tác kiểm sát, nắm bắt tình hình, VKSND hai cấp tỉnh Lào Cai đã phát hiện, xác minh nhiều vi phạm liên quan đến bảo vệ môi trường và quyền lợi của người dân. Cụ thể, tại một số xã, phường đã xảy ra tình trạng thu gom, tập kết, xử lý rác thải không đúng quy định, gây ô nhiễm môi trường, như tại xã Lâm Thượng, Xuân Hòa. Bên cạnh đó, hoạt động của một số cơ sở chăn nuôi gia súc, trong đó có trang trại nuôi lợn quy mô lớn với trên 10.000 con, gây ảnh hưởng đến môi trường, cuộc sống người dân khu vực xung quanh.
Đối với nhóm yếu thế, qua xác minh tại Trung tâm Công tác xã hội và Bảo trợ xã hội số 2 Lào Cai, cơ quan Kiểm sát phát hiện 12 trường hợp người khuyết tật, người có nhược điểm về thể chất, tinh thần chưa được cấp căn cước công dân; 38 trường hợp thuộc nhóm dễ bị tổn thương chưa có tên trong danh sách cử tri tham gia bầu cử đại biểu Quốc hội khóa XVI và đại biểu HĐND các cấp nhiệm kỳ 2026-2031.
|
 |
| VKSND Khu vực 2 - Lào Cai xác minh bãi rác gây ô nhiễm môi trường. |
Trên cơ sở đó, VKSND các khu vực đã ban hành 7 kiến nghị yêu cầu các cơ quan có thẩm quyền khắc phục vi phạm. Các kiến nghị đều được tiếp thu, trả lời bằng văn bản, góp phần bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của người yếu thế, đồng thời bảo đảm quyền công dân theo quy định của pháp luật.
Những kết quả bước đầu cho thấy, hoạt động kiến nghị của VKSND hai cấp tỉnh Lào Cai đã tạo chuyển biến tích cực trong nhận thức và hành động của chính quyền cơ sở và các cơ quan liên quan. Sau khi nhận được kiến nghị, các đơn vị đã tiến hành rà soát, kiểm tra, xác định nguyên nhân, trách nhiệm và kịp thời đề ra giải pháp khắc phục vi phạm. Từ đó, góp phần nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý nhà nước, đồng thời bảo vệ tốt hơn quyền và lợi ích hợp pháp của nhân dân.
Tuy nhiên, để phát huy hơn nữa hiệu quả của công tác này, thực tiễn đặt ra yêu cầu cần tăng cường theo dõi, đôn đốc việc thực hiện kiến nghị; đồng thời công khai các kiến nghị trên phương tiện thông tin đại chúng để nhân dân giám sát.
Các kiến nghị của VKSND không chỉ là văn bản hành chính mang tính pháp lý mà còn là tiếng nói bảo vệ những người không có khả năng tự bảo vệ mình và bảo vệ lợi ích công. Qua đó, góp phần xây dựng xã hội thượng tôn pháp luật, gắn với tính nhân văn sâu sắc trong hoạt động của ngành Kiểm sát nhân dân, đưa chủ trương của Đảng, chính sách pháp luật của Nhà nước vào cuộc sống một cách thiết thực, hiệu quả.